326. Cārikaṃ caratīti gāmanigamapaṭipāṭiyā cārikaṃ carati , gatagataṭṭhāneP2.670 buddhakolāhalaṃ viya hoti . Manussā ‘‘ mahāgovindapaṇḍito kira āgacchatī ’’ ti sutvā puretarameva maṇḍapaṃ kāretvā maggaṃ alaṅkaritvā paccuggantvā gaṇhitvā enti , mahālābhasakkāro mahogho viya ajjhottharanto uppajji .

Sattapurohitassāti sattannaṃ rājūnaṃ purohitassa .

Iti yathā etarahi evarūpesu vā ṭhānesu kismiñcideva dukkhe uppanne ‘‘ namo buddhassā ’’ ti vadanti , evaṃ tadā ‘‘ namatthu mahāgovindassa brāhmaṇassa , namatthu sattapurohitassā ’’ ti vadanti .

327. MettāsahagatenātiādināM2.264 nayena pāḷiyaṃ brahmavihārāva āgatā , mahāpuriso pana sabbāpi aṭṭha samāpattiyo ca pañca ca abhiññāyo nibbattesi .

Sāvakānañca brahmalokasahabyatāya maggaṃ desesīti brahmaloke brahmunā sahabhāvāya maggaṃ kathesi .

328. Sabbenasabban ti ye aṭṭha ca samāpattiyo pañca ca abhiññāyo nibbattesuṃ .

Ye na sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājāniṃsūti ye aṭṭhasu samāpattīsu ekasamāpattimpi na jāniṃsu , na sakkhiṃsu nibbattetuṃ .

Amoghāti savipākā . Avañjhāti na vañjhā . Sabbanihīnaṃ pasavanti gandhabbakāyaṃV2.237 pasavi .

Saphalāti avasesadevalokūpapattīhi sātthā .

Saudrayāti brahmalokūpapattiyā savuḍḍhi .

329. Sarāmahan ti sarāmi ahaṃ pañcasikha , iminā kira padena ayaṃ suttanto buddhabhāsito nāma jāto .

Na nibbidāyāti na vaṭṭe nibbindanatthāya . Na virāgāyāti na vaṭṭe virāgatthāya . Na nirodhāyāti na vaṭṭassa nirodhatthāya . Na upasamāyāti na vaṭṭassa upasamanatthāya . Na abhiññāyāti na vaṭṭaṃ abhijānanatthāya . Na sambodhāyāti na kilesaniddāvigamena vaṭṭato pabujjhanatthāya . Na nibbānāyāti na amatanibbānatthāya .

Ekantanibbidāyāti ekantameva vaṭṭe nibbindanatthāya . Ettha pana nibbidāyāti vipassanā . Virāgāyāti maggo . Nirodhāya upasamāyāti nibbānaṃ . Abhiññāya sambodhāyāti maggo . Nibbānāyāti nibbānameva . Evaṃ ekasmiṃ ṭhāne vipassanā , tīsu maggo , tīsu nibbānaṃ vuttanti evaṃ vavatthānakathā veditabbā . Pariyāyena pana sabbānipetāniP2.671 maggavevacanānipi nibbānavevacanānipi hontiyeva .

Sammādiṭṭhi ādīsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ visuddhimagge saccavaṇṇanāyaṃ vuttameva .

330. Ye na sabbenasabban ti ye cattāropi ariyamagge paripūretuṃ na jānanti , tīṇi vā dve vā ekaṃ vā nibbattenti .

Sabbesaṃyeva imesaṃ kulaputtānan ti brahmacariyaciṇṇakulaputtānaṃ . Amoghā … pe … saphalā saudrayāti arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi .

BhagavantaṃM2.265 abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvāti ( dī . ni .2.188) bhagavato dhammadesanaṃ cittena sampaṭicchanto abhinanditvā vācāya pasaṃsamāno anumoditvā mahantaṃ añjaliṃ sirasmiṃ patiṭṭhapetvā pasannalākhārase nimujjamāno viya dasabalassa chabbaṇṇarasmijālantaraṃ pavisitvā catūsu ṭhānesu vanditvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā bhagavantaṃ abhitthavanto abhitthavanto satthu purato antaradhāyitvā attano devalokameva agamāsīti .

Iti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ Mahāgovindasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .