Hi-sahitavisesaṭṭha
243.
Surattaṃ te ’ dharapuṭaṃ , jina rañjeti mānasaṃ ;
Sayaṃ rāgaparītā hi , pare rañjenti saṅgate .
243.‘‘ Suratta ’’ miccādi .
Jina te tava surattaṃ bimbaphalasamānavaṇṇattā adharapuṭaṃ mānasaṃ passataṃ yesaṃ kesañci rañjeti pīṇetīti .
Hi samatthane , tathā hīti attho .
Sayaṃ
M0.239 yena kenaci rāgena rattavaṇṇena anurāgena vā parītā gatā saṅgate attanā saṃsaṭṭhe pare aññe rañjenti rattavaṇṇe anuratte vā karontīti sasileso sādhano .Ayañca hi saddasahito visesaṭṭho atthantaranyāso tathābhāvassa tathāvidhānameva sambhavato .
243.‘‘ Suratta ’’ miccādi .
Bho jina te tava surattaṃ adharapuṭaṃ oṭṭhayugaḷaṃ mānasaṃ passantānaṃ [ pasannacittaṃ ( ka .)] cittaṃ rañjeti pīṇayati .
Hi tatheva , sayaṃ rāgaparītā rattavaṇṇena anurāgena vā yuttā saṅgate attanā saṃsaṭṭhe pare aññe rañjenti rattavaṇṇe anuratte vā karonti .
Idaṃ tesaṃ sabhāvameveti .
Ayaṃ īdisānameva āveṇikattā visesaṭṭho hi saddasahito atthantaranyāso .
Puṭasadisattā adharo eva puṭamiti ca , rāgena parītā yuttāti ca viggaho .
244.
Vācce gamme ’ tha vatthūnaṃ ,
Sadisatte pabhedanaṃ ;
Byatireko ’ ya ’ mapye ’ ko-
Bhayabhedā catubbidho .
244. Byatirekavikappamāha ‘‘ vācce ’’ iccādinā .
Vatthūnaṃ vattumicchitānaṃ kesañci vatthūnaṃ sadisatte kathañci vatthūnaṃ tulyatte vācce saddena vācakena paṭipādite atha gamme asaddapaṭipādite sabbatthabalena pakaraṇādinā ñāte vā , na kevalaṃ saddapaṭipādite .
Pabhedanaṃ tesameva vatthūnaṃ visesakathanaṃ byatireko byatirecanaṃ puthakkaraṇanti katvā .
Ayaṃ byatirekopi ekobhayabhedā ekabyatireko ubhayabyatirekoti vāccagammānaṃ paccekaṃ visesena catubbidho .
244. Idāni
M0.240 byatirekaṃ dasseti ‘‘ vācce ’’ iccādinā .Vatthūnaṃ vattumicchitānaṃ kesañci padatthānaṃ sadisatte yena kenaci ākārena samānatte vācce vācakasaddena paṭipādanīye atha puna gamme tasmiṃyeva sadisatte atthasattisaṅkhātasāmatthiyena gammamāne pabhedanaṃ tesaṃyeva vatthūnaṃ nānattakathanaṃ byatireko nāma .
Ayampi byatireko ekobhayabhedā byatirecanasaṅkhātaputhakkaraṇasāmaññena abhinnopi vāccagammānaṃ dvinnaṃ paccekameva ekabyatireko ubhayabyatirekoti visesena catubbidho hoti .
Sadisānaṃ bhāvoti ca , pakārena bhedanaṃ kathanamiti ca , byatirecanaṃ puthakkaraṇamiti ca , eko ca ubhayo cāti ca , tesaṃ bhedo visesananti ca viggaho .