Issues
Select Version
Mahāvaggaṭīkā
Mahāvaggaṭīkā

Sanaṅkumārakathāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sanaṅkumārakathāvaṇṇanā

284. Abhisambhavituṃ adhigantuṃ asakkuṇeyyo anabhisambhavanīyo .
Tenāha ‘‘ appattabbo ’’ tiādi .
Cakkhuyeva patho rūpadassanassa maggo upāyoti cakkhupatho , tasmiṃ cakkhupathasmin ti āha ‘‘ cakkhupasāde ’’ ti , cakkhussa gocarayoggo vā cakkhupathoti āha ‘‘ āpāthe vā ’’ ti .
Nābhibhavatīti na abhibhavati , gocarabhāvaṃP2.264 na gacchatīti attho .
Heṭṭhā heṭṭhāti tāvatiṃsato paṭṭhāya heṭṭhā heṭṭhā , na cātumahārājikato paṭṭhāya , nāpi brahmapārisajjato paṭṭhāya .
‘‘ Cātumahārājikā hi tāvatiṃsānaṃ yathā jātirūpāni passituṃ sakkonti , tathā brahmāno heṭṭhimā uparimānan ’’ ti keci , taṃ na yuttaṃ .
Na hi heṭṭhimā brahmāno uparimānaṃ mūlapaṭisandhirūpaṃ passituṃ sakkonti , māpitameva passituṃ sakkontīti daṭṭhabbaṃ .
SuṇantovaV2.190 niddaṃ okkamīti gatiyo upadhārento bahi visaṭavitakkavicchedena saṅkocaṃ āpannacittatāya .
Mayhaṃ ayyakassāti bhagavantaṃ sandhāya vadati .
Pañca sikhā etassāti pañcasikho , pañcasikho viya pañcasikhoti āha ‘‘ pañcasikhagandhabbasadiso ’’ ti .
Mamāyantīti piyāyanti .
285. SumuttotiM2.207 saradosehi suṭṭhu mutto .
Yehi pittasemhādīhi palibuddhattā saro avissaṭṭho siyā , tadabhāvato vissaṭṭhoti dassento āha ‘‘ apalibuddho ’’ ti .
Viññāpetīti viññeyyo , antogadhahetuattho kattusādhano esa viññeyyasaddoti āha ‘‘ atthaviññāpano ’’ ti .
Sarassa madhuratā nāma maddavanti āha ‘‘ madhuro mudū ’’ ti .
Savanaṃ arahatīti savanīyo .
Savanārahatāya ca āpāthasukhatāyāti āha ‘‘ kaṇṇasukho ’’ ti .
Bindūti piṇḍito .
Ākoṭitabhinnakaṃsasaddo viya anekāvayavo ahutvā niravayavo , ekabhāvoti attho .
Tenāha ‘‘ ekagghano ’’ ti , etenevassa avisāritā saṃvaṇṇitā daṭṭhabbā .
Gambhīruppattiṭṭhānatāya cassa gambhīratāti āha ‘‘ nābhimūlato ’’ tiādi .
Evaṃ samuṭṭhitoti jīvhādippahāramattasamuṭṭhito .
Amadhuro ca hoti uppattiṭṭhānānaṃ parilahubhāvato .
Na ca dūraṃ sāveti vīrabhāvābhāvato .
Ninnādī suvipulabhāvato savisesaṃ ninnādo , pāsaṃsaninnādo vā .
Tenāha ‘‘ mahāmegha … pe … yutto ’’ ti .
Pacchimaṃ pacchiman ti dutiyaṃ , catutthaṃ , chaṭṭhaṃ , aṭṭhamañca padaṃ .
Purimassa purimassāti yathākkamaṃ paṭhamassa , tatiyassa , pañcamassa , sattamassa ca .
Atthoyevāti atthaniddeso eva .
Vissaṭṭhatā hissa viññeyyatāya veditabbā , mañjubhāvo savanīyatāya , bindubhāvo avisāritāya , gambhīrabhāvo ninnāditāyāti .
Yathāparisan ti ettha yathā -saddo parimāṇavācī , na pakārādivācīti āha ‘‘ yattakāP2.265 parisā ’’ ti , tena parisappamāṇaṃ evassa saro niccharati , ayamassa dhammatāti dasseti .
Tenāha ‘‘ tattakamevā ’’ tiādi .
‘‘ Ye hi kecī ’’ tiādi ‘‘ yāvañca so bhagavā ’’ tiādinā vuttassa atthassa hetukittanavasena samatthanaṃ saraṇesu nesaṃ niccasevanena , sīlesu ca patiṭṭhāpanena chakāmasaggasampattianuppādanato .
Tenāha ‘‘ ye hi keci … pe … vadatī ’’ ti .
Nibbematikagahitasaraṇeti maggenāgatasaraṇagamane .
Te hi sabbaso samugghātitavicikicchatāya ratanattaye aveccappasādena samannāgatāyeva , pothujjanikasaddhāya vasena buddhādīnaṃ guṇe ogāhetvāV2.191 jānanti , aparaneyyabuddhino te pariyāyato nibbematikagahitasaraṇā veditabbā .
Gandhabbadevagaṇan ti gandhabbadevasamūhaṃ .
TukāM2.208 vuccati khīriṇī yā tukātipi vuccati .
Tassā cuṇṇaṃ tukāpiṭṭhaṃ .
Taṃ koṭṭetvā pakkhittaṃ ghanaṃ nirantaracitaṃ hutvā tiṭṭhati .