Nidānavaṇṇanā
344. Ambasaṇḍānaṃ
P2.310V2.228M2.246 adūrabhavattā ekopi so brāhmaṇagāmo ‘‘ ambasaṇḍā ’’ tveva bahuvacanavasena vuccati , yathā ‘‘ varaṇā nagaran ’’ ti .Vedi eva vediko , vediko eva vediyo ka-kārassa ya-kāraṃ katvā , tasmiṃ vediyake .
Tenāha ‘‘ maṇivedikāsadisenā ’’ tiādi , indanīlādimaṇimayavedikāsadisenāti attho .
Pubbepīti leṇakaraṇato pubbe , guhārūpena ṭhitā , dvāre indasālarukkhavatī ca , tasmā ‘‘ indasālaguhā ’’ ti vuttā purimavohārena .
Ussukkaṃ vuccati abhiruci , taṃ pana buddhadassanakāmatāvasena , tathā ussāhanavasena ca pavattiyā ‘‘ dhammiko ussāho ’’ ti vuttaṃ .
Sakkena sadiso … pe … natthīti .
Yathāha ‘‘ appamādena maghavā , devānaṃ seṭṭhataṃ gato ’’ ti ( dha . pa .30).
Parittakenāti aparāparaṃ bahuṃ puññakammaṃ akatvā appamattakeneva puññakammena .
Sakkopi kāmaṃ mahāpuññakatabhīruttāno hoti , sātisayāya pana dibbasampattiyā viyogahetukena sokena diguṇitena maraṇabhayena
P2.311 saṃtajjito jāto .Tenāha ‘‘ sakko pana maraṇabhayābhibhūto ahosī ’’ ti .
Dibbacakkhunā devatānaṃ dassanaṃ nāma paṭivijjhanasadisanti āha ‘‘ paṭivijjhī ’’ ti .
Pāṭiyekko vohāroti āveṇiko piyasamudāhāro .
Marisaniyasampattikāti mārisā .
Tesañhi sampattiyo mahānubhāvatāya sahanti upaṭṭhahanti , aññe ayonisomanasikāratāya ceva appahukāya ca na sahantiyeva , sā pana nesaṃ marisaniyasampattikatā dukkhavirahitāyāti vuttaṃ ‘‘ niddukkhātipi vuttaṃ hotī ’’ ti .
Ekako vāti devaparisāya vinā āgatattā vuttaṃ , mātaliādayo
V2.229 pana tādisā sahāyā tadāpi ahesuṃyeva .Tathā hi vakkhati ‘‘ api cāyaṃ āyasmato cakkanemisaddena tamhā samādhimhā vuṭṭhito ’’ ti ( dī . ni . aṭṭha .2.352).
Okāsaṃ nākāsi
M2.247 sakkassa ñāṇaparipākaṃ āgamento , aññesañca bahūnaṃ devānaṃ dhammābhisamayaṃ upaparikkhamāno .Soti sakko .
Evan ti vacanasampaṭicchane nipātoti āha ‘‘ evaṃ hotū ’’ tiādi .
Bhaddaṃtavāti pana sakkaṃ uddissa nesaṃ āsi vādo .
345. Vallabho … pe … dhammaṃ suṇātīti ayamattho govindasuttādīhi ( dī . ni .2.294) dīpetabbo .
Iminā katokāseti iminā pañcasikhena katokāse bhagavati .
Anucariyan ti anucaraṇabhāvaṃ , taṃ panassa anucaraṇaṃ nāma saddhiṃ gamanamevāti āha ‘‘ sahacaraṇaṃ ekato gamanan ’’ ti .
Sovaṇṇamayan ti
P2.312 suvaṇṇamayaṃ .Pokkharan ti vīṇāya doṇimāha .
Daṇḍoti vīṇadaṇḍo .
Veṭhakāti tantīnaṃ bandhanāya ceva uppīḷanāya ca dhametabbā veṭhakā .
Pattakan ti pokkharaṃ .
Samapaññāsamucchanā mucchetvāti yathā samapaññāsamucchanā kamato tattha saṃmucchanaṃ kātuṃ sakkā , evaṃ taṃ sajjetvāti attho .
‘‘ Samapaññāsamucchanā saṃmucchetvā ’’ ti ca idaṃ devaloke niyataṃ vīṇāvādanavidhiṃ sandhāya vuttaṃ .
Manussaloke pana ekavīsati mucchanā .
Tenevāha vīṇopamasuttavaṇṇanāyaṃ –
‘‘ Satta sarā tayo gāmā , mucchanā ekavīsati ;
Tānā cekūnapaññāsa , iccete saramaṇḍalā ’’ ti .( a . ni . aṭṭha .3.55; sārattha . ṭī .3.243);
Tattha chajjo , usabho , gandhāro , majjhimo , pañcamo , dhevato , nisādoti ete satta sarā .
Chajjagāmo , majjhimagāmo , sādhāraṇagāmoti tayo gāmā , sarasamūhāti attho .
Manussaloke vādanavidhinā ekekasseva ca sarassa vasena tayo tayo mucchanā katvā ekavīsati mucchanā .
Ekekasseva ca sarassa satta satta tānabhedā , yato sarassa mandataravavatthānaṃ hoti , te ekūnapaññāsa tānavisesāti , tisso duve catasso , catasso tisso duve catassoti dvāvīsati suti bhedā
V2.230 icchitā , ayaṃ pana ekekassa sarassa vasena satta satta mucchanā , antarasarassa ca ekāti samapaññāsāya mucchanānaṃ yogyabhāvena vīṇaṃ vajjesi .Tena vuttaṃ ‘‘ samapaññāsa
M2.248 mucchanā saṃmucchetvā ’’ ti .Sesadeve jānāpento sakkassa gamanakālanti yojanā .
346. Atirivāti ra-kāro padasandhikaro , atīva ativiyāti vuttaṃ hoti .
Pakati
P2.313 … pe … agamāsi maraṇabhayasaṃtajjitattā taramānarūpo .Tenevāha ‘‘ nanu cā ’’ tiādi .
347. Buddhā nāma mahākāruṇikā , sadevakassa lokassa hitasukhatthāya eva uppannā , te kathaṃ atthikehi durupasaṅkamāti āha ‘‘ ahaṃ sarāgo ’’ tiādi .
Tadantaraṃ paṭisallīnāti yena antarena yena khaṇena upasaṅkameyya , tadantaraṃ paṭisallīnā jhānaṃ samāpannā .
Tadantara-saddo vā ‘‘ etarahī ’’ ti iminā samānatthoti āha ‘‘ sampati paṭisallīnā vā ’’ ti .