Sābhāvikavibhāvanā
251.
Na
M0.246 hoti khalu dujjanya-Mapi dujjanasaṅgame ;
Sabhāvanimmalatare ,
Sādhujantūna cetasi .
251.‘‘ Na hoti ’’ ccādi .
Dujjanehi saha saṅgame samāgame satyapi sādhujantūnaṃ sappurisānaṃ sabhāvena tādisena payogena vināva nimmalatare atisayena nimmale cetasi dujjanyaṃ sujanetarabhāvo na hoti tādisātisayasādhuttasamāyogatoti .
Iha kiñcāpi sabhāva saddena sabbathā hetunivattanaṃ kataṃ , tathāpi yonisomanasikārāditathāvidhanimittamattheva .
Tathāpi loko tamanapekkhamāno , pasiddhañca kāraṇaṃ tādisamapassanto sābhāvikaṃ phalaṃ voharati , tadanusārena ca sābhāvikaṃ phalaṃ vibhābyateti , ayaṃ sābhāvikaphalavibhāvanā .
251.‘‘ Na hoti ’’ ccādi .
Dujjanasaṅgame api dujjanehi saha vāse satipi sādhujantūnaṃ sabhāvanimmalatare kiñci payogaṃ vinā pakatiyā eva atinimmale cetasi dujjanyaṃ dujjanaguṇaṃ khalu ekantena na hotīti .
Iha cittanimmalahetubhūtānaṃ yonisomanasikārādīnaṃ vijjamānattepi lokena taṃ kāraṇaṃ anapekkhitvā aññampi pasiddhakāraṇaṃ cittanimmalakāraṇamadisvā sabhāvasiddhaṃ nimmalanti vohariyamānattāteneva lokavohārānusārena ‘‘ sabhāvanimmalatare ’’ ti sabbākārena kāraṇaṃ paṭisedhaṃ katvā sabhāvasiddhanimmalattasaṅkhātaphalassa pakāsitattā ayaṃ sābhāvikaphalavibhāvanā nāma .
Dujjanānaṃ bhāvoti ca , sassa attano bhāvoti ca , tena nimmalataranti ca vākyaṃ .
252.
Janako
M0.247 [ kārako ( sī .)] ñāpako ceti ,Duvidhā hetavo siyuṃ ;
Paṭisaṅkharaṇaṃ tesaṃ ,
Alaṅkāratayo ’ ditaṃ .
252. Hetuṃ niddisati ‘‘ janako ’’ iccādinā .
Janako bhāvābhāvarūpassa nibbatyādikāriyassa kārako ñāpako vijjamānasseva kassaci sambandhato kutoci paṭibodhako cāti hetavo duvidhā siyuṃ .
Nanu kimettha asanaṃ [ bhūsanaṃ (?)], kevalaṃ ‘‘ anenetaṃ karīyatī ’’ ti sarūpakathanamatta ,[ na tu (?)] viseso tu na [ na tu (?)] koci visesarūpo vācālaṅkāroti visesaṃ yojayati ‘‘ paṭī ’’ tiādinā .
Tesaṃ kāriyuppādayogīnaṃ hetūnaṃ paṭisaṅkharaṇaṃ upabrūhanaṃ visiṭṭhabhāvena pariphuṭaṃ katvā yāthāvato kathanaṃ alaṅkāratāya bandhabhūsanarūpena uditaṃ abhihitaṃ visesarūpattā , na panetenetaṃ karīyatīti .
252. Idāni hetvālaṅkāraṃ dasseti ‘‘ janako ’’ ccādinā .
Janako ca kassaci ‘‘ sattā asattā ’’ ti vuttassa bhāvābhāvasaṅkhātakāriyassa janakahetu ca ñāpako ca kassaci vijjamānattaṃ aññena kenaci sambandhena avabodhento ñāpakahetu cāti evaṃ hetavo duvidhā siyuṃ .
Iha phalapakāsakahetumhi vuccamāne ‘‘ iminā hetunā idaṃ phalaṃ jātan ’’ ti sarūpakathanamattaṃ vinā visesarūpālaṅkāro idha natthīti āsaṅkiya alaṅkārasarūpaviseso esoti dassetumaparaddhamāha .
Tesaṃ phalapakāsanakhamānaṃ hetūnaṃ paṭisaṅkharaṇaṃ visiṭṭhabhāvena pakāsaṃ katvā tatvato kathanaṃ alaṅkāratāya alaṅkārasabhāvena uditaṃ pasiddhaṃ hoti , kavīhi patthitaṃ vā hoti .
Sāliaṅkurādīnaṃ sālibījādayo viya janyassa accantopakārako janakahetu
M0.248 nāma , vijjamānaaggiādīnaṃ dhūmādayo viya kassaci vijjamānattañāpako ñāpakahetu nāma .Alaṅkārassa bhāvo alaṅkāratā .
Alaṅkāratayāti chandaṃ nissāya mattāhāni .
253.
Bhāvābhāvakiccavasā ,
Cittahetuvasāpi ca ;
Bhedā ’ nantā idaṃ tesaṃ ,
Mukhamattanidassanaṃ .
253. Udāharati ‘‘ bhāva ’’ iccādi .
Bhāvo sattā ca , abhāvo asattā ca , teyeva kiccāni tesaṃ vasena ca , cittā pasiddhahetuviparītā acchariyārahā hetavo tesaṃ vasenāpi ca bhedā hetuvikappā anantā anavaviyo [ anavadhayo (?)], yato evaṃ tasmā tesaṃ hetūnaṃ idaṃ mukhamattanidassanaṃ , tasmā tammukhena sakkā hetuvisese pavisitunti .
253.‘‘ Bhāvā ’’ iccādi .
Bhāvābhāvakiccavasā bhāvaabhāvasaṅkhatasattāasattākriyāvasena ca , cittahetuvasāpi ca pasiddhahetuno viruddhena acchariyahetūnaṃ pabhedena ca , bhedā hetuvisesā anantā yasmā apariyantā honti , tasmā idaṃ vakkhamānaṃ tesaṃ hetūnaṃ mukhamattanidassanaṃ avasesahetūnaṃ ogāhaṇadvāramattassa nidassanaṃ hoti .
Bhāvo ca abhāvo cāti ca , teyeva kiccānīti ca , tesaṃ vaso bhedoti ca , cittā vicittā ca te hetavo cāti ca , tesaṃ vasoti ca , mukhameva mukhamattaṃ , mukhañca taṃ vā mattaṃ sāmaññañceti ca , tassa nidassanamiti ca vākyaṃ .
Matta saddo avadhāraṇe sāmaññe vā vattate .
254.
Paramatthapakāseka-
M0.249 Rasā sabbamanoharā ;Munino desanā ’ yaṃ me ,
Kāmaṃ toseti mānasaṃ .
Bhāvakicco kārakahetu .
254. Udāharati ‘‘ paramattha ’’ iccādi .
Paramatthasabhāvassa nāmarūpādino pakāsoyeva ekaraso asahāyakiccaṃ yassā sā tādisī .
Sabbesaṃ mano haratīti sabbamanoharā munino ayaṃ desanā me mānasaṃ cittaṃ kāma mekantena tosetīti ayaṃ bhāvakicco kārakahetu santosasattāya kāraṇato .
254. Idāni udāharati ‘‘ paramattha ’’ iccādinā .
Paramatthapakāsekarasā nāmarūpakhandhaāyatanādiuttamatthānaṃ pakāsanasaṅkhāta asahāyakiccavatī sabbamanoharā vohārānurūpena visayabhāvūpagamanena sabbesaṃ manoharā munino ayaṃ desanā me mayhaṃ mānasaṃ kāmaṃ ekantena tosetīti .
Buddhassa dhammadesanā pubbe avijjamānassa santosassa sattāsaṅkhātasamuppādaṃ karotīti kārakahetu nāma hoti .
Sā ca desanā ‘‘ mānasaṃ tosetī ’’ ti ettakena adassetvā ‘‘ paramatthapakāsekarasā ’’ ti savisesanaṃ katvā vuttattā alaṅkāroti abhimatā .
Eko ca so raso ceti ca , paramatthapakāsoyeva ekaraso ekakiccamasseti ca viggaho .
Bhāvakicco bhāvasaṅkhātaṃ sattākiccaṃ katvā pavatto kārakahetu janakahetu .
255.
Dhīrehi saha saṃvāsā , saddhammassā ’ bhiyogato ;
Niggaheni ’ ndriyānañca , dukkhassu ’ pasamo siyā .
Abhāvakicco kārakahetu .
255.‘‘ Dhīrehi ’’ ccādi .
M0.250 Dhīrehi sappaññehi saha saṃvāsā saṃsaggena ca , saddhammassa sambuddhadesitassa abhiyogato abhyāsena ca , indriyānaṃ cakkhādīnaṃ niggahena visayappavattinirodharūpena vijayena ca hetunā dukkhassa pañcakkhandhasaṅkhatassa anuppādanirodhasaṅkhāto upasamo siyā bhaveyyāti ayaṃ abhāvakicco kārakahetu anuppādanirodhasaṅkhātassa abhāvassa kāraṇato . 255.‘‘ Dhīrehi ’’ ccādi .
Dhīrehi saha saṃvāsā samaggavāsena ca , saddhammassa buddhadesitassa abhiyogato nirantarābhyāsena ca , indriyānaṃ cakkhuādīnaṃ niggahena rūpādiārammaṇesu subhādiggahaṇassa nivāraṇena cāti imehi kāraṇehi dukkhassa khandhāyatanādikassa upasamo anuppādanirodho khandhaparinibbānaṃ vā siyāti .
Abhiṇhaso yogoti viggaho .
Abhāvakicco dukkhassa upasamasaṅkhātaṃ asattākiccaṃ katvā pavatto kārakahetu avijjamānasaṅkhātāya asattāya uppādanato janakahetu nāma .
Abhāvo kiccamasseti ca , kārako ca so hetu cāti ca vākyaṃ .
Bhāvakiccopi vuttabyatirekato ñāyati .
256.
Muninda candasaṃvādi-kantabhāvopasobhinā ;
Mukheneva subodhaṃ te , manaṃ pāpābhinissaṭaṃ .
Bhāvakicco ñāpakahetu .
256.‘‘ Munindi ’’ ccādi .
Munindeti āmantanaṃ .
Te tava candasaṃvādinā candasadisena kantabhāvena upasobhinā sobhamānena mukheneva pāpehi rāgādīhi abhinissaṭaṃ byapagataṃ manaṃ cittaṃ subodhaṃ suṭṭhu viññāyatīti ayaṃ bhāvakicco ñāpakahetu avabodhasattāya ñāpanato .
256.‘‘ Muninda ’’ iccādi .
He muninda te tava candasaṃvādikantabhāvopasobhinā candakantabhāvasadisena kantabhāvena sobhamānena mukhena manaṃ tuyhaṃ cittaṃ pāpābhinissaṭaṃ rāgādīhi kilesehi nikkhantanti subodhaṃ suṭṭhu viññāyatīti .
Iha mukhaṃ manakantabhāvasambandhena samannāgataṃ sayaṃ vijjamānameva kilesāpagamassa avabodhasattaṃ ñāpetīti bhāvakicco ñāpakahetu nāma jāto .
Candena abhedopacārato candalāvaṇyena saṃvādī sadisoti ca , so ca so kantabhāvo ceti ca , tena upasobhitoti ca , pāpehi abhinissaṭanti ca vākyaṃ .
257.
Sādhuhatthāravindāni , saṅkocayatite kathaṃ ;
Muninda caraṇadvanda-rāgabālātapo phusaṃ .
Ayuttakārī cittahetu .
257.‘‘ Sādhu ’’ iccādi .
Muninda te caraṇānaṃ dvandassa rāgo bālo ca so ātapo ceti rāgabālātapo taruṇakiraṇasamūho lohitattādinā sādhūnaṃ hatthāravindāni kantādinā phusaṃ visārittenā ’ masanto kathaṃ saṅkocayati makulayati , añjalipaṇāmabandhena ayuttametaṃ .
Bālātapo hi padumānamummīlanahetu , ayaṃ tu apubbo bālātapo yo padumāni nimīletīti anucitakāriyakāraṇā ayuttakārī cittahetu , evaṃvidho viññeyyo bhāvakiccattepīti .
257.‘‘ Sādhu ’’ iccādi .
He muninda te tava caraṇadvandarāgabālātapo pādayugaḷassa aruṇavaṇṇasaṅkhataabhinavasūriyakiraṇo sādhuhatthāravindāni sujanānaṃ karapadumāni phusaṃ attano sabbabyāpittā phusanto kathaṃ saṅkocayati karasampuṭarūpena makulayatīti .
Bālātapo nāma padumavikasanaṃ vinā saṅkocanaṃ na karoti , eso ātapo acchariyo vicittoti gamyamānattā ayuttasaṅkocasattākaraṇato ayaṃ ayuttakārī cittahetu
M0.252 nāma .Ayuttaṃ karotīti ca , cittañca taṃ hetu cāti ca vākyaṃ .
258.
Saṅkocayanti jantūnaṃ , pāṇipaṅkeruhāni ’ ha ;
Munindacaraṇadvanda-nakhacandāna ’ maṃsavo .
Yuttakārī cittahetu .
258.‘‘ Saṅkocayanti ’’ ccādi .
Munindassa pādānaṃ dvande nakhā eva candā kantādinā tesaṃ aṃsavo kiraṇā iha loke jantūnaṃ sattānaṃ pāṇayo eva paṅkeruhāni kantādinā saṅkocayanti paṇāmakaraṇasampuṭarūpena milīyantīti [ milāyayantīti (?)] yuttakārī cittahetu candato paṅkajasaṅkocassa ucitattā .
Vuttanayepīti .
258.‘‘ Saṅko ’’ iccādi .
Munindacaraṇadvandanakhacandānaṃ sambuddhassa pādadvande nakhāvalisaṅkhātānaṃ candānaṃ aṃsavo raṃsayo iha loke jantūnaṃ pāṇipaṅkeruhāni saṅkocayanti karasampuṭākārena saṅkocayanti makulaṃ karontīti .
Candakiraṇehi kattabbāya eva padumasaṅkocasattāya katattā ca , pakaticandakiraṇakattabbakiccassa candamarīcisamānaaññādiṭṭhapubbavicitraaṃsūhi katattā ca ayaṃ yuttakārī cittahetu nāma .
Pāṇayo ca te paṅkeruhāni ceti ca , munindassa caraṇadvandamiti ca , tasmiṃ nakhānīti ca , teva candāti ca vākyaṃ .
259.
Uddiṭṭhānaṃ padatthānaṃ , anuddeso [ anudeso (?)] yathākkamaṃ ;
Saṅkhyāna ’ miti niddiṭṭhaṃ , yathāsaṅkhyaṃ kamopi ca .
259. Kamaṃ vivaritumupakkamati ‘‘ uddiṭṭhāna ’’ miccādi .
Uddiṭṭhānaṃ pubbe vuttānaṃ padatthānaṃ vatthūnaṃ kesañci yathākkamaṃ uddesakkamānatikkamena
M0.253 anuddeso puna atthantaraniddesanayena anukathanaṃ [ kathanaṃ (?)]‘‘ saṅkhyāna ’’ mityapi ca ,‘‘ yathāsaṅkhya ’’ mityapi ca niddiṭṭhaṃ vuttaṃ .Vidheyyattā tesaṃ padhānattamiti tadapekkhāya napuṃsakattaṃ , anuvaditabbattānuddesassāppadhānattamiti na pulliṅgapariggaho .
‘‘ Kamo ’’ iccapi niddiṭṭhoti liṅgavipariṇāmo .
259. Idāni kamālaṅkāraṃ uddisati ‘‘ uddiṭṭhāna ’’ miccādinā .
Uddiṭṭhānaṃ paṭhamakathitānaṃ padatthānaṃ yathākkamaṃ uddiṭṭhakkamamanatikkamma anuddeso atthantaraṃ nissāya punakathanaṃ ‘‘ saṅkhyāna ’’ miti ca ,‘‘ yathāsaṅkhya ’’ miti ca niddiṭṭhaṃ , kamopi ca niddiṭṭho .
Ettha pasiddhaṃ anuddesaṃ pubbaddhena anuvaditvā appasiddhaṃ kamampi kamapariyāyaṃ saṅkhyānayathāsaṅkhyadvayampi aparaddhena vidadhāti .
Ettha vidhātabbaṃ dassetuṃ anuvādassa āhariyamānattā anuvādo appadhāno , vidhātabbo padhāno .
Yañhi vidhātabbaṃ , taṃ padhānaṃ , itaramappadhānanti iminā kāraṇena vuccati .
Tasmā ‘‘ niddiṭṭhan ’’ ti ‘‘ saṅkhyānaṃ , yathāsaṅkhyan ’’ ti dvayaṃ apekkhāya ( tassa appadhānattā )[ idaṃ padadvayaṃ sīhaḷabyākhyāyaṃ na dissati ] napuṃsakaṃ hoti .
‘‘ Kamo ’’ ti apekkhāya ‘‘ niddiṭṭho ’’ ti pulliṅgo hoti .
Appadhāno anuddesoti nāpekkhati .
Kamamanatikkammāti ca , saṅkhyāya anabhikkamoti ca vākyaṃ .
260.
Ālāpahāsalīlāhi , muninda vijayā tava ;
Kokilā kumudāni co-pasevante vanaṃ jalaṃ .
260. Tamudāharati ‘‘ ālāpi ’’ ccādinā .
Muninda tava ālāpahāsā ca tesaṃ līlāhi , uddesoyaṃ .
Vijayā kokilakumudānaṃ parābhavena kokilā karavīkā kumudāni ca , yathoddesamanuddesoyaṃ vuttāpekkhāya .
Vakkhamānāpekkhāya tu ayampi uddesova ,‘‘ kokilā vanaṃ , kumudāni jala ’’ miti yathoddesamanuddesoyaṃ .
Upasevante iva nissayanti maññe .
Iti vatthuto eva sambhavo iveti
M0.254 parikappate .Yajjevaṃ parikappanāya kathaṃ yathāsaṅkhyanti ce ?
Atroccate – yatthālaṅkārantaramapi patīyate .
Tatthuddesānurūpānuddesasambhave saṅkhyānamevālaṅkāro voharīyate tasseva mukhyato vattumicchitattā .
Yatthālaṅkārantaraṃ na gamyate , tattha accantameva kamoti viññeyyaṃ .
260. Udāharati ‘‘ ālāpi ’’ ccādinā .
He muninda te tava ālāpahāsalīlāhi madhurasaralīlāhi saddhiṃ mandahasitalīlāhi sañjātā vijayā jayahetu kokilā karavīkā ca kumudāni keravāni ca vanaṃ jalañca kamena upasevante iva nissayaṃ karontīti maññeti .
Ettha ‘‘ ālāpahāsalīlāhī ’’ ti uddeso ,‘‘ kokilā kumudānī ’’ ti vuttāpekkhāya anuddeso ,‘‘ vanaṃ jalan ’’ ti vakkhamānāpekkhāya uddesova hoti , tatvato īdisavijayena kokilādīnaṃ vanādinissayakāraṇābhāvato iva saddapayogena niddiṭṭho .
Evaṃ sati ayaṃ parikappanā na bhavati .
Kasmā ?
Nānālaṅkārasannipāte sati yo yo alaṅkāro vattunā icchito , tasseva mukhyato voharīyamānattā .
Evaṃ parikappanālaṅkārasaṃsagge satipi uddesakkamena dassitassa anuddesassa mukhyattā ayaṃ kamālaṅkāro nāma .
Īdisaññampi evameva daṭṭhabbaṃ .
Ālāpo ca hāso ceti ca , tesaṃ līlāyoti ca viggaho .
261.
Siyā piyataraṃ nāma , attharūpassa kassaci ;
Piyassā ’ tisayene ’ kaṃ , yaṃ hoti paṭipādanaṃ .
261. Piyataramāharati ‘‘ siyā ’’ iccādinā .
Atisayena piyassa kassaci attharūpassa abhidheyyasabhāvassa yaṃ paṭipādana mākhyānaṃ hoti , etaṃ piyataraṃ nāma siyā .
261. Idāni
M0.255 piyatarālaṅkāraṃ dasseti ‘‘ siyā ’’ iccādinā , atisayena piyassa kassaci attharūpassa abhidheyyasabhāvassa yaṃ paṭipādanaṃ kathanaṃ hoti , etaṃ paṭipādanaṃ piyataraṃ nāma piyatarālaṅkāro nāma hoti .Atisayena piyanti ca , attho eva rūpaṃ sabhāvoti ca vākyaṃ .
262.
Pīti yā me samuppannā , santa sandassanā tava ;
Kālenā ’ yaṃ bhave pīti , taveva puna dassanā .
262. Udāharati ‘‘ pīti ’’ ccādi .
Santa sappurisa mahāmuni tava sandassanā cakkhupathāpāthamattena madhurakathāsavanā yā pīti me mama samuppannā , ayaṃ pīti kālena īdisena sukhena [ sukhaṇane (?)] taveva nāññassa kassaci , ko hi nāmoñño tavādisoti , puna dassanā bhaveyyāti .
262.‘‘ Pīti ’’ ccādi .
He santa sappurisa tathāgata tava sandassanā mama nette āpāthagamanato yā pīti me samuppannā , ayaṃ pīti kālena īdisakkhaṇena tayā sadisassa aññassābhāvā taveva puna dassanā dassanato bhaveti .
Ettha pītiyā ’ tisayahetubhūtaṃ atiiṭṭhārammaṇañca dassane atigedhañca pakāsanena atipītīti padatthaṃ [ atipiyaṃ pībhipadatthaṃ ( ka .)], pakāsitaṃ hoti .
‘‘ Ayaṃ pīti bhave ’’ ti pubbakāle uppannapītiyā punāsambhavato taṃsadisāyeva pīti gahitā yathā ‘‘ soyeva vaṭṭako [ vaddhako ( sī . byākhyāyaṃ )], tāniyeva osadhānī ’’ ti .
263.
Vaṇṇiteno ’ pamānena , vutyā ’ dhippetavatthuno ;
Samāsavutti nāmā ’ yaṃ , atthasaṅkheparūpato .
263. Samāsavuttiṃvattumāha ‘‘ vaṇṇiteni ’’ ccādi .
Vaṇṇitena pasaṃsitena upamānena adhippetassa manasi nihitassa vatthuno atthassa vutyā kathanena ayaṃ vuttalakkhaṇā samāsavutti nāma .
Kasmā ?
Atthassa vattumicchitassa saṅkhepo saṅkhipitvā
M0.256 kathanaṃ rūpaṃ sabhāvo , tasmā tatoyamanvatthasaññā saṅkhepavutti samāsavuttīti katvā .Kasmā ?
Ayaṃ guṇībhūtā sakatthā atthantaraṃ vidadhāti , na tu sakatthapadhānā .
263. Idāni samāsavuttiṃ niddisati ‘‘ vaṇṇite ’’ ccādinā .
Vaṇṇitena pasaṃsitena upamānena upamānavatthunā karaṇabhūtena adhippetavatthuno icchitatthassa vutyā kathanena atthasaṅkheparūpato vattumicchitatthassa saṅgaharūpattā ayaṃ yathāvuttalakkhaṇā samāsavutti nāma hoti .
Ettha vattumicchitatthaṃ saṅgahetvā manasi katvā tassa upamābhūtatthassa vaṇṇanāya manasi katassa pakāsanato ayaṃ samāsavutti nāma .
Etissā padābhihito sakattho appadhāno , gammamānattho pana padhāno hoti .
Adhippetañca taṃ vatthu ceti ca , samāsena saṅkhepena vutti kathanamiti ca , saṅkhepoyeva rūpaṃ sarūpanti ca , atthassa saṅkheparūpanti ca viggaho .
264.
Sā ’ yaṃ visesyamattena , bhinnā ’ bhinnavisesanā ;
Attheva aparāpya ’ tthi , bhinnābhinnavisesanā .
264. Tassā pabhedaṃ dasseti ‘‘ sāya ’’ miccādinā .
Sā ayaṃ samāsavutti yaṃkiñci vatthu sāmaññākārappatītaṃ ‘‘ īdisamidaṃ nāññathā ’’ ti kutoci byavacchijjate kenaci guṇādinā vavatthāpīyate , taṃ visesyaṃ , tameva mattaṃ visesanabhedabyavacchedato , tena .
Bhinnā atulyā avayavadhammassa samudāye vattanato .
Abhinnaṃ tulyākāraṃ visesanaṃ yassaṃ sā abhinnavisesanāpi attheva .
Aparāpyatthi , na kevalaṃ sāyeva .
Kīdisī ?
Bhinnañca abhinnañca visesanaṃ yassanti bhinnābhinnavisesanā .
Visesyaṃ tu bhinnanti .
264. Idāni tassā samāsavuttiyā bhedaṃ dasseti ‘‘ sāya ’’ miccādinā .
Sā ayaṃ samāsavutti visesyamattena guṇādisadisadhammena
M0.257 karaṇabhūtena kenaci upamānavatthunā manasi kataṃ ‘‘ idaṃ upameyyavatthu īdisan ’’ ti sāmaññāvatthato visuṃ katavisesyena bhinnā visuṃ jātā , tattakena atulyā vā , abhinnavisesanā tulyavisesanayuttā attheva bhinnābhinnavisesanā atulyatulyavisesanayuttā bhinnavisesyayuttā aparāpi atthi .Evaṃ samāsavutti dvidhā hoti .
Visesyameva mattamiti ca , avayavena sambhavabhedasabhāvassa samudāyepi pavattattā bhinnāti vuttā .
Abhinnāni visesanāni yassamiti ca , bhinnāni ca abhinnāni ceti ca , tāni visesanāni yassamiti ca viggaho .