148. Pāṭaligamane
M2.128 āvasathāgāran ti āgantukānaṃ āvasathagehaṃ .Pāṭaligāme kira niccakālaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ sahāyakā āgantvā kulāni gehato nīharitvā māsampi aḍḍhamāsampi vasanti .
Te manussā niccupaddutā –
‘‘ etesaṃ āgatakāle vasanaṭṭhānaṃ bhavissatī ’’ ti nagaramajjhe mahatiṃ sālaṃ karitvā tassā ekasmiṃ padese bhaṇḍapaṭisāmanaṭṭhānaṃ , ekasmiṃ padese nivāsaṭṭhānaṃ akaṃsu .
Te –
‘‘ bhagavā āgato ’’ ti sutvāva –
‘‘ amhehi gantvāpi bhagavā ānetabbo siyā , so sayameva amhākaṃ vasanaṭṭhānaṃ sampatto , ajja bhagavantaṃ āvasathe maṅgalaṃ vadāpessāmā ’’ ti etadatthameva upasaṅkamantā .
Tasmā evamāhaṃsu .
Yena āvasathāgāran ti te kira
V2.115 –
‘‘ buddhā nāma araññajjhāsayā araññārāmā antogāme vasituṃ iccheyyuṃ vā no vā ’’ ti bhagavato manaṃ ajānantā āvasathāgāraṃ appaṭijaggitvāva āgamaṃsu .
Idāni bhagavato manaṃ ñatvā puretaraṃ gantvā paṭijaggissāmāti yenāvasathāgāraṃ , tenupasaṅkamiṃsu .Sabbasantharin ti yathā sabbaṃ santhataṃ hoti , evaṃ santhariṃ .
149. Dussīloti asīlo nissīlo .
Sīlavipannoti vipannasīlo bhinnasaṃvaro .
Pamādādhikaraṇan ti pamādakāraṇā .
Idañca suttaṃ gahaṭṭhānaṃ vasena āgataṃ pabbajitānampi pana labbhateva .
Gahaṭṭho hi yena yena sippaṭṭhānena jīvitaṃ kappeti – yadi kasiyā , yadi vaṇijjāya , pāṇātipātādivasena pamatto taṃ taṃ yathākālaṃ sampādetuṃ na sakkoti , athassa mūlampi vinassati .
Māghātakāle pāṇātipātaṃ pana adinnādānādīni ca karonto daṇḍavasena mahatiṃ bhogajāniṃ nigacchati .
Pabbajito dussīlo ca pamādakāraṇā sīlato buddhavacanato jhānato sattaariyadhanato ca jāniṃ nigacchati .
Gahaṭṭhassa –
‘‘ asuko nāma asukakule jāto dussīlo pāpadhammo
P2.539 pariccattaidhalokaparaloko salākabhattamattampi na detī ’’ ti catuparisamajjhe pāpako kittisaddo abbhuggacchati .
Pabbajitassa vā –
‘‘ asuko nāma nāsakkhi sīlaṃ rakkhituṃ , na buddhavacanaṃ uggahetuṃ , vejjakammādīhiM2.129 jīvati , chahi agāravehi samannāgato ’’ ti evaṃ abbhuggacchati .Avisāradoti gahaṭṭho tāva –
‘‘ avassaṃ bahūnaṃ sannipātaṭṭhāne keci mama kammaṃ jānissanti , atha maṃ niggaṇhissantī ’’ ti vā ,‘‘ rājakulassa vā dassantī ’’ ti sabhayo upasaṅkamati , maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho aṅgulikena bhūmiṃ kasanto nisīdati , visārado hutvā kathetuṃ na sakkoti .
Pabbajitopi –
‘‘ bahū bhikkhū sannipatitā , avassaṃ koci mama kammaṃ jānissati , atha me uposathampi pavāraṇampi ṭhapetvā sāmaññato cāvetvā nikkaḍḍhissantī ’’ ti sabhayo upasaṅkamati , visārado hutvā kathetuṃ na sakkoti .
Ekacco pana dussīlopi dappito viya vicarati , sopi ajjhāsayena maṅku hotiyeva .
Sammūḷho kālaṅkarotīti tassa hi maraṇamañce nipannassa dussīlakamme samādāya pavattitaṭṭhānaṃ āpāthamāgacchati , so ummīletvā idhalokaṃ passati , nimīletvā paralokaṃ passati
V2.116 , tassa cattāro apāyā upaṭṭhahanti , sattisatena sīse pahariyamāno viya hoti .
So –
‘‘ vāretha , vārethā ’’ ti viravanto marati .
Tena vuttaṃ –
‘‘ sammūḷho kālaṃ karotī ’’ ti .Pañcamapadaṃ uttānameva .