186. Nāgāpalokitan ti yathā hi mahājanassa aṭṭhīni koṭiyā koṭiṃ āhacca ṭhitāni paccekabuddhānaṃ , aṅkusakalaggāni viya , na evaṃ buddhānaṃ . BuddhānaṃM2.155 pana saṅkhalikāni viya ekābaddhāni hutvā ṭhitāni , tasmā pacchato apalokanakāle na sakkā hoti gīvaṃ parivattetuṃ . Yathā pana hatthināgo pacchābhāgaṃ apaloketukāmo sakalasarīreneva parivattati , evaṃ parivattitabbaṃ hoti . Bhagavato pana nagaradvāre ṭhatvā – ‘‘ vesāliṃ apalokessāmī ’’ ti citte uppannamatte – ‘‘ bhagavā anekāni kappakoṭisahassāni pāramiyo pūrentehi tumhehi na gīvaṃ parivattetvāV2.139 apalokanakammaṃ katan ’’ ti ayaṃ pathavī kulālacakkaṃ viya parivattetvā bhagavantaṃP2.565 vesālinagarābhimukhaṃ akāsi . Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ . Nanu ca na kevalaṃ vesāliyāva , sāvatthirājagahanāḷandapāṭaligāmakoṭigāmanātikagāmakesupi tato tato nikkhantakāle taṃ taṃ sabbaṃ pacchimadassanameva , tattha tattha kasmā nāgāpalokitaṃ nāpalokesīti ? Anacchariyattā . Tattha tattha hi nivattetvā apalokentassetaṃ na acchariyaṃ hoti , tasmā nāpalokesi . Api ca vesālirājāno āsannavināsā , tiṇṇaṃ vassānaṃ upari vinassissanti . Te taṃ nagaradvāre nāgāpalokitaṃ nāma cetiyaṃ katvā gandhamālādīhi pūjessanti , taṃ nesaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissatīti tesaṃ anukampāya apalokesi .

Dukkhassantakaroti vaṭṭadukkhassa antakaro . Cakkhumāti pañcahi cakkhūhi cakkhumā . Parinibbutoti kilesaparinibbānena parinibbuto .