Byabhicārībhāvaadhippāya
343.
Tirobhāvāvibhāvādi-
Visesenā ’ bhimukhyato ;
Yete caranti sīlena ,
Te honti byabhicārino .
343. Byabhicārino āha ‘‘ tirobhāva ’’ iccādinā .
Tirobhāvo ṭhāyīnaṃ ekassāpi bhāvassa nibbedādino aciraṭṭhāyitā ca āvibhāvo pākaṭatā ca nānārasanissayattā te ādayo yassa .
Ādi saddena ṭhāyīdhammassa sukhadukkhādirūpassa gahaṇaṃ , sova viseso , tena .
Ṭhāyīdhammassa sukhadukkharūpassa gahaṇaṃ , attano dhammassa sukhadukkharūpassa ṭhāyini samāropanañcā bhimukhyaṃ .
Tathā hi ratiyaṃ parisamo sukhānuviddho bhavati , soke dukkhānuviddho .
Ratiyaṃ sukhasabhāvāpi gilānippabhutayo byabhicārino sakammaṃ dukkhamimaṃ samāropayanteva .
Tato tena abhimukhabhāvena ye ete bhāvā sīlena caranti pavattanti , te byabhicārino hontīti .
343. Idāni uddesakkamena byabhicārībhāve lakkhaṇato dasseti ‘‘ tirobhāvā ’’ iccādinā .
Tirobhāvāvibhāvādivisesena byabhicārībhāvānaṃ attano anekarasaṃ nissāya pavattattā , lokassa bhinnarucikattā ca kismiñci ṭhāyībhāve byabhicārībhāvānamattano guṇassa līnattañca kismiñci tasseva guṇassa pākaṭattañcātiādikena visesena
M0.326 abhimukhyato ṭhāyībhāvānaṃ sukhadukkharūpaṃ attani ca attano sukhadukkharūpaṃ ṭhāyībhāvesu ca āropanasaṅkhātena abhimukhabhāvena yete bhāvā sīlena caranti pakatiyā pavattanti , te bhāvā byabhicārino nāma hontīti .Evameva [ evarūpā ( ka .)] pīḷā sarūpena eko parisamasaṅkhatabyabhicārībhāvo ratiyaṃ saguṇena līno sukhānuviddho hutvā , soke saguṇena pākaṭo dukkhānuviddho ca hutvā pavattate .
Evameva sukhasabhāvaratiyaṃ gilānādayo byabhicārino sakiyaṃ dukkhasarūpaṃ āropentīti katvā tirobhāvavibhāvādivisesena abhimukhaṃ pavattanti .
Tirobhavanamiti ca , āvibhavanamiti ca , tirobhāvo ca āvibhāvo ceti ca , te ādayo yassa ṭhāyībhāvesu vijjamānānaṃ sukhadukkhasabhāvānaṃ attani āropanasseti ca , soyeva visesoti ca , abhimukhānaṃ bhāvoti ca viggaho .
Byabhicārīpade vi saddo visesatthe abhi saddo abhimukhabhāve vattati .