Vīraṭhāyībhāva
363.
Patāpavikkamādīhu-ssāho viroti saññito ;
Raṇadānadayāyogā , vīro ’ yaṃ tividho bhave ;
Tevā ’ nubhāvā dhitima-tyādayo byabhicārino .
363.‘‘ Patāpi ’’ ccādi .
Patāpo sattusantāpakārī tejo , vikkamo paramaṇḍalakkamantaṃ , te ādayo yesaṃ balāvikkhepādīnaṃ
M0.354 paṭipuggalagatānaṃ vibhāvānaṃ , tehi jāto ussāho rasattamāpanno vīro rasoti saññito , ayaṃ vīro raṇadānadayāyogā tividho bhave yuddhavīro dānavīro dayāvīroti , te yuddhakaraṇādayo eva tattha anubhāvā bhavanti .Dhitimatiuggatādayo byabhicārino bhavantīti .
363. Idāni vīrarasabhedaṃ , posanakkamañca dasseti ‘‘ patāpa ’’ iccādinā .
Patāpavikkamādīhi aññarājūnaṃ daṇḍajatejasaṅkhatapatāpo , tesameva paramaṇḍalakkamanasaṅkhātavikkamo phalabhedo cetiādīhi uppanno ussāho vīroti vīrarasoti saññito kavīhi ñāto , ayaṃ vīraraso raṇadānadayāyogā yuddhacāgakaruṇāyogena hetubhūtena tividho bhave .
Te eva raṇadānadayā eva imā anubhāvā nāma honti .
Dhitimatyādayo dhitimatiuggatagabbādayo byabhicārino bhāvā hontīti .
Yuddhavīradānavīradayāvīravasena vīraraso tividho hoti .
Patāpo ca vikkamo ceti ca , te ādi yesamiti ca , raṇo ca dānañca dayā ceti ca , tāhi yogoti ca , tayo vidhā pakārā assāti ca , dhiti ca mati ceti ca , tā ādi yesamiti ca vākyaṃ .
Vīrarasassa udāharaṇamevaṃ daṭṭhabbaṃ –
Viññāpetvā kuveraṃ sumahati-
Mapi ce ’ kovakumbhaṇḍasenaṃ ,
Uttāsetvā gahetvā maṇiratanavaraṃ
Lakkhamādhāya jūte ;
Jetvā korabyarājaṃ sacivaratana-
Muddhacca raññaṃ satamhā ,
Etthānetvā ’ diyissaṃ suyuvatiratanaṃ
Ko mame ’ ttha ’ tthi bhāroti .
Kuveraṃ
M0.355 vessavaṇamahārājaṃ viññāpetvā bodhetvā sumahatimapi kumbhaṇḍasenaṃ atimahantiṃ kumbhaṇḍasenaṃ ekova uttāsetvā bhayaṃ janetvā maṇiratanavaraṃ gahetvā jūte akkhakīḷāyaṃ lakkhaṃ ādhāya ṭhapetvā korabyarājaṃ jetvā raññaṃ satamhā rājasambandhinā satena sacivaratanaṃ amaccaratanaṃ uddhacca uddharitvā etthānetvā suyuvatiratanaṃ sobhanaitthiratanaṃ ādiyissaṃ gaṇhissāmi , ettha yathāvuttesu mama ko bhāro atthīti .Ettha ‘‘ ko mametthatthi bhāro ’’ ti iminā ussāhasaṅkhāto ṭhāyībhāvo pakāsito .
Etassa uppattiuddīpanesu kāraṇabhūtassa itthiratanassa ādānakhyātanāgarājagatapatāpavikkamādivibhāvo ca , taṃtaṃrūpappakāsakakavivacanasaṅkhātānubhāvo ca ‘‘ viññāpetvā ’’ iccādinā vākyasāmatthiyena paṭipādanīyā honti .
‘‘ Sumahatimapi kumbhaṇḍasenaṃ eko ’’ ti ca ,‘‘ raññaṃ satamhā sacivaratanamuddhaccā ’’ ti ca imehi dhitiuggatagabbādayo ca ,‘‘ viññāpetvā kuveran ’’ ti ca ,‘‘ uttāsetvā korabyarājan ’’ ti ca ,‘‘ etthānetvā iccādayo ’’ ti ca imehi matyādayo ca byabhicārino bhāvā vibhāvitā honti .
Imehi vibhāvānubhāvabyabhicārībhāvehi yuddhavīraraso positoti daṭṭhabbo .
Imināyeva nayena dānavīrādayo viññātabbā .