Rajjasaṃvibhajanavaṇṇanā
306. Yena
V2.228 te cha khattiyāti ye te ‘‘ sahāyā ’’ ti vuttā cha khattiyā , te kira reṇussa ekapitikā kaniṭṭhabhātaro , tasmā mahāgovindo ‘‘ ayaṃ abhisitto etesaṃ rajjasaṃvibhāgaṃ kareyya vā na vā , yaṃnūnāhaṃ te paṭikacceva reṇussa santikaṃ pesetvā paṭiññaṃ gaṇhāpeyyan ’’ ti cintento yena te cha khattiyā tenupasaṅkami .Rājakattāroti rājakārakā amaccā .
307. Madanīyā kāmāti madakarā pamādakarā kāmā .
Gacchante gacchante kāle esa anussaritumpi na sakkuṇeyya , tasmā āyantu bhonto āgacchantūti attho .
308. Sarāmahaṃ bhoti tadā kira manussānaṃ saccavādikālo hoti , tasmā ‘‘ kadā mayā vuttaṃ , kena diṭṭhaṃ , kena sutan ’’ ti abhūtaṃ avatvā ‘‘ sarāmahaṃ bho ’’ ti āha .
Sammodanīyaṃ kathan ti kiṃ mahārāja devattaṃ gate raññe mā cintayittha , dhuvadhammo esa sabbasattānaṃ , evaṃbhāvino saṅkhārāti evarūpaṃ paṭisanthārakathaṃ .
Sabbāni sakaṭamukhāni paṭṭhapesīti sabbāni cha
M2.255 rajjāni sakaṭamukhāni paṭṭhapesi .
Ekekassa rañño rajjaṃ tiyojanasataṃ hoti , reṇussa rañño rajjosaraṇapadeso dasagāvutaṃ , majjhe pana reṇussa rajjaṃ vitānasadisaṃ ahosi .
Kasmā evaṃ paṭṭhapesīti ?
Kālena kālaṃ rājānaṃ passituṃ āgacchantā aññassa rajjaṃ apīḷetvā attano attano rajjapadeseneva āgamissanti ceva gamissanti ca .
Pararajjaṃ otiṇṇassa hi –
‘‘ bhattaṃ detha , goṇaṃ dethā ’’ ti vadato manussā ujjhāyanti –
‘‘ ime rājāno attano attano vijitena na gacchanti , amhākaṃ pīḷaṃP2.662 karontī ’’ ti .
Attano vijitena gacchantassa ‘‘ amhākaṃ santikā iminā idañcidañca laddhabbamevā ’’ ti manussā pīḷaṃ na maññanti .
Imamatthaṃ cintayitvā mahāgovindo ‘‘ sammodamānā rājāno ciraṃ rajjamanusāsantū ’’ ti evaṃ paṭṭhapesi .
‘‘ Dantapuraṃ kaliṅgānaṃ , assakānañca potanaṃ ;
Māhissati avantīnaṃ , sovīrānañca rodukaṃ .
Mithilā ca videhānaṃ , campā aṅgesu māpitā ;
Bārāṇasī ca kāsīnaṃ , ete govindamāpitā ’’ ti .
–
EtāniV2.229 satta nagarāni mahāgovindeneva tesaṃ rājūnaṃ atthāya māpitāni .
‘‘ Sattabhū brahmadatto ca , vessabhū bharato saha ;
Reṇu dve ca dhataraṭṭhā , tadāsuṃ satta bhāradhā ’’ ti .
–
Imāni tesaṃ sattannampi nāmāni .
Tesu hi eko sattabhū nāma ahosi , eko brahmadatto nāma , eko vessabhū nāma , eko teneva saha bharato nāma , eko reṇu nāma , dve pana dhataraṭṭhāti ime satta jambudīpatale bhāradhā mahārājāno ahesunti .Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā niṭṭhitā .
Kittisaddaabbhuggamanavaṇṇanā