Nisedhaekāvali
317.
Asantuṭṭho yatī neva ,
Santoso nā ’ layāhato ;
Nā ’ layo yo sajantūnaṃ ,
Nā ’ nantabyasanāvaho .
317.‘‘ Asantuṭṭho ’’ iccādi .
Asantuṭṭho catupaccayasantosavasena yo koci yati nāma neva siyā .
Ālayena taṇhāya āhato ca yo , so santoso nāma na hoti .
Yo jantūnaṃ sattānaṃ anantabyasanāvaho na hoti , so ālayo nāma na bhavatīti .
Asantuṭṭhādīnaṃ yatittādinisedhanavasena visesanānaṃ pavattiyā nisedhaekāvali ayaṃ .
317.‘‘ Asantuṭṭho ’’ iccādi .
Asantuṭṭho cīvarādīsu catūsu paccayesu dassitadvādasavidhasantosānaṃ aññatarena asantuṭṭho
M0.302 yati na eva bhikkhu nāma na hoti .Ālayāhato taṇhāya pahato santoso na hoti .
Yo jantūnaṃ anantabyasanāvaho na yo sattānaṃ apariyantapīḷāpāpako na hoti , so ālayo na hotīti .
Asantuṭṭhādīnaṃ yatibhāvādipaṭisedhavasena visesanānaṃ pavattattā ayaṃ nisedhaekāvali nāma .
Asantuṭṭhapadaṃ yatisahitasakalasattasamudāyassa sādhāraṇabhāvena ṭhitaṃ , yati na bhavatīti yatito aññesu sakalasattasaṅkhātesu avayavesu patiṭṭhāpanato ‘‘ asantuṭṭho ’’ ti visesyo ,‘‘ yati ne ’’ ti idaṃ visesanaṃ .
Sesesupi visesanavisesyattaṃ vuttaniyāmena yathārahaṃ yojetabbaṃ .
Na santussatīti ca , ālayena hatoti ca , natthi anto etesamiti ca , tāni ca tāni byasanāni ceti ca , tāni āvahatīti ca vākyaṃ .
318.
Yahiṃ bhūsiyabhūsattaṃ , aññamaññaṃ tu vatthunaṃ ;
Vināva sadisattaṃ taṃ , aññamaññavibhūsanaṃ .
318. Aññamaññamāha ‘‘ yahi ’’ miccādinā .
Yahiṃ sadisattaṃ vinā eva vatthunaṃ padatthānaṃ aññamaññaṃ bhūsiyabhūsattaṃ , taṃ aññamaññaṃ nāma vibhūsanamalaṅkāroti .
318. Idāni aññamaññālaṅkāraṃ dasseti ‘‘ yahi ’’ miccādinā .
Yahiṃ alaṅkāre sadisattaṃ vinā eva vatthunaṃ aññamaññaṃ tu bhūsiyabhūsattaṃ alaṅkāriyaalaṅkārattaṃ hoti , taṃ aññamaññavibhūsanaṃ hotīti .
Bhūsiyañca bhūsā cāti ca , tāsaṃ bhāvoti ca , aññañca aññañceti ca viggaho .
‘‘ Aññamaññan ’’ ti ettha chaṭṭhuntaasaṅkhyamabyayaṃ , sasaṅkhye ceti ‘‘ bhūsiyabhūsattan ’’ ti imassa visesanaṃ katvā vattabbaṃ .
Alaṅkāriyamapekkhāya alaṅkāravatthu ca , tamapekkhāya alaṅkāriyavatthu ca aññamaññaṃ nāma .
Tandīpakālaṅkāropi tadatthiyena tannāmako hoti .
319.
Byāmaṃsumaṇḍalaṃ
M0.303 tena , muninā lokabandhunā ;Mahantiṃ vindatī kantiṃ , sopi teneva tādisiṃ .
319. Udāharati ‘‘ byāmaṃsu ’’ iccādinā .
Subodhaṃ .
319. Idāni udāharati ‘‘ byāmaṃsu ’’ iccādinā .
Byāmaṃsumaṇḍalaṃ byāmapabhāmaṇḍalaṃ lokabandhunā tena muninā karaṇabhūtena mahantiṃ mahatiṃ pūjanīyaṃ vā kantiṃ sobhaṃ vindati sevati , sopi muni tena eva byāmaṃsumaṇḍalena tādisiṃ kantiṃ vindatīti .
Aññamaññaṃ asadisānaṃ byāmaṃsumaṇḍalamunisaṅkhātānaṃ dvinnaṃ vatthūnaṃ byāmaṃsumaṇḍalaṃ paṭhamavākye alaṅkāriyaṃ hoti , munipadattho alaṅkāro hoti .
Aparavākye ime dve vipallāsena alaṅkāriyaalaṅkārā honti .
Aṃsūnaṃ maṇḍalamiti ca , byāmaṃ eva aṃsumaṇḍalamiti ca , loko bandhu asseti ca , sā viya dissatīti ca viggaho .
320.
Kathanaṃ sahabhāvassa , kriyāya ca guṇassa ca ;
Sahavuttīti viññeyyaṃ , tadudāharaṇaṃ yathā .
320. Sahavuttiṃ vadati ‘‘ kathana ’’ miccādinā .
Subodhaṃ .
320. Idāni sahavuttiṃ dasseti ‘‘ kathana ’’ miccādinā .
Kriyāya guṇassa cāti dvinnaṃ sahabhāvassa sahattassa kathanaṃ sahavuttīti viññeyyaṃ .
Tadudāharaṇaṃ yathā tassa udāharaṇaṃ evaṃ vakkhamānanayena daṭṭhabbanti .
Saha saddhiṃ bhavanamiti ca , sahabhāvassa vutti kathanamiti ca , tassa udāharaṇamiti ca viggaho .
Sahabhāvo candarasminakhaṃsuādīnaṃ padatthānaṃ .
Evaṃ santepi tesaṃ taṃsahattaṃ yassaṃ kriyāyaṃ guṇe vā bhavatīti sahattaṃ kriyāguṇānaṃ hotīti katvā ‘‘ kathanaṃ sahabhāvassa kriyāya ca guṇassa cā ’’ ti vuttaṃ .