Sanaṅkumārakathāvaṇṇanā
284. Anabhisambhavanīyoti
V2.209P2.640 apattabbo , na taṃ devā tāvatiṃsā passantīti attho .
Cakkhupathasmin ti cakkhupasāde āpāthe vā .
So devānaṃ cakkhussa āpāthe sambhavanīyo pattabbo na hoti , na abhibhavatīti vuttaṃ hoti .Heṭṭhā heṭṭhā hi devatā uparūpari devānaṃ oḷārikaṃ katvā māpitameva attabhāvaṃ passituṃ sakkonti , vedapaṭilābhan ti tuṭṭhipaṭilābhaṃ .
Adhunābhisitto rajjenāti sampati abhisitto rajjena .
Ayaṃ panattho duṭṭhagāmaṇiabhayavatthunā dīpetabbo –
So kira dvattiṃsa damiḷarājāno vijitvā anurādhapure pattābhiseko tuṭṭhasomanassena māsaṃ niddaṃ na labhi , tato –
‘‘ niddaṃ na labhāmi , bhante ’’ ti bhikkhusaṅghassa ācikkhi .
Tena hi , mahārāja , ajja uposathaṃ adhiṭṭhāhīti .
So ca uposathaṃ adhiṭṭhāsi .
Saṅgho gantvā –
‘‘ cittayamakaṃ sajjhāyathā ’’ ti aṭṭha ābhidhammikabhikkhū pesesi .
Te gantvā –
‘‘ nipajja tvaṃ , mahārājā ,’’ ti vatvā sajjhāyaṃ ārabhiṃsu .
Rājā sajjhāyaṃ suṇantova niddaṃ okkami .
Therā – rājānaṃ mā pabodhayitthāti pakkamiṃsu .
Rājā dutiyadivase sūriyuggamane pabujjhitvā there apassanto –
‘‘ kuhiṃ ayyā ’’ ti pucchi .
Tumhākaṃ niddokkamanabhāvaṃ ñatvā gatāti .
Natthi , bho , mayhaṃ ayyakassa dārakānaṃ ajānanakabhesajjaṃ nāma , yāva niddābhesajjampi jānanti yevāti āha .
Pañcasikhoti pañcasikhagandhabbasadiso hutvā .
Pañcasikhagandhabbadevaputtassa kira sabbadevatā attabhāvaṃ mamāyanti .
Tasmā brahmāpi tādisaṃyeva attabhāvaṃ nimminitvā pāturahosi .
Pallaṅkena nisīdīti pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi .
Vissaṭṭhoti sumutto apalibuddho .
Viññeyyoti atthaviññāpano .
Mañjūti madhuro mudu .
Savanīyoti sotabbayuttako kaṇṇasukho .
Bindūti
M2.234 ekagghano .
Avisārīti suvisado avippakiṇṇo .
Gambhīroti nābhimūlato paṭṭhāya gambhīrasamuṭṭhito , na jivhādantaoṭṭhatālumattappahārasamuṭṭhito .
Evaṃ samuṭṭhito hi amadhuro ca hoti , na ca dūraṃ sāveti .
NinnādītiP2.641 mahāmeghamudiṅgasaddo viya ninnādayutto .
Apicettha pacchimaṃ pacchimaṃ padaṃ purimassa purimassa atthoyevāti veditabbo .
Yathāparisan ti yattakā parisā , tattakameva viññāpeti .
Anto parisāyaṃ yevassa saddo samparivattati , na bahiddhā vidhāvati .
Ye hi kecītiV2.210 ādi bahujanahitāya paṭipannabhāvadassanatthaṃ vadati .
Saraṇaṃ gatāti na yathā vā tathā vā saraṇaṃ gate sandhāya vadati .
Nibbematikagahitasaraṇe pana sandhāya vadati .
Gandhabbakāyaṃ paripūrentīti gandhabbadevagaṇaṃ paripūrenti .
Iti amhākaṃ satthu loke uppannakālato paṭṭhāya cha devalokādīsu piṭṭhaṃ koṭṭetvā pūritanāḷi viya saravananaḷavanaṃ viya ca nirantaraṃ jātaparisāti āha .
Bhāvitaiddhipādavaṇṇanā