168. Māro pāpimāti ettha māroti satte anatthe niyojento māretīti māro . Pāpimāti tasseva vevacanaṃ . So hi pāpadhammasamannāgatattā ‘‘ pāpimā ’’ ti vuccati . Kaṇho , antako , namuci , pamattabandhūtipi tasseva nāmāni .

Bhāsitā kho panesāti ayañhi bhagavato sambodhipattiyā aṭṭhame sattāhe bodhimaṇḍeyeva āgantvā – ‘‘ bhagavā yadatthaṃ tumhehi pāramiyo pūritā , so vo attho anuppatto , paṭividdhaṃ sabbaññutaññāṇaṃ , kiṃ te lokavicāraṇenā ’’ ti vatvā , yathā ajjaP2.556 , evameva ‘‘ parinibbātu dāni , bhante , bhagavā ’’ ti yāci . Bhagavā cassa – ‘‘ naM2.146 tāvāhan ’’ tiādīni vatvā paṭikkhipi . Taṃ sandhāya ‘‘ bhāsitā kho panesā bhante ’’ tiādimāha .

Tattha viyattāti maggavasena viyattā . Tatheva vinītā tathā visāradā . Bahussutāti tepiṭakavasena bahu sutametesanti bahussutā . Tameva dhammaṃ dhārentīti dhammadharā . Athavā pariyattibahussutā ceva paṭivedhabahussutā ca . Pariyattipaṭivedhadhammānaṃyeva dhāraṇato dhammadharāti evamettha attho daṭṭhabbo . Dhammānudhammapaṭipannāti ariyadhammassa anudhammabhūtaṃ vipassanādhammaṃ paṭipannā . Sāmīcippaṭipannāti anucchavikapaṭipadaṃ paṭipannā . Anudhammacārinoti anudhammacaraṇasīlā . Sakaṃ ācariyakan ti attano ācariyavādaṃ . Ācikkhissantītiādīni sabbāni aññamaññassa vevacanāni . Sahadhammenāti sahetukena sakāraṇena vacanena . Sappāṭihāriyan ti yāva na niyyānikaṃ katvā dhammaṃ desessanti .

Brahmacariyan ti sikkhattayasaṅgahitaṃ sakalaṃ sāsanabrahmacariyaṃ . Iddhan ti samiddhaṃ jhānassādavasena . Phītan ti vuddhippattaṃ sabbaphāliphullaṃ viya abhiññāya sampattivasena . Vitthārikan ti vitthataṃ tasmiṃ tasmiṃ disābhāge patiṭṭhitavasena . Bāhujaññan ti bahujanehi ñātaṃ paṭividdhaṃ mahājanābhisamayavasena . Puthubhūtan ti sabbākāravasena puthulabhāvappattaṃ . Kathaṃ ? Yāva devamanussehiV2.131 suppakāsitan ti yattakā viññujātikā devā ceva manussā ca atthi sabbehi suṭṭhu pakāsitanti attho .

Appossukkoti nirālayo . Tvañhi pāpima , aṭṭhamasattāhato paṭṭhāya – ‘‘ parinibbātu dāni , bhante , bhagavā parinibbātu , sugato ’’ ti viravanto āhiṇḍittha . Ajja dāni paṭṭhāya vigatussāho hohi ; mā mayhaṃ parinibbānatthaṃ vāyāmaṃ karohīti vadati .