Issues
Subodhālaṅkāraṭīkā
Subodhālaṅkāraṭīkā

Bhinnābhinnavisesana

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Bhinnābhinnavisesana

266.
Icchitatthapado sāro ,
Phalapupphopasobhito ;
Sacchāyo ’ ya ’ mapubbova ,
Kapparukkho samuṭṭhito .
266.‘‘ Icchite ’’ ccādi .
M0.259 Aya mapubbova vuttaguṇayogena acchariyarūpattā kapparukkho samuṭṭhito , kīdiso ?
Icchitaṃ lokiyaṃ yaṃ kiñci atthaṃ padadātīti icchitatthapado , kapparukkho .
Icchitaṃ lokiyalokuttaraṃ yaṃ kiñci atthaṃ padadātīti icchitatthapado , jino .
Sāro seṭṭho , kapparukkho jino ca .
Phalāni pupphāni , tehi upasobhito , kapparukkho .
Saha chāyāya candasūriyālokavilomarūpāya vattate sacchāyo , kapparukkho .
Jino tu pubbe vuttāya kāyakantādirūpāya chāyāya yuttoti sacchāyoti .
Ayaṃ visesyamattabhinnā bhinnābhinnavisesanā jinato visesyassa kapparukkhassa bhinnattā , phalapupphopasobhitatthassa kapparukkheyeva sambhavā , icchitatthapadatthassa sāratāya sacchāyatāya ubhayattheva bhāvato vuttavidhināti .
266.‘‘ Icchitatthi ’’ ccādi .
Icchitatthapado sattehi icchitānaṃ lokiyaaviññāṇakavatthābharaṇādīnaṃ dāyako kapparukkhavaṇṇanāya citte patiṭṭhitassa jinapadatthassa kathetukāmatāya icchitatthapado sattehi patthitānaṃ lokiyalokuttarānaṃ sakalatthānaṃ anurūpavasena tesaṃ tesaṃ sattānaṃ dāyako , sāro rukkhesu īdisarukkhassābhāvato uttamo , sāro sadevakādisattalokesu tādisasattavisesābhāvato uttamo , phalapupphopasobhito kappaddumānurūpaphalehi pupphehi ca upasobhito , sacchāyo candasūriyālokehi āvaraṇīyarukkhacchāyāya samannāgato , sacchāyo nīlapītādichabbidharaṃsijālehi samannāgato , apubbo pubbe asañjāto ayaṃ kapparukkho eso paccakkho kappapādapo samuṭṭhito sattānaṃ puññānubhāvena loke pātubhūtoti .
Vattumicchitatthajinapadatthato visesyassa kapparukkhassaM0.260 bhinnattā ca , icchitatthadānasārabhāvasacchāyasaṅkhatānaṃ visesanānaṃ ubhayasādhāraṇattā ca , phalapupphopasobhitatāya rukkhasseva visesanattā ca ayaṃ samāsavutti visesyabhinnāva bhinnābhinnavisesanā hoti .
Icchito ca so attho ceti ca , taṃ padadātīti ca , phalapupphehi upasobhitoti ca , saha chāyāya vattamānoti ca vākyaṃ .
267.
Sāgarattena saddhammo ,
Rukkhatteno ’ dito jino ;
Sabbe sādhāraṇā dhammā ,
Pubbatrā ’ ññatra tu ’ ttayaṃ .
267. Tadubhayaṃ vivarati ‘‘ sāgaratteni ’’ ccādinā .
Saddhammo sambuddhabhāsito sāgarattena sāgaraguṇasadisattā sāgararūpena uditoti sambandho , kittitoti attho .
Jino rukkhattena yathāvuttanayena udito taṃ patto anupekkhitassa kakkhavuttiyā ambhodhiādisaddānaṃ .
Pakaraṇādinā tu tathā patītyudayo , aññathā kathaṃ ambhodhiādisaddānaṃ dhammādisacchāyakattaṃ siyā .
Bhedo tu ayaṃ pubbatra ‘‘ visuddhāmatasandāyi ’’ ccādike sabbe ye keci tatropāttā visuddhāmatasandāyittādayo sādhāraṇā tulyā dhammā visesanāni ubhayatrāpi sambhavā , aññatra tu anantaravutta ‘‘ icchitatthapado ’’ iccādo pana tayaṃ sādhāraṇaṃ [ dvayaṃ sādhāraṇañca ( ka .)], asādhāraṇañca visesanaṃ vuttanayeneti .
267. Idāni tehi dvīhi samāsavuttehi vuttatthadvayaṃ pakāseti ‘‘ sāgari ’’ ccādinā .
Sāgarattena sāgararūpena saddhammo sammāsambuddhena desitapariyattisaddhammo udito kathito , rukkhattena jino udito .
Sāgarakapparukkhādisaddā attano abhidheyyabhūtasāgararukkhādike atthe mukhyabhāvenaM0.261 apavattitvā buddhiyaṃ pavattaatthassāpi sādhāraṇabhūtavisesanapariggahena gammamāne vattumicchitasaddhammajinapadattheyeva pakaraṇādito tādisaatthappatītiyāsambhavato mukhyabhāvena pavattantīti adhippāyo .
Tathā hi yadi ete mukhyatthena na pavattanti , ambhodhikapparukkhasaddā saddhammajinapadatthe kathaṃ pakāsentīti tesu dvīsu udāharaṇesu pubbatra ‘‘ visuddhāmatasandāyī ’’ iccādipubbudāharaṇe sabbe dhammā ‘‘ visuddhāmatasandāyī ’’ ti sabbe visesanadhammā sādhāraṇā ambhodhisaddhammānaṃ samānā , aññatra tu ‘‘ icchitatthapado ’’ tiādike aññasmiṃ udāharaṇe pana tayaṃ ‘‘ icchitatthapado , sāro , sacchāyo ’’ ti visesanattayaṃ sādhāraṇaṃ .
Phalapupphopasobhitabhāvo pana rukkhāveṇiko ,‘‘ apubbo ’’ iccādikaṃ visesanameva .
Tathā hi iminā rukkhadhammabhūto koci viseso pakāsito na hotīti visesanattaṃ aññesuyeva vuttaṃ .
268.
Vatthuno ’ ññappakārena , ṭhitā vutti tadaññathā ;
Parikappīyate yattha , sā hoti parikappanā .
268. Parikappanaṃ parikappeti ‘‘ vatthuno ’’ ccādinā .
Vatthuno sajīvassa nijjīvassa vā vutti avatthā aññappakārena vattumicchitappakārāpekkhāya aññeneva rūpena ṭhitā , tasseva tato yathāvaṭṭhitappakārato aññathā aññena pakārena parikappīyate yattha vuttiyaṃ , sā parikappanā hoti , parikappīyate aññathā karīyate vatthuṭṭhiti etissanti katvā .
268. Idāni parikappanaṃ dasseti ‘‘ vatthuno ’’ iccādinā .
Vatthuno yassa kassaci saviññāṇakaaviññāṇakapadatthassa vutti pavatti aññappakārena kappanīyappakārato aññena vijjamānappakārena ṭhitā pavattamānā , tadaññathāM0.262 tato vijjamānappakārato aññenāvijjamānappakārena yattha vuttiyaṃ parikappīyate , sā parikappanā nāma hoti .
Parikappīyate aññathā karīyate vatthuṭṭhiti etissamiti viggaho .
269.
Upamābbhantarattena , kiriyādivasena ca ;
Kameno ’ dāharissāmi , vividhā parikappanā .
269. Bhedaṃ tassā dasseti ‘‘ upamā ’’ iccādinā .
Upamā abbhantare yassā , tassā bhāvo , tena ca , kiriyādivasena ca vividhā nānappakārā parikappanā idāni kamena udāharissāmi .
269. Idāni tassa bhedaṃ dasseti ‘‘ upamābbhantare ’’ ccādinā .
Upamābbhantarattena upamāya abbhantare vijjamānattā ca kiriyādivasena ca vividhā parikappanā kamena udāharissāmi .
Upamā abbhantare assā parikappanāyeti ca , tassā bhāvoti ca , aneke vidhā pakārā yāsamiti ca viggaho .