Hassappabheda
359.
Sitamiha vikāsinayanaṃ ,
Kiñcā ’ lakkhiyadijantu taṃ hasitaṃ ;
Madhurassaraṃ vihasitaṃ ,
Saṃsasirokampamupahasitaṃ .
360.
Apahasitaṃ sañjala ’ kkhi ,
Vikkhittaṅgaṃ bhavatya ’ tihasitaṃ ;
Dve dve hassā kathitā ce ’ saṃ ,
Jeṭṭhe majjhe ’ dhamepi ca kamaso .
359-360.
Hasse bhedamāha ‘‘ sita ’’ miccādinā .
Iha hasse vikāsīni nayanāni yassa taṃ sitaṃ , kiñci ālakkhiyā dijā dantā yassa taṃ hasitaṃ .
Evaṃ madhuro saro saddo yassa taṃ vihasitaṃ .
Aṃsasirokampena saha vattamānaṃ upahasitaṃ , saha jalena assunā vattamānāni akkhīni
M0.349 yassa taṃ apahasitaṃ .Vikkhittāni ito tato pasāritāni aṅgāni yassa taṃ atihasitaṃ nāma .
Esañca sitādīnaṃ majjhe dve dve hassā ādito paṭṭhāya kamaso yathākkamena jeṭṭhe majjhe adhamepi ca kathitāti sambandho .
Purātanehīti viññāyati .
359-360.
Idāni hassabhedaṃ dasseti ‘‘ sita ’’ miccādinā .
Iha imasmiṃ hassavisaye vikāsinayanaṃ vivaṭanayanaṃ sitaṃ nāma .
Kiñci ālakkhiyadijaṃ tu kiñci dissamānadantaṃ , taṃ hasitaṃ nāma .
Madhurassaraṃ madhuranādaṃ vihasitaṃ nāma .
Saṃsasirokampaṃ aṃsasirokampasahitaṃ upahasitaṃ nāma .
Sajalakkhi assuvilocanasahitaṃ apahasitaṃ nāma .
Vikkhittaṅgaṃ aṭṭhāne pasāraṇavasena vikkhittahatthapādādiavayavavantaṃ atihasitaṃ nāma bhavati .
Esaṃ channaṃ kamaso kamena dve dve jeṭṭhe majjhe adhamepi visaye kathitā purātanehi bhāsitāti .
Vikāsīni nayanāni asseti ca , kiñci īsakaṃ ālakkhiyā dijā yasseti ca , madhuro saro asseti ca , aṃso ca siro ceti ca , aṃsasiraso kampoti ca , tena saha vattatīti ca , saha jalena vattamānāni akkhīni yasseti ca , anusvarāgamo .
Vikkhittāni aṅgāni yasseti ca vākyaṃ .
Sitahasitadvayaṃ uttame , vihasitaupahasitadvayaṃ majjhime , apahasitaatihasitadvayaṃ adhame vattate .
Evaṃ sitādayo anurūpavibhāvādinā payuttā ime rasā ’ vatthaṃ pāpuṇantīti adhippāyo .
Hassarasassa evamudāharaṇaṃ ñātabbaṃ –
Pūjesi kaṇṭhamaṇinā api yo pasanno ,
Dhamme purā ’ samadhuraṃ vidhuraṃ sa hantuṃ ;
Gopentiyāpi vacanena thiyā sabhāvaṃ ;
Bhattiṃ akāsi pharuse mayi nāgarājāti .
Yo
M0.350 purā pubbe dhamme tassa dhammakathane pasanno kaṇṭhamaṇinā api attano anagghakaṇṭhamaṇināpi taṃ pūjesi , so nāgarājā sabhāvaṃ attano adhippāyaṃ gopentiyā api thiyā vacanena itthiyā vacanena asamadhuraṃ tulyarahitaṃ vidhuraṃ vidhurapaṇḍitaṃ hantuṃ vināsanatthaṃ pharuse caṇḍe mayi bhattiṃ akāsīti .Iha ekasmiṃyeva vatthuni nāgarājassa pasādavadhavidhānādiviparītappavatti ālambaṇavibhāvo , paṭhamaṃ anagghapiyavatthūhi pūjitabhāvo ca bodhisattassa atulyabhāvo ca itthivacanassa sampaṭicchanabhāvo ca tassādhippāyassa aññātabhāvo ca puṇṇakassa caṇḍabhāvo ceti imehi sabbavacanehi uddīpanavibhāvo dassito .
Imehi uddīpitaṭhāyībhāvasaṅkhato hāso vākyasāmatthiyā pakāsito hāsavirodhinibbedādivajjitā samālasiyasantosaassuvepathādikā byabhicārībhāvā sāttikābhāvā ca evaṃ sāmatthiyena dīpitā .
Tadanurūpavibhāvādipakāsakā yathāvuttakavippayogā anubhāvā nāma honti .
Hassabhedena majjhime purise vattabbāpi hasitaupahasitā dve imā daṭṭhabbā .