Sakkūpasaṅkamavaṇṇanā
350. Paṭisammodatīti ‘‘ saṃsandati kho te ’’ tiādīni vadanto bhagavā sammodati , pañcasikho paṭisammodati .
Gāthā ca bhāsanto pañcasikho sammodati , bhagavā paṭisammodati .
Āmantesīti jānāpesi .
Tassa kirevaṃ ahosi ‘‘ ayaṃ pañcasikho mayā mama kammena pesito attano kammaṃ karoti .
Evarūpassa satthu santike ṭhatvā kāmaguṇūpasañhitaṃ ananucchavikaṃ kathesi , naṭā nāma nillajjā honti , kathento vippakārampi dasseyya , handa naṃ mama kammaṃ jānāpemī ’’ ti cintetvā āmantesi .
351. Evañca
P3.705V2.267 pana tathāgatāti dhammasaṅgāhakattherehi ṭhapitavacanaṃ .
Abhivadantīti abhivādanasampaṭicchanena vaḍḍhitavacanena vadanti .Abhivaditoti vaḍḍhitavacanena vutto .
Urundā samapādīti mahantā vivaṭā ahosi , andhakāro guhāyaṃ antaradhāyi .
Āloko udapādīti yo pakatiyā guhāyaṃ andhakāro , so antarahito , āloko jāto .
Sabbametaṃ dhammasaṅgāhakānaṃ vacanaṃ .
352. Cirapaṭikāhaṃ , bhanteti cirato ahaṃ , cirato paṭṭhāyāhaṃ dassanakāmoti attho .
Kehici kehici kiccakaraṇīyehīti devānaṃ dhītā ca puttā ca aṅke nibbattanti , pādaparicārikā itthiyo sayane nibbattanti , tāsaṃ maṇḍanapasādhanakārikā devatā sayanaṃ parivāretvā nibbattanti , veyyāvaccakarā antovimāne nibbattanti , etesaṃ atthāya aḍḍakaraṇaṃ nāma natthi .
Ye pana sīmantare nibbattanti , te ‘‘ tava santakā , mama santakā ’’ ti nicchetuṃ asakkontā aḍḍaṃ karonti , sakkaṃ devarājānaṃ pucchanti .
So ‘‘ yassa vimānaṃ āsannataraṃ , tassa santakā ’’ ti vadati .
Sace
M2.298 dvepi samaṭṭhāne honti ,‘‘ yassa vimānaṃ olokentī ṭhitā , tassa santakā ’’ ti vadati .
Sace ekampi na oloketi , taṃ ubhinnaṃ kalahupacchedanatthaṃ attano santakaṃ karoti .
Kīḷādīnipi kiccāni karaṇīyāneva .
Evarūpāni tāni karaṇīyāni sandhāya ‘‘ kehici kehici kiccakaraṇīyehī ’’ ti āha .Salaḷāgāraketi salaḷamayagandhakuṭiyaṃ .
Aññatarena samādhināti tadā kira bhagavā sakkasseva aparipākagataṃ ñāṇaṃ viditvā okāsaṃ akāretukāmo phalasamāpattivihārena nisīdi .
Taṃ esa ajānanto ‘‘ aññatarena samādhinā ’’ ti āha .
Bhūjati ca nāmāti bhūjatīti tassā nāmaṃ .
Paricārikāti pādaparicārikā devadhītā .
Sā kira dve phalāni pattā , tenassā devaloke abhiratiyeva natthi .
Niccaṃ bhagavato upaṭṭhānaṃ āgantvā añjaliṃ sirasi ṭhapetvā bhagavantaṃ namassamānā tiṭṭhati .
Nemisaddena tamhā samādhimhā vuṭṭhitoti ‘‘ samāpanno saddaṃ suṇātī ’’ ti no vata re vattabbe , nanu bhagavā sakkassa devānamindassa
P3.706 ‘‘ apicāhaṃ āyasmato cakkanemisaddena tamhā samādhimhā vuṭṭhito ’’ ti bhaṇatīti .
Tiṭṭhatu nemisaddo , samāpanno nāma antosamāpattiyaṃ kaṇṇamūle dhamamānassa saṅkhayugaḷassāpi asanisannipātassāpi saddaṃ na suṇāti .
Bhagavā pana ‘‘ ettakaṃ kālaṃ sakkassa okāsaṃ na karissāmī ’’ ti paricchinditvā kālavasena phalasamāpattiṃ samāpanno .
Sakko ‘‘ na dāni me satthā okāsaṃ karotī ’’ ti gandhakuṭiṃ padakkhiṇaṃ katvā rathaṃ nivattetvā devalokābhimukhaṃ pesesi .
GandhakuṭipariveṇaṃV2.268 rathasaddena samohitaṃ pañcaṅgikatūriyaṃ viya ahosi .
Bhagavato yathāparicchinnakālavasena samāpattito vuṭṭhitassa rathasaddeneva paṭhamāvajjanaṃ uppajji , tasmā evamāha .