Reṇurājaāmantanāvaṇṇanā
321. Mahāpurisopi
V2.233 ‘‘ mama itova nikkhamitvā pabbajanaṃ nāma na yuttaṃ , ahaṃ rājakulassa atthaṃ anusāsāmi , tasmā rañño ārocessāmi .
Sace sopi pabbajissati , sundarameva .
No ce pabbajissati , purohitaṭṭhānaṃ niyyātetvā ahaṃ pabbajissāmī ’’ ti cintetvā rājānaṃ upasaṅkami , tena vuttaṃ –
‘‘ atha kho bho mahāgovindo ,… pe … nāhaṃ porohacce rame ’’ ti .Tattha tvaṃ pajānassu rajjenāti tava rajjena tvameva jānāhi .
Nāhaṃ porohicce rameti ahaṃ purohitabhāve na ramāmi , ukkaṇṭhitosmi , aññaṃ anusāsakaṃ jānāhi , nāhaṃ porohicce rameti .
Atha rājā –
‘‘ dhuvaṃ cattāro māse paṭisallīnassa brāhmaṇassa gehe bhogā mandā jātā ’’ ti cintetvā dhanena nimantento –
‘‘ sace te ūnaṃ kāmehi .
Ahaṃ paripūrayāmi te ’’ ti vatvā puna –
‘‘ kinnu kho esa ekako viharanto kenaci vihiṃsito bhaveyyā ’’ ti cintetvā ,
‘‘ Yo taṃ hiṃsati vāremi , bhūmisenāpati ahaṃ ;
Tuvaṃ pitā ahaṃ putto , mā no govinda pājahī ’’ ti .
–
Āha
P2.667 .
Tassattho – yo taṃ hiṃsati , taṃ vāremi , kevalaṃ tumhe ‘‘ asuko ’’ ti ācikkhatha , ahamettha kattabbaṃ jānissāmīti .
Bhūmisenāpati ahan ti atha vā ahaṃ pathaviyā sāmī , svāhaṃ imaṃ rajjaṃ tumheyeva paṭicchāpessāmi .
Tuvaṃ pitā ahaṃ puttoti tvaṃ pitiṭṭhāne ṭhassasi , ahaṃ puttaṭṭhāne .
So tvaṃ mama manaṃ haritvā attanoyeva manaṃ govinda , pājehi ;
yathā icchasi tathā pavattassu .
Ahaṃ pana tava manaṃyeva anuvattanto tayā dinnapiṇḍaṃ paribhuñjanto taṃ asicammahattho vā upaṭṭhahissāmi , rathaṃ vā te pājessāmi .
‘‘ Mā no govinda , pajahī ’’ ti vā pāṭhoM2.261 .
Tassattho – tvaṃ pitiṭṭhāne tiṭṭha , ahaṃ puttaṭṭhāne ṭhassāmi .
Mā no tvaṃ bho govinda , pajahi , mā pariccajīti .Atha mahāpuriso yaṃ rājā cintesi , tassa attani abhāvaṃ dassento –
‘‘ Na
V2.234 matthi ūnaṃ kāmehi , hiṃsitā me na vijjati ;
Amanussavaco sutvā , tasmāhaṃ na gahe rame ’’ ti .
–
Āha .
Tattha na matthīti na me atthi .
Gaheti gehe .Atha naṃ rājā pucchi –
‘‘ Amanusso kathaṃ vaṇṇo , kiṃ te atthaṃ abhāsatha ;
Yañca sutvā jahāsi no , gehe amhe ca kevalī ’’ ti .
Tattha jahāsi no , gehe amhe ca kevalīti brāhmaṇassa sampattibharite gehe saṅgahavasena attano gehe karonto yaṃ sutvā amhākaṃ gehe ca amhe ca kevalī sabbe aparisese jambudīpavāsino jahāsīti vadati .
Athassa ācikkhanto mahāpuriso upavutthassa me pubbetiādimāha .
Tattha upavutthassāti cattāro māse ekībhāvaṃ upagantvā vutthassa .
Yiṭṭhakāmassa me satoti yajitukāmassa me
P2.668 samānassa .
Aggi pajjalito āsi , kusapattaparitthatoti kusapattehi paritthato sappidadhimadhuādīni pakkhipitvā aggi jalayitumāraddho āsi , evaṃ aggiṃ jāletvā ‘‘ mahājanassa dānaṃ dassāmī ’’ ti evaṃ cintetvā ṭhitassa mamāti ayamettha attho .Sanantanoti sanaṅkumāro brahmā .
Tato rājā sayampi pabbajitukāmo hutvā saddahāmītiādimāha .
Tattha kathaṃ vattetha aññathāti kathaṃ tumhe aññathā vattissatha .
Te taṃ anuvattissāmāti te mayampi tumheyeva anuvattissāma , anupabbajissāmāti attho .
‘‘ Anuvajissāmā ’’ tipi pāṭho , tassa anugacchissāmāti attho .
Akācoti nikkāco akakkaso .
Govindassānusāsaneti tava govindassa sāsane .
Bhavantaṃ govindameva satthāraṃ karitvā carissāmāti vadati .