Missakasamatā
134.
Laddhacandanasaṃsagga-sugandhimalayānilo ;
Manda ’ māyāti bhītova , munindamukhamārutā .
134.‘‘ Laddhi ’’ ccādi .
Laddho candanatarūnaṃ saṃsaggo paricayo tena sobhano gandho assāti sugandhī surabhi malayānilodakkhiṇapavamāno munindassa mukhamārutā bhītova tādisamuduttasītalattasugandhasampattiyā attano dūratarattā āyāti anuvattati .
Mandan ti āgamanakriyāvisesanaṃ .
134.‘‘ Laddhi ’’ ccādi .
M0.159 Laddhacandanasaṃsaggasugandhimalayānilo paṭiladdhacandanatarusārasamavāyena sobhanagandhasamannāgato malayadesato āgacchamānamāluto munindamukhamārutā buddhassa mukhasurabhivāsitapavanato bhīto iva tādisamudusurabhisītalattassa attani asambhavato bhītova mandaṃ saṇikaṃ yāti abhimukhametīti .Candanānaṃ saṃsaggoti ca , laddho ca so candanasaṃsaggoti ca , sobhano gandho yassāti ca , laddhacandanasaṃsaggena sugandhīti ca , malayato āgato aniloti ca , munindamukhato nikkhanto mārutoti ca viggaho .
Mandan ti kriyāvisesanaṃ .
Ettha tividhasamatāyaṃ ‘‘ kokilālāpasaṃvādi ’’ ccāditividhalakkhiyassāpi ‘‘ mudūhi vā kevalehi ’’ ccādinā dassitalakkhaṇattayena tulyatā supākaṭāvāti .
135.
Aniṭṭhurakkharappāyā , sabbakomalanissaṭā ;
Kicchamuccāraṇāpeta-byañjanā sukhumālatā .
135. Sukhumālatā kathīyati ‘‘ aniṭṭhurakkhare ’’ ccādinā .
Aniṭṭhurāni apharusāni akkharāni vaṇṇāni pāyāni bahūni yassā sā tathā ,‘‘ niṭṭhurāni appakānī ’’ ti pāya ggahaṇena sūcitaṃ , tatoyeva sabbehi kevalehi komalehi sithilehi laghūhi akkharehi nissaṭā niggatā kicchena dukkhena uccāraṇā tato apetāni apagatāni byañjanāni yassā sāti anuvaditvā sukhumālatā vidhīyate .
135. Idāni sukhumālataṃ dasseti ‘‘ aniṭṭhure ’’ ccādinā .
Aniṭṭhurakkharappāyā akakkasavaṇṇabahulā sabbakomalanissaṭā aniṭṭhurakkharānaṃ yebhuyyaggahaṇatoyeva sakalasithilavaṇṇavirahitā kicchamuccāraṇāpetabyañjanā dukkhuccāraṇīyavaṇṇehi vigataakkharasamannāgatā sukhumālatā nāmāti .
Aniṭṭhurāni akkharāni pāyāni bahūni yassanti ca , sabbe ca te komalā ceti ca , tehi nissaṭāti
M0.160 ca , kicchena uccāraṇāti ca , tehi apetānīti ca , tāni byañjanāni yassāti ca viggaho .Niggahītāgamo .
136.
Passantā rūpavibhavaṃ , suṇantā madhuraṃ giraṃ ;
Caranti sādhū sambuddha-kāle keḷiparammukhā .
136. Udāharati ‘‘ passantā ’’ iccādi .
Rūpavibhavaṃ rūpasampattiṃ passantā madhuraṃ giraṃ vācaṃ suṇantā sādhavo keḷiparammukhā kīḷāya nicchantā carantīti sambandho .
Katthāti āha ‘‘ sambuddhakāle ’’ ti .
136.‘‘ Passanti ’’ ccādinā lakkhiyamudāharati , taṃ vuttatthameva .
137.
Alaṅkāravihīnāpi , sataṃ sammukhate ’ disī ;
Ārohati visesena , ramaṇīyā tadujjalā .
137. Visiṭṭhassāññadhammassa abhāvepimināvopādeyo bandhoti āha ‘‘ alaṅkāre ’’ ccādi .
Alaṅkārehi vihīnāpi edisī sukhumālatā sataṃ paṇḍitajanānaṃ sammukhataṃ abhimukhabhāvaṃ vācāgocarattaṃ ārohati upagacchati , kimutaatthālaṅkārālaṅkite tyapi saddo .
Tena sabhāvavutyādinā alaṅkārena ujjalā dittā pana visesenā tisayena ramaṇīyā manuññāti .
137.‘‘ Alaṅkāre ’’ ccādi .
Edisī evaṃvidhā sukhumālatā alaṅkāravihīnāpi atthālaṅkāravirahitāpi sataṃ paññavantānaṃ sammukhataṃ abhimukhabhāvaṃ tesaṃ vacanavisayabhāvanti attho ārohati pāpuṇāti .
Tadujjalā tena sabhāvavuttivaṅkavuttisambhūtena atthālaṅkārena jotamānā visesena atisayena ramaṇīyā manuññā hoti .
Alaṅkārehi vihīnāti ca , tena ujjalāti ca viggaho .
138.
Romañcapiñcharacanā ,
M0.161 sādhuvādāhitaddhanī ;Laḷanti ’ me munīmeghu-mmadā sādhu sikhāvalā .
138. Tamudāharati ‘‘ romañce ’’ ccādinā .
Romañcā lomahaṃsā iva romañcā eva vā , piñchāni barihāni [ parihārāni ( ka .)] tesaṃ racanā chattākārena vidhānaṃ yesaṃ te tathā ,‘‘ sādhū ’’ ti vādo vacanaṃ taṃsadisoyeva vā , āhito dhani kekāsaṅkhāto yesaṃ te tathā , munimeghena munisadisena munisaṅkhātena vā vāridena ummadā mattā sādhusadisā sādhu eva vā sikhāvalā mayūrā laḷanti līlopetā vicaranti , aññamaññaṃ ramantīti attho .
138. Atthālaṅkārayuttasukhumālatamudāharati ‘‘ rome ’’ ccādinā .
Romañcapiñcharacanā lomahaṃsasadisā romā eva vā piñchānaṃ barihānaṃ racanā chattākārena vitthāravantā sādhuvādāhitaddhanī ‘‘ sādhū ’’ ti vacanasadisehi sādhuvādehi vā pavattakekāninnādehi samannāgatā munimeghummadā munisadisena munisaṅkhātena vā meghena sañjātamadā ime sādhusikhāvalā sajjanasadisā sādhuno eva vā mayūrā laḷanti līlopetā bhavantīti .
Idaṃ asesavatthuvisayaṃ samāsarūpakaṃ amukhyapakkhe ‘‘ romañcā viya sādhuvādo viya muni viya sādhavo viyā ’’ ti ca , mukhyapakkhe ‘‘ piñcharacanā viya āhitaddhanī viya megho viya sikhāvalā viyā ’’ ti upacaritabbaṃ .
Romañcā eva piñchānīti ca , tesaṃ racanā yesanti ca ,‘‘ sādhu ’’ iti vādoti ca , āhito ca so dhani ceti ca , sādhuvādo āhitaddhani yesanti ca , muni eva meghoti ca , tena ummadāti ca , sādhavo eva sikhāvalāti ca vākyaṃ .
‘‘ Munīmegho ’’ ti ettha dīghattaṃ chandānurakkhaṇatthaṃ .
139.
Sukhumālattamattheva , padatthavisayampi ca ;
Yathā matādisaddesu , kittisesādikittanaṃ .
139. Na
M0.162 kevalaṃ sukhumālatā saddeva , atthepīti dassetumāha ‘‘ sukhumālatta ’’ miccādi .Atthevāti vijjateva , taṃ tu anocityagāmmādivajjanā sambhavati .
‘‘ Yathe ’’ ti tamudāharati .
Matā disaddesu vattabbesu kittisesā dīnaṃ saddānaṃ kittanaṃ kathanaṃ .
139. Ayaṃ sukhumālatā na kevalaṃ saddeva , atthepīti dassetuṃ āha ‘‘ sukhumālatta ’’ miccādi .
Sukhumālattamattheva padatthavisayampi ca padābhidheyyagocarampi sukhumālattaṃ attheva , tañca ocityahīnagāmmadosaparihārena sijjhati .
‘‘ Yathā ’’ ti tamudāharati .
Matā disaddesu vattabbesu kittisesā disaddānaṃ kittanaṃ kathananti .
Mato itiādi yesaṃ ‘‘ jīvitakkhayaṃ patto ’’ iccādīnamiti ca , kittiseso itiādiyesaṃ ‘‘ devattaṃ gato , saggakāyamalaṅkarī ’’ tyādīnamiti ca viggaho .
140.
Siliṭṭhapadasaṃsagga-
Ramaṇīyaguṇālayo ;
Sabandhagāravo so ’ yaṃ ,
Sileso nāma taṃ yathā .
140. Silesaṃ dasseti ‘‘ siliṭṭhe ’’ ccādinā .
Siliṭṭhānaṃ bandhalāghavābhāvena aññamaññaṃ siliṭṭhānaṃ padānaṃ saṃsaggena ramaṇīyo manuñño guṇo tassa ālayo pavattiṭṭhānaṃ .
Bandhassa racanāya gāravo asithilatā , saha tena vattatīti sabandhagāravoti anuvaditvā soyaṃ sileso nāmāti vidhīyate .
‘‘ Taṃ yathe ’’ tyudāharati .
Yathā ayaṃ sileso , tathā aññopi tādiso daṭṭhabbo , na tvayameveti ‘‘ taṃ yathā ’’ saddassattho .
140. Idāni silesaṃ niddisati ‘‘ siliṭṭhe ’’ ccādinā .
Siliṭṭhapadasaṃsaggaramaṇīyaguṇālayo ṭhānakaraṇādīhi āsannavaṇṇānaṃ
M0.163 vinyāsahetu aññamaññanissitānaṃ padānaṃ samavāyena manuññaguṇassa pavattiṭṭhānabhūto sabandhagāravo bandhagāravasaṅkhātaracanāya asithilabhāvena saha pavatto so ayaṃ bandho sileso nāmāti .Sileso nāma bandhagāravo , tappaṭipādakabandhopyettha silesoti vuccati .
Siliṭṭhā ca te padā ceti ca , tesaṃ saṃsaggoti ca , tena ramaṇīyoti ca , so eva guṇoti ca , tassa ālayoti ca , bandhassa guruno bhāvoti ca , tena saha pavattatīti ca vākyaṃ .
Taṃ yathā ‘‘ bālindu ’’ iccādi .
141.
Bālinduvibbhamacchedi-nakharāvalikantibhi ;
Sā munindapadambhoja-kanti vo valitā ’ vataṃ .
141.‘‘ Bālindu ’’ iccādi .
Bālinduno pañcamī [ pañcamīcandassa (?)] pañcadasakalassa vibbhamo manoharattaṃ , taṃ chindati sīlenāti bālinduvibbhamacchediyo pañcamīcandassa kalāsannibhānaṃ nakharānaṃ nakhānaṃ āvaliyo tāsaṃ kantibhi sobhāhi saha valitā saṃyuttā sā , munindassa padāniyeva ambhojāni padumāni tesaṃ kanti .
Vo tumhe sāmaññena vadati .
Avataṃ pālayatu .
141. Bālindu … pe … kantibhi taruṇacandavilāsavināsanasabhāvasamannāgatanakhapantisobhāhi saha valitā saṃyuttā sā munindapadambhojakanti sā sambuddhapādapadumasobhā vo tumhe avataṃ rakkhatūti .
Bālo ca so indu cāti ca , tassa vibbhamoti ca , taṃ chindati sīlenāti ca , nakhānaṃ āvaliyoti ca , tāsaṃ kantīti ca , bālinduvibbhamacchediyo ca tā nakharāvalikantiyo cāti ca , munindassa padānīti ca , tāniyeva ambhojānīti ca , tesaṃ kantīti ca viggaho .
142.
Ukkaṃsavanto
M0.164 yo koci ,Guṇo yadi patīyate ;
Udāro ’ yaṃ bhave tena ,
Sanāthā bandhapaddhati .
142. Udārattamavadhārayamāha ‘‘ ukkaṃsavanto ’’ iccādi .
Yo koci ‘‘ idameve ’’ ti niyamābhāvā guṇo cāgātisayādiko ukkaṃsavanto adhimatto yadi patīyate viññāyate bandheti viññāyati ‘‘ bandhapaddhatī ’’ ti vakkhamānattā , ayaṃ udāro bhaveti vidhi .
Udāroyaṃ hotu , kiṃ tato siyāti āha ‘‘ teni ’’ ccādi .
Tena ukkaṃsavatā guṇena bandhapaddhati racanakkamo nāthabhūtena udāraguṇena saha vattatīti sanāthā , sampadāvāti [ sampadāvatīti (?)] vuttaṃ hoti .
142. Idāni udārattamuddisati ‘‘ ukkaṃse ’’ ccādinā .
Ukkaṃsavanto atisayavā yokoci guṇo cāgātisayādiko saddāvaliyā paṭipādanīyo ānubhāvo yadi patīyate sace katthaci bandhe viññāyate , ayaṃ yathāvuttaguṇo udāro nāma bhave .
Tena kiṃ payojananti ce ?
Bandhabandhati padāvali tena ukkaṃsavatā guṇena sanāthā sappatiṭṭhā hoti .
Ukkaṃso assa atthīti ca , nāthena saha vattatīti ca , bandhassa paddhatīti ca viggaho .
143.
Pādambhojarajolitta-gattā yetava gotama ;
Aho te jantavo yanti , sabbathā nirajattanaṃ .
143. Tamudāharati ‘‘ pāde ’’ ccādinā .
Gotamāti bhagavantaṃ gottena ālapati .
Tava bhagavato pādambhojānaṃ rajāni reṇavo , tehi littāni upadehitāni gattāni yesanti viggaho .
Ye janā te jantavo sabbappakārena rajolavenāpyanupalittattā rajehi kilesasaṅkhātehi
M0.165 niggatā nirajā , tesaṃ bhāvo nirajattanaṃ nikkilesabhāvaṃ yanti pāpuṇanti .Aho acchariyaṃ yato rajasā littā nāma saṃkiliṭṭhāyeva siyuṃ , bhavaṃ pana pādarajasā vilepane jane niraje karoti .
Acchariyaṃ bhavato idanti attho .
143. Idāni udāharati ‘‘ pādambhoje ’’ ccādinā .
Bho gotama ye sattā tava tuyhaṃ pādambhojarajolittagattā pādapadumareṇulittamatthakanalāṭādisarīrāvayavayuttā te jantavo sattā sabbathā kilesasaṅkhātarajojallehi anupalittattā sabbappakārena nirajattanaṃ vigatakilesarajobhāvaṃ yanti pāpuṇanti , aho acchariyaṃ .
Rajolittā nāma saṃkiliṭṭhā siyuṃ , tvaṃ pana pādarajasā upalittepi satte niraje karosīti bhāvo .
Iha bhagavato ukkaṃsaguṇo dīpito hoti .
Pādāniyeva ambhojānīti ca , tesaṃ rajānīti ca , tehi littāni gattāni yesanti ca , rajehi kilesehi niggatāti ca , tesaṃ bhāvoti ca vākyaṃ .
144.
Evaṃ jinānubhāvassa , samukkaṃso ’ tradissati ;
Paññavā vidhinā ’ nena , cintaye paramīdisaṃ .
144. Ko panettha ukkaṃsavanto guṇo yena bandho sanātho siyāti ce ?
Āha ‘‘ eva ’’ miccādi .
Eva miti jinānubhāvassa sammāsambuddhapabhāvassa samukkaṃso atisayo dissati padissate atra bandhe , tasmā jinānubhāvena ukkaṃsavatā guṇena bandho sanātho siyāti .
Pakāramimamaññatrapiatidisanto āha ‘‘ paññavā ’’ tiādi .
Paññavā paññāsampanno anena vidhinā iminā pakārena edisaṃ evarūpaṃ paraṃ aññaṃ cintaye vitakkeyya .
144. Idāni
M0.166 yathāvuttaguṇanidassanañca sissānusāsanañca dasseti ‘‘ eva ’’ miccādinā .Atra imissaṃ anantaragāthāyaṃ evaṃ yathāvuttakkamena jinānubhāvassa tathāgatappabhāvassa samukkaṃso ādhikkaṃ dissati padissate , tasmā jinānubhāvasaṅkhātena ukkaṃsavatā guṇena bandho sanātho bhaveyya .
Paññavā pasatthañāṇavanto anena vidhinā iminā kamena īdisaṃ paraṃ aññaṃ cintaye kappeyya .
145.
Udāro sopi viññeyyo ,
Yaṃ pasatthavisesanaṃ ;
Yathā kīḷāsaro līlā-
Hāsa [ hāso ( ka .)] hemaṅgadādayo .
145. Aparamudārappakāraṃ dassetumāha ‘‘ udāro ’’ iccādi .
Yaṃ pasatthaṃ silāghanīyaṃ visesanaṃ upādiyati , sopi na pana yathāvuttova udāro viññeyyo .
‘‘ Yathe ’’ tyudāharati .
Kīḷāya kīḷatthaṃ saro , līlāya yutto hāso , hemaṃ hemamayamaṅgadanti samāso , taṃ ādi yesanti bāhirattho .
Ādi saddena kusumadāmamaṇimekhalādīnaṃ saṅgaho .
Ayaṃ tu bandhapharusagāmmapariccāgā sambhavati .
145. Aññamapi udāraṃ dasseti ‘‘ udāro ’’ ccādinā .
Yaṃ pasatthavisesanaṃ pasaṃsanīyavisesanaṃ hoti , sopi udāroti viññeyyo .
‘‘ Yathā ’’ ti tamudāharati .
Kīḷāsaro kīḷāya kato saro .
Līlāhāso līlāya yutto hāso .
Hemaṅgadādayo suvaṇṇakeyūrāiccādayoti .
Kīḷatthāya saroti ca , līlāya yutto hāsoti ca , hemaṃ hemamayaṃ aṅgadanti ca , līlāhāso ca hemaṅgadañcāti ca , tāni ādīni yesaṃ kusumadāmamaṇimekhalādīnanti ca viggaho .
Ayamudāro bandhapharusagāmmādidosapariccāgena sijjhati .
146.
Lokiyatthānatikkantā ,
M0.167 Kantā sabbajanānapi ;Kanti nāmā ’ tivuttassa ,
Vuttā sā parihārato .
Yathā ‘‘ muninda ’’ iccādi .
146. Kantiṃ kathayati ‘‘ lokiyi ’’ ccādinā .
Loke vidito lokiyo , taṃ lokiyaṃ atthaṃ abhidheyyaṃ anatikkantā anatītā sabbesaṃ kavīnamitaresaṃ vā janānaṃ eva kantā manoharā kanti nāmāti vuccati .
Ayaṃ pana saddaguṇo ativuttassa vākyadosassa pariccāgena sambhavati .
Tenāha ‘‘ ativuttassā ’’ tiādi .
Udāharaṇattho heṭṭhā vuttoyeva .
146. Idāni kantiṃ dasseti ‘‘ lokiyi ’’ ccādinā .
Lokiyatthānatikkantā loke pasiddhasaddatthamanatikkantā sabbajanānaṃ sakalakavīnaṃ kantā manuññā kanti nāma vuccate , sā ativuttassa ativuttadosassa parihārato vuttā dosaparihāraparicchede kathitā hoti .
Ativuttadosaparihārato eva kantiyā siddhattā tassa lakkhiyo eva etissā hotīti adhippāyo .
Loke viditoti ca , so ca so attho ceti ca viggaho .
‘‘ Yathā ’’ ti kantiyā udāharaṇaṃ dasseti ‘‘ muninda ’’ iccādi .
Taṃ vuttameva .
147.
Atthabyattā ’ bhidheyyassā-
Neyyatā saddato ’ tthato ;
Sā ’ yaṃ tadubhayā neyya-
Parihāre padassitā .
Yathā ‘‘ marīci ’’ ccādi ca ,‘‘ manonurañjano ’’ ccādi ca .
147. Atthabyattiṃ
M0.168 byañjayati ‘‘ atthabyattābhidheyyi ’’ ccādinā .Abhidheyyassa sambandhaatthassa saddato atthato vā sāmatthiyato vā aneyyatā patīti aññathā vagamo gatyantarābhāvā , yato vuttaṃ ‘‘ dullabhāvagatī sadda-sāmatthiyavilaṅghinī ’’ ti .
Tamanuvaditvā atthabyatti vidhīyate .
Sā pana byākiṇṇaneyyādidosavajjanāya jāyate .
Tadubhayā jātā sāyaṃ aneyyatā neyyaparihāre padassitā pakāsitā .
Paṭhamadutiyodāharaṇassattho vutto .
147. Idāni atthabyattiṃ dasseti ‘‘ atthabyatti ’’ ccādinā .
Abhidheyyassa atthassa saddato atthato atthasāmatthiyato ca aneyyatā tattheva vijjamānattā saddassa atthassa vā āharitvā vattabbassa abhāvo atthabyatti nāma , tadubhayā tehi dvīhi jātā sā ayaṃ aneyyatāsaṅkhatā atthabyatti neyyaparihāre neyyadosaparihārapadese padassitā pakāsitāti .
‘‘ Dullabhāvagatī sadda-sāmatthiyavilaṅghinī ’’ ti vuttattā atthapatīti pana vinā saddañca sāmatthiyañca aññathānupalabbhatīti iha ‘‘ saddato atthato ’’ ti vuttaṃ .
Atthassa byatti patītīti ca , natthi neyyaṃ āharitabbaṃ assa abhidheyyassāti ca , tassa bhāvoti ca , te ca te ubho saddatthā cāti ca , te avayavā etissāti ca , neyyassa parihāroti ca vākyaṃ .
Idāni ‘‘ yathe ’’ ccādinā dvippakārāya atthabyattiyā yathākkamaṃ udāharaṇamanussāreti ‘‘ mari ’’ ccādigāthādvayena , taṃ heṭṭhā vuttameva .
Puna atthena yathā –
148.
Sabhāvāmalatā dhīra ,
Mudhā pādanakhesu te ;
Yato te ’ vanatānanta-
Moḷicchāyā jahanti no .
148. Puna
M0.169 dutiye tu dhīrāti āmantanaṃ .Te tava pādanakhesu sabhāvāmalatā pakatiparisuddhatā mudhā tucchā .
Kasmāti ce ?
Yato yasmā kāraṇā te pādanakhā avanatassa sannatassa anantassa nāgarājassa moḷino kirīṭassa avanatānaṃ vā naramarānaṃ anantānaṃ moḷīnaṃ chāyā chaviyo no jahanti na pariccajanti , sañchaviyo pana jahantīti .
Ettha nakhesu sañchavittā pādanakhassa moḷīnaṃ nirantarappaṇāmābyabhicārānaramarādīnaṃ bhagavato pādāravindavandanaṃ sāmatthiyā phuṭaṃ gamyate .
148.‘‘ Puna atthena yathā sabhāvi ’’ ccādi .
Dhīra te tava pādanakhesu sabhāvāmalatā pakatiparisuddhatā mudhā tucchā .
Kasmāti ce ?
Yato yasmā te caraṇanakhā avanatānantamoḷicchāyā pādānatassa anantanāgarājassa kirīṭassa sambandhinī , avanatānaṃ vā anantānaṃ devamanussānaṃ moḷīnaṃ chāyā kantiyo no jahanti na vijahanti , pakativaṇṇaṃ pahāya kirīṭakantisadisā te honti , tasmā ettha candakiraṇasannibhānaṃ nakharaṃsīnaṃ samīpe moḷīnaṃ nakharaṃsīhi amadditasakakantiyuttabhāvamāpajjanaṃ tādisānaṃ nirantarappaṇāmābhāvābhāvato khattiyādīnaṃ munindapādāravindadvande nirantarappaṇāmo sāmatthiyā vibhūtaṃ gamyate .
Sassa bhāvoti ca , tena amalāti ca , tesaṃ bhāvoti ca , paṭhamapakkhe avanato ca so ananto cāti ca , tassa moḷīti ca , tassa chāyāyoti ca , dutiyapakkhe anantā ca te moḷī ceti ca , avanatānaṃ anantamoḷīti ca , tesaṃ chāyāyoti ca vākyaṃ .
149.
‘‘ Bandhasāro ’’ ti maññanti , yaṃ samaggāpi viññuno ;
Dassanāvasaraṃ patto , samādhi nāma ’ yaṃ guṇo .
149. Samādhiphalaṃ kiccāha ‘‘ bandhe ’’ ccādi .
Yan ti yaṃ samādhiṃ bandhassa gajjapajjamissabhāvassa sāroti sabbassa jīvitaṃ
M0.170 tapparāyattā bandhassa samaggāpi viññuno sabbepi kavino maññanti cintenti jānanti , ayaṃ samādhi nāma samādhikhyo guṇo dassane pakāsane avasaraṃ okāsaṃ anottarattā parassa sampatto uddiṭṭhānukkamenāti . 149. Idāni samādhayo niddisati ‘‘ bandhi ’’ ccādinā .
Samaggā api viññuno sabbepi kavayo yaṃ samādhiṃ ‘‘ bandhasāro ’’ ti pajjagajjavimissasaṅkhātassa bandhassa jīvitamiti maññanti , ayaṃ samādhi nāma guṇo dassanāvasaraṃ patto uddiṭṭhānukkamena dassanokāsaṃ patto hoti .
Bandhassa sāroti ca , dassane avasaranti ca , taṃ pattoti ca viggaho .
150.
Aññadhammo tato ’ ññattha ,
Lokasīmānurodhato ;
Sammā ādhīyate ’ cce ’ so ,
Samādhīti niruccati .
150. Kathamayaṃ saddavohāro bandhe ‘‘ samādhī ’’ ti vuccatītyāha ‘‘ aññe ’’ ccādi .
Aññassa vatthuno pakatāpekkhāya dhammo guṇo pasiddho , tato tasmā mukhyavisayā aññattha amukhye visaye lokasīmānurodhato lokappatītyanuvattanena sammā sādhu lokasīmānuvattanameveha sādhuttaṃ ādhīyate āropyate , iti iminā kāraṇena eso evaṃvidho dhammo ‘‘ samādhī ’’ ti niruccatī tidha sammā ādhīyatīti evaṃ nīharitvā vuccatīti attho .
150.‘‘ Samādhī ’’ ti ayaṃ vohāro bandhavisaye kathaṃ pavattatīti āsaṅkāyaṃ paṭhamaṃ nibbacanaṃ dassetuṃ āha ‘‘ aññi ’’ ccādi .
Yasmā aññadhammo samādhānassa visayabhūtaamukhyato aññassa mukhyavatthuno pasiddhaguṇo , tato
M0.171 mukhyavisayato aññattha amukhyavisaye lokasīmānurodhato lokavohāramariyādāvirodhabhāvena lokappatītyanuvattaneneva sammā ādhīyati ṭhapīyati , iti iminā kāraṇena eso yathāvuttaguṇo ‘‘ samādhī ’’ ti niruccati vuccatīti .Aññassa dhammoti ca , lokassa sīmāti ca , tassā anurodhoti ca viggaho .