Catusaṃvejanīyaṭhānavaṇṇanā
202. Vassaṃvuṭṭhāti buddhakāle kira dvīsu kālesu bhikkhū sannipatanti upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya kammaṭṭhānaggahaṇatthaṃ , vuṭṭhavassā ca gahitakammaṭṭhānānuyogena nibbattitavisesārocanatthaṃ .
Yathā ca buddhakāle , evaṃ tambapaṇṇidīpepi apāragaṅgāya bhikkhū lohapāsāde sannipatiṃsu , pāragaṅgāya bhikkhū tissamahāvihāre .
Tesu apāragaṅgāya bhikkhū saṅkārachaḍḍakasammajjaniyo gahetvā āgantvā mahāvihāre sannipatitvā cetiye sudhākammaṃ katvā –
‘‘ vuṭṭhavassā āgantvā lohapāsāde sannipatathā ’’ ti vattaṃ katvā phāsukaṭṭhānesu vasitvā vuṭṭhavassā āgantvā lohapāsāde pañcanikāyamaṇḍale , yesaṃ pāḷi paguṇā , te pāḷiṃ sajjhāyanti .
Yesaṃ aṭṭhakathā paguṇā , te aṭṭhakathaṃ sajjhāyanti .
M2.173 Yo pāḷiṃ vā aṭṭhakathaṃ vā virādhetiV2.155 , taṃ –
‘‘ kassa santike tayā gahitan ’’ ti vicāretvā ujuṃ katvā gāhāpenti .
Pāragaṅgāvāsinopi tissamahāvihāre evameva karonti .
Evaṃ dvīsu kālesu sannipatitesu bhikkhūsu ye pure vassūpanāyikāya kammaṭṭhānaṃ gahetvā gatā visesārocanatthaṃ āgacchanti , evarūpe sandhāya ‘‘ pubbe bhante vassaṃvuṭṭhā ’’ tiādimāha .Manobhāvanīyeti manasā bhāvite sambhāvite .
Ye vā mano manaṃ bhāventi vaḍḍhenti rāgarajādīni pavāhenti , evarūpeti attho .
Thero
P2.582 kira vattasampanno mahallakaṃ bhikkhuṃ disvā thaddho hutvā na nisīdati , paccuggamanaṃ katvā hatthato chattañca pattacīvarañca gahetvā pīṭhaṃ papphoṭetvā deti , tattha nisinnassa vattaṃ katvā senāsanaṃ paṭijaggitvā deti .
Navakaṃ bhikkhuṃ disvā tuṇhībhūto na nisīdati , samīpe ṭhatvā vattaṃ karoti .
So tāya vattapaṭipattiyā aparihāniṃ patthayamāno evamāha .Atha bhagavā –
‘‘ ānando manobhāvanīyānaṃ dassanaṃ na labhissāmī ’’ ti cinteti , handassa , manobhāvanīyānaṃ dassanaṭṭhānaṃ ācikkhissāmi , yattha vasanto ito cito ca anāhiṇḍitvāva lacchati manobhāvanīye bhikkhū dassanāyāti cintetvā cattārimānītiādimāha .
Tattha saddhassāti buddhādīsu pasannacittassa vattasampannassa , yassa pāto paṭṭhāya cetiyaṅgaṇavattādīni sabbavattāni katāneva paññāyanti .
Dassanīyānīti dassanārahāni dassanatthāya gantabbāni .
Saṃvejanīyānīti saṃvegajanakāni .
Ṭhānānīti kāraṇāni , padesaṭhānāneva vā .
Ye hi kecīti idaṃ cetiyacārikāya satthakabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ .
Tattha cetiyacārikaṃ āhiṇḍantāti ye ca tāva tattha tattha cetiyaṅgaṇaṃ sammajjantā , āsanāni dhovantā bodhimhi udakaṃ siñcantā āhiṇḍanti , tesu vattabbameva natthi asukavihāre ‘‘ cetiyaṃ vandissāmā ’’ ti nikkhamitvā pasannacittā antarā kālaṅkarontāpi anantarāyena sagge patiṭṭhahissanti yevāti dasseti .