Brahmunāsākacchāvaṇṇanā
318. Bhayan ti cittutrāsabhayameva .
Ajānantāti ajānamānā .
Kathaṃ jānemu taṃ mayan ti ( dī . ni .2.179) mayaṃ kinti taṃ jānāma , ayaṃ katthavāsiko , kinnāmo , kiṃ gottotiādīnaṃ ākārānaṃ kena ākārena taṃ dhārayāmāti attho .
Maṃ ve kumāraṃ jānantīti maṃ ‘‘ kumāro ’’ ti ‘‘ daharo ’’ ti jānanti .
Brahmaloketi seṭṭhaloke .
Sanantanan ti ciratanaṃ porāṇakaṃ
P2.664 .
Ahaṃ so porāṇakumāro sanaṅkumāro nāma brahmāti dasseti .Evaṃ govinda jānāhīti govinda paṇḍita , tvaṃ evaṃ jānāhi , evaṃ maṃ dhārehi .
‘‘ Āsanaṃ
V2.231 udakaṃ pajjaṃ , madhusākañca brahmuno ;
Agghe bhavantaṃ pucchāma , agghaṃ kurutu no bhavan ’’ ti .
–
Ettha agghan ti atithino upanāmetabbaṃ vuccati .
Teneva idamāsanaṃ paññattaṃ , ettha nisīdatha , idaṃ udakaṃ parisuddhaṃ , ito pānīyaṃ pivatha , pāde dhovatha , idaṃ pajjaṃ pādānaṃ hitatthāya abhisaṅkhataṃ telaṃ , ito pāde makkhetha , idaṃ madhusākanti .
Bodhisattassa brahmacariyaṃ na aññesaṃ brahmacariyasadisaṃ hoti , na so ‘‘ idaṃ sve , idaṃ tatiyadivase bhavissatī ’’ ti sannidhiṃM2.258 nāma karoti .
Madhusākaṃ pana aloṇaṃ adhūpanaṃ atakkaṃ udakena seditasākaṃ , taṃ sandhāyesa –
‘‘ idaṃ paribhuñjathā ’’ ti vadanto ‘‘ agghe bhavantaṃ pucchāmā ’’ tiādimāha .
Ime sabbepi agghā brahmuno atthi .
Te agghe bhavantaṃ pucchāma .
Evaṃ pucchantānañca agghaṃ kurutu no bhavaṃ , paṭiggaṇhātu no bhavaṃ idamagghanti vuttaṃ hoti .
Kiṃ panesa –
‘‘ ito ekampi brahmā na bhuñjatī ’’ ti idaṃ na jānātīti .
No na jānāti , jānantopi attano santike āgato atithi pucchitabboti vattasīsena pucchati .
Atha kho brahmā –
‘‘ kiṃ nu kho paṇḍito mama paribhogakaraṇābhāvaṃ ñatvā pucchati , udāhu kohaññe ṭhatvā pucchatī ’’ ti samannāharanto ‘‘ vattasīse ṭhito pucchatī ’’ ti ñatvā paṭiggaṇhituṃ dāni me vaṭṭatīti paṭiggaṇhāma te agghaṃ , yaṃ tvaṃ govinda bhāsasīti āha .
Yaṃ tvaṃ govinda bhāsasi –
‘‘ idamāsanaṃ paññattaṃ , ettha nisīdathā ’’ tiādi , tatra te mayaṃ āsane nisinnā nāma homa , pānīyaṃ pītā nāma homa , pādāpi me dhotā nāma hontu , telenapi makkhitā nāma hontu , udakasākampi paribhuttaṃ nāma hotu , tayā dinnaṃ adhivāsitakālato paṭṭhāya yaṃ yaṃ tvaṃ bhāsasi , taṃ taṃ mayā paṭiggahitameva hoti .
Tena vuttaṃ –
‘‘ paṭiggaṇhāma te agghaṃ , yaṃ tvaṃ govinda bhāsasī ’’ ti .
Evaṃ pana agghaṃ paṭiggaṇhitvā pañhassa okāsaṃ karonto diṭṭhadhammahitatthāyātiādimāha .Kaṅkhī
P2.665 akaṅkhiṃ paravediyesūti ahaṃ savicikiccho bhavantaṃ parena sayaṃ abhisaṅkhatattā parassa pākaṭesu paravediyesu pañhesu nibbicikicchaṃ .
Hitvā mamattan ti idaṃ mama , idaṃ mamāti upakaraṇataṇhaṃ cajitvā .
Manujesūti sattesu , manujesu yo koci manujo mamattaṃ hitvāti attho .
Ekodibhūtoti ekībhūto , eko tiṭṭhanto eko nisīdantoti .
Vacanattho panettha eko udeti pavattatīti ekodi , tādiso bhūtoti ekodibhūtoV2.232 .
Karuṇedhimuttoti karuṇājhāne adhimutto , taṃ jhānaṃ nibbattetvāti attho .
Nirāmagandhoti vissagandhavirahito .
Ettha ṭhitoti etesu dhammesu ṭhito .
Ettha ca sikkhamānotiM2.259 etesu dhammesu sikkhamāno .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana upari mahāgovindena ca brahmunā ca vuttoyeva . 320. Tattha ete avidvāti ete āmagandhe ahaṃ avidvā , na jānāmīti attho .
Idha brūhi dhīrāti te me tvaṃ idha dhīra paṇḍita , brūhi , vada .
Kenāvaṭā vāti pajā kurutūti katamena kilesāvaraṇena āvaritā pajā pūtikā vāyati .
Āpāyikāti apāyūpagā .
Nivutabrahmalokāti nivuto pihito brahmaloko assāti nivutabrahmaloko .
Katamena kilesena pajāya brahmalokūpago maggo nivuto pihito paṭicchannoti pucchati .
Kodho mosavajjaṃ nikati ca dubbhoti kujjhanalakkhaṇo kodho ca , paravisaṃvādanalakkhaṇo musāvādo ca , sadisaṃ dassetvā vañcanalakkhaṇā nikati ca , mittadubbhanalakkhaṇo dubbho ca .
Kadariyatā atimāno usūyāti thaddhamacchariyalakkhaṇā kadariyatā ca , atikkamitvā maññanalakkhaṇo atimāno ca , parasampattikhīyanalakkhaṇā usūyā ca .
Icchā vivicchā paraheṭhanā cāti taṇhālakkhaṇā icchā ca , macchariyalakkhaṇā vivicchā ca , vihiṃsālakkhaṇā paraheṭhanā ca .
Lobho ca doso ca mado ca mohoti yattha katthaci lubbhanalakkhaṇo lobho ca , dussanalakkhaṇo doso ca , majjanalakkhaṇo mado ca , muyhanalakkhaṇo moho ca .
Etesu yuttā anirāmagandhāti etesu cuddasasu kilesesu yuttā pajā nirāmagandhā na hoti , āmagandhā sakuṇapagandhā
P2.666 pūtigandhāyevāti vadati .Āpāyikā nivutabrahmalokāti esā pana āpāyikā ceva hoti , paṭicchannabrahmalokamaggā cāti .
Idaṃ pana suttaṃ kathentena āmagandhasuttena dīpetvā kathetabbaṃ , āmagandhasuttampi iminā dīpetvā kathetabbaṃ .
Te na sunimmadayāti te āmagandhā sunimmadayā sukhena nimmadetabbā pahātabbā na honti , duppajahā dujjayāti attho .
Yassa dāni bhavaṃ govindo kālaṃ maññatīti ‘‘ yassā pabbajjāya bhavaṃ govindo kālaṃ maññati , ayameva hotu , evaṃ sati mayhampi tava santike āgamanaṃ svāgamanaṃ bhavissati , kathitadhammakathā sukathitā bhavissati , tvaṃ tāta sakalajambudīpe
M2.260 aggapuriso daharo paṭhamavaye ṭhito , evaṃ mahantaṃ nāma sampattisirivilāsaṃ pahāya tava pabbajanaṃ nāma gandhahatthino ayabandhanaṃ chinditvā gamanaṃ viya atiuḷāraṃ , buddhatanti nāmesā ’’ ti mahāpurisassa daḷhīkammaṃ katvā brahmā sanaṅkumāro brahmalokameva gato .