Āyusaṅkhāraossajjanavaṇṇanā
169. Sato sampajāno āyusaṅkhāraṃ ossajīti satiṃ sūpaṭṭhitaṃ katvā ñāṇena paricchinditvā āyusaṅkhāraṃ vissajji , pajahi .
Tattha na bhagavā hatthena leḍḍuṃ viya āyusaṅkhāraṃ ossaji , temāsamattameva pana samāpattiṃ
M2.147 samāpajjitvā tato paraṃ na samāpajjissāmīti cittaṃ uppādesi .
Taṃ sandhāya vuttaṃ –
‘‘ ossajī ’’ ti .
‘‘ Ussajjī ’’ ti pi pāṭho .Mahābhūmicāloti
P2.557 mahanto pathavīkampo .
Tadā kira dasasahassī lokadhātu kampittha .
Bhiṃsanakoti bhayajanako .
Devadundubhiyo ca phaliṃsūti devabheriyo phaliṃsu , devo sukkhagajjitaṃ gajji , akālavijjulatā nicchariṃsu , khaṇikavassaṃ vassīti vuttaṃ hoti .Udānaṃ udānesīti kasmā udānesi ?
Koci nāma vadeyya –
‘‘ bhagavā pacchato pacchato anubandhitvā –
‘ parinibbāyatha , bhante , parinibbāyatha , bhante ’ ti upadduto bhayena āyusaṅkhāraṃ vissajjesī ’’ ti .
‘‘ Tassokāso mā hotu , bhītassa udānaṃ nāma natthī ’’ ti etassa dīpanatthaṃ pītivegavissaṭṭhaṃ udānaṃ udānesi .
Tattha sabbesaṃ soṇasiṅgālādīnampi paccakkhabhāvato tulitaṃ paricchinnanti tulaṃ .
Kiṃ taṃ ?
Kāmāvacarakammaṃ .
Na tulaṃ , na vā tulaṃ sadisamassa aññaṃ lokiyaṃ kammaṃ atthīti atulaṃ .
Kiṃ taṃ ?
Mahaggatakammaṃ .
Athavā kāmāvacararūpāvacaraṃ tulaṃ , arūpāvacaraṃ atulaṃ .
Appavipākaṃ vā tulaṃ , bahuvipākaṃ atulaṃ .
Sambhavan ti sambhavassa hetubhūtaṃ , piṇḍakārakaṃ rāsikārakanti attho .
Bhavasaṅkhāran ti punabbhavasaṅkhāraṇakaṃ .
Avassajīti vissajjesi .
Munīti buddhamuni .
Ajjhattaratoti niyakajjhattarato .
Samāhitoti upacārappanāsamādhivasena samāhito .
Abhindi kavacamivāti kavacaṃ viya abhindi .
Attasambhavan ti attani sañjātaṃ kilesaṃ .
Idaṃ vuttaṃ hoti –
‘‘ savipākaṭṭhena sambhavaṃ , bhavābhisaṅkhāraṇaṭṭhena bhavasaṅkhāranti ca laddhanāmaṃ tulātulasaṅkhātaṃ
V2.132 lokiyakammañca ossaji .
Saṅgāmasīse mahāyodho kavacaṃ viya attasambhavaṃ kilesañca ajjhattarato samāhito hutvā abhindī ’’ ti .
Atha vā tulan ti tulento tīrento .
Atulañca sambhavan ti nibbānañceva sambhavañca .
Bhavasaṅkhāran ti bhavagāmikammaṃ .
Avassaji munīti ‘‘ pañcakkhandhā aniccā , pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho nibbānaṃ niccan ’’ tiādinā ( paṭi . ma .3.38) nayena tulayanto buddhamuni bhave ādīnavaṃ , nibbāne ca ānisaṃsaṃ disvā taṃ khandhānaṃ mūlabhūtaṃ bhavasaṅkhārakammaṃ –
‘‘ kammakkhayāya saṃvattatī ’’ ti ( ma . ni .2.81) evaṃ vuttena kammakkhayakarena ariyamaggenaP2.558 avassaji .
Kathaṃ ?
Ajjhattarato samāhito abhindi kavacamiva attaniM2.148 sambhavaṃ .
So hi vipassanāvasena ajjhattarato samathavasena samāhitoti evaṃ pubbabhāgato paṭṭhāya samathavipassanābalena kavacamiva attabhāvaṃ pariyonandhitvā ṭhitaṃ , attani sambhavattā ‘‘ attasambhavan ’’ ti laddhanāmaṃ sabbakilesajālaṃ abhindi .
Kilesābhāvena ca katakammaṃ appaṭisandhikattā avassaṭṭhaṃ nāma hotīti evaṃ kilesappahānena kammaṃ pajahi , pahīnakilesassa ca bhayaṃ nāma natthi , tasmā abhītova āyusaṅkhāraṃ ossaji , abhītabhāvañāpanatthañca udānaṃ udānesīti veditabbo .