Ubhayāvutti
227.
Jitvā viharati klesa-ripuṃ loke jino ayaṃ ;
Viharatyā ’ rivaggo ’ yaṃ , rāsībhūtova dujjane .
227.‘‘ Jitvā ’’ iccādi .
Ayaṃ jino klesaripuṃ jitvā loke viharati pavattati , ayaṃ tena jito arivaggo sattusamūho
M0.227 dujjane rāsībhūto viya tato aladdhappatiṭṭhattā .‘‘ Viharatī ’’ ti atthassa padānañca āvuttito ubhayāvutti .
227.‘‘ Jitvā ’’ iccādi .
Ayaṃ jino klesaripuṃ jitvā loke viharati , ayaṃ arivaggo klesaripusamūho dujjane rāsībhūtova viharatīti .
Vāsasaṅkhatassa atthassa ca ‘‘ viharatī ’’ ti padassa ca puna [ punappunaṃ (?)] uccāraṇato ayaṃ ubhayāvutti nāma hoti .
Kleso eva ripūti ca , arīnaṃ vaggoti ca , arāsi rāsi abhavīti ca , kucchito janoti ca vākyaṃ .
228.
Ekattha vattamānampi , sabbavākyopakārakaṃ ;
Dīpakaṃ nāma tañcādi-majjhantavisayaṃ tidhā .
228. Dīpakaṃ paridīpayamāha ‘‘ ekatthe ’’ ccādi .
Ekattha vākyassādo majjhe ante vā vattamānampi kriyājātyādikaṃ sabbassa abhimatassa kassaci vākyassa kriyākārakasambandhābhidhāyino padasantānassa upakārakaṃ vākyatthānvayavasena dīpakaṃ nāma , dīpo viya ekadese vattitopi sakalapadatthavasena sabbavākyaṃ dīpayati pakāsetīti .
Tañca dīpakaṃ ādi ca majjhañca antañca visayo gocaro yassa tādisaṃ tidhā ādidīpakaṃ majjhadīpakaṃ antadīpakanti tividhaṃ hotīti attho , tampi kriyādīnaṃ vasena paccekaṃ tividhaṃ hoti .
228. Idāni dīpakālaṅkāraṃ dasseti ‘‘ ekatthe ’’ ccādinā .
Ekattha vākyassa ādimajjhāvasānesvekasmiṃ vattamānampi kriyājātiguṇattayaṃ sabbavākyopakārakaṃ vattumicchitakriyākārakasambandhappakāsakapadasantānasaṅkhātavākyassa vākyatthāvabodhavasena payojanaṃ dīpakaṃ nāma ekaṭṭhāne
M0.228 ṭhatvā visayībhūtasabbaṭṭhānagatadabbapakāsakapadīpasamānattā dīpakaṃ nāma hoti .Tañca dīpakaṃ ādimajjhantavisayaṃ vākyassa ādivisayaṃ majjhavisayaṃ antavisayañceti tidhā hoti .
Etesu ekekamapi kriyājātiguṇabhedena punapi tividhaṃ hotīti viññeyyaṃ .
Dīpetīti dīpo , padīpo .
Paṭibhāgatthe kappaccayena dīpo viyāti dīpakaṃ .
Vākyassa ādi ca majjhañca antañceti ca , taṃ visayo asseti ca vākyaṃ .