Samudayasaccaniddesavaṇṇanā
400. Yāyaṃ taṇhāti yā ayaṃ taṇhā .
Ponobbhavikāti punabbhavakaraṇaṃ punobbhavo , punobbhavo sīlaṃ assāti ponobbhavikā .
Nandīrāgena saha gatāti nandīrāgasahagatā .
Nandīrāgena saddhiṃ atthato ekattameva gatāti vuttaṃ hoti .
Tatratatrābhinandinīti
P3.800 yatra yatra attabhāvo , tatra tatra abhinandinī .
Rūpādīsu vā ārammaṇesu tatra tatra abhinandinī , rūpābhinandinī sadda , gandha , rasa , phoṭṭhabba , dhammābhinandinīti attho .
Seyyathidan ti nipāto .
Tassa sā katamā ceti attho .
Kāme taṇhā kāmataṇhā , pañcakāmaguṇikarāgassetaṃ nāmaṃ .
Bhave taṇhā bhavataṇhā , bhavapatthanāvasena uppannassa sassatadiṭṭhisahagatassa rūpārūpabhavarāgassa ca jhānanikantiyā cetaṃ adhivacanaṃ .
Vibhave taṇhā vibhavataṇhā , ucchedadiṭṭhisahagatarāgassetaṃ adhivacanaṃ .Idāni tassā taṇhāya vatthuṃ vitthārato dassetuṃ sā kho panesātiādimāha .
Tattha uppajjatīti jāyati .
Nivisatīti punappunaṃ pavattivasena patiṭṭhahati .
Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpan ti yaṃ lokasmiṃ piyasabhāvañceva madhurasabhāvañca .
Cakkhu loketiādīsu lokasmiñhi cakkhādīsu mamattena abhiniviṭṭhā sattā sampattiyaṃ patiṭṭhitā attano cakkhuṃ ādāsatalādīsu nimittaggahaṇānusārena vippasannaṃ pañcapasādaṃ suvaṇṇavimāne ugghāṭitamaṇisīhapañjaraṃ viya maññanti , sotaṃ rajatapanāḷikaṃ viya , pāmaṅgasuttaṃ viya ca maññanti ,‘‘ tuṅganāsā ’’ ti laddhavohāraṃ ghānaṃ vaṭṭitvā ṭhapitaharitālavaṭṭaṃ viya maññanti , jivhaṃ rattakambalapaṭalaṃ viya mudusiniddhamadhurasadaṃ maññanti , kāyaṃ sālalaṭṭhiṃ viya , suvaṇṇatoraṇaṃ viya ca maññanti , manaṃ aññesaṃ manena asadisaṃ uḷāraṃ maññanti .
Rūpaṃ suvaṇṇakaṇikārapupphādivaṇṇaṃ viya , saddaṃ mattakaravīka kokilamandadhamitamaṇivaṃsanigghosaṃ viya , attanā paṭiladdhāni catusamuṭṭhānikagandhārammaṇādīni
V2.351 ‘‘ kassaññassa evarūpāni atthī ’’ ti maññanti .
Tesaṃ evaṃ maññamānānaṃ tāni cakkhādīni piyarūpāni ceva sātarūpāni ca honti .
Atha nesaṃ tattha anuppannā ceva taṇhā uppajjatiM2.390 , uppannā ca taṇhā punappunaṃ pavattivasena nivisati .
Tasmā bhagavā ‘‘ cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ , etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjatī ’’ tiādimāha .
Tattha uppajjamānāti yadā uppajjamānā hoti , tadā ettha uppajjatīti attho .
Esa nayo sabbattha .