Bhāvaadhippāya
340.
Cittavuttivisesā tu , bhāvayanti rase yato ;
Ratyādayo tato bhāva-saddena parikittitā .
340. Idāni yathāuddiṭṭhesu ṭhāyādīhi bhāvavibhāvānubhāvarasesu paṭhamaṃ bhāvaṃ vibhāvetuṃ bhāvasaddamanvatthayati ‘‘ citta ’’ iccādinā .
Cittassa vuttiyo ramaṇahasanādiākārena pavattiyo , tāva visesā visiṭṭhasabhāvatthāti cittavuttivisesā .
M0.322 Ratyādayo ṭhāyībyabhicārīsāttikā .Tu saddo visese .
Yato rase siṅgārādayo bhāvayanti nipphādenti .
Tato bhāvasaddena parikittitā bharatādīhi kathitā .
Ettha hi ṇyanto bhūdhātu karaṇe vattate .
Yato cāyaṃ na kevalaṃ karaṇeyeva vattate , atha kho byāpane , paṭipādane ca , tasmāssa paṭibhānaṃ cittaṃ bhāvayanti byāpenti .
Atha vā kavino lokaṭṭhitiñāṇalakkhaṇaṃ adhippāyaṃ bhāvayanti paṭipādentīti bhāvāti evamettha attho daṭṭhabbo .
340. Idāni uddiṭṭhesu ṭhāyībhāvādīsu ṭhāyīādīnaṃ [ ṭhāyībhāvādīnaṃ ( ka .)] tiṇṇaṃ sādhāraṇo bhāvo nāma esoti dassento anvatthavasena dasseti ‘‘ citta ’’ iccādi .
Cittavuttivisesā tu cittassa uttari vakkhamānārammaṇahasanasocanādīhi , nibbedādīhi , thambhādīhi ca ākārehi pavattisaṅkhātā aññamaññaṃ asaṅkarākārasaṅkhātā visesā pana ṭhāyībyabhicārīsāttikā yato yasmā rase siṅgārādirase bhāvayanti nipphādenti karonti .
No ce , rase siṅgārādirasavisaye paṇḍitānaṃ cittaṃ bhāvayanti byāpanaṃ karonti .
No ce , tasmiṃyeva rasavisaye kavino lokasabhāvaṃ visayaṃ katvā pavattañāṇalakkhaṇaṃ adhippāyaṃ bhāvayanti paṭipādanaṃ karonti .
Tato bhāvasaddena hetukattari nipphannena ratyādayo ratihāsādayo parikittitā bharatādīhi vuttā hontīti .
‘‘ Ratyādayo ’’ ti ettha ādi saddena hāsādayo ṭhāyībhāvā ca , nibbedādayo byabhicārībhāvā ca , thambhapalayādayo sāttikabhāvā ca saṅgahitāti daṭṭhabbā .
Cittassa vuttiyoti ca , tā eva visesāti ca , bhāvo iti saddoti ca vākyaṃ .