Brahmunāsākacchāvaṇṇanā
318. Cittutrāsoti cittassa utrāsanamattaṃ .
Kathan ti sattanikāyanivāsaṭṭhānanāmagottādīnaṃ vasena kena pakārena .
Tenāha ‘‘ kin ’’ tiādi .
Soti ye te panakanasanantabandhasatanasanaṅkumārakālanāmakā loke pākaṭā paññātā brahmāno , tesu sanaṅkumāro nāmāhanti dasseti .
Agghan ti garuṭṭhāniyānaṃ dātabbaṃāhāraṃ .
Madhusākan ti madhurāhāraṃ , yaṃ kiñci atithino dātabbaṃ āhāraṃ upacāravasena evaṃ vadati .
Tenāha ‘‘ madhusākaṃ panā ’’ tiādi .
Pucchāmāti nimantanavasena pucchāma .
319. Mahāsatto cattāro brahmavihāre bhāvetvā ṭhitopi tesu ‘‘ brahmasahabyatāya maggo ’’ ti anibbematikatāya ‘‘ kaṅkhī ’’ ti avoca .
Keci pana ‘‘ tapokammena parikkhīṇasarīratāya , brahmasamāgamena bhayādisamuppattiyā ca paṭiladdhamattehi brahmavihārehi parihīno ahosi , tasmā avikkhambhitavicikicchatāya ‘ kaṅkhī ’ ti avocā ’’ ti vadanti .
Parassa vediyā viditā paravediyā , te pana tassa pākaṭā vibhūtāti āha ‘‘ parassa
M2.228 pākaṭesu paravediyesū ’’ ti .Tattha kāraṇamāha ‘‘ parena sayaṃ abhisaṅkhatattā ’’ ti .
Mamāti
P2.290 kammaṃ mamaṃkāro , mamattanti āha ‘‘ idaṃ mama … pe … taṇhan ’’ ti .‘‘ Maman ’’ ti karoti etenāti hi mamaṃkāro , tathāpavattā taṇhā .
Manujesūti niddhāraṇe bhummaṃ , na visayeti āha ‘‘ manujesu yo kocī ’’ ti .
‘‘ Ekodibhūto ’’ ti padassa bhāvatthaṃ tāva dassento ‘‘ ekībhūto ’’ ti vatvā puna taṃ vivaranto ‘‘ eko tiṭṭhanto eko nisīdanto ’’ ti āha .
Tādisoti eko hutvā pavattanako .
Bhūtoti jāto .
Jhāne adhimutti nāma tasmiṃ nibbattite , anibbattite kuto adhimuttīti āha ‘‘ jhānaṃ nibbattetvāti attho ’’ ti .
Vissagandho nāma kodhādikilesaparibhāvanāti tesaṃ vikkhambhanena
V2.210 vissagandhavirahito .Etesu dhammesūti pabbajjānaṃ vivekavāsakaruṇābrahmavihārādidhammesu .
320. Avidvāti na viditavā .
Āvaritāti kusalānaṃ uttarimanussadhammānaṃ uppattinivāraṇena āvaritā .
Pūtikāti byāpannacittatādinā pūtibhūtā .
Kilesavasena duggandhaṃ vissagandhaṃ vāyati .
Nirayādiapāyesu nibbattanasīlatāya āpāyikāti āha ‘‘ apāyūpagā ’’ ti .
Corādīhi upaddutassa pavisitukāmassa pākārakavāṭaparikhādīhi viya nagaraṃ kodhādīhi nivuto pihito brahmaloko assāti nivutabrahmaloko .
Pucchati ‘‘ kenāvaṭā ’’ ti vadanto .
Musāvādova mosavajjaṃ yathā bhisakkameva bhesajjaṃ .
Kujjhanaṃ dussanaṃ .
Diṭṭhādīsu adiṭṭhādivāditāvasena paresaṃ visaṃvādanaṃ paravisaṃvādanaṃ .
Sadisaṃ patirūpaṃ dassetvā palobhanaṃ sadisaṃ dassetvā vañcanaṃ .
Mittānaṃ vihiṃsanaṃ mettibhedo mittadubbhanaṃ .
Daḷhamaccharitā thaddhamacchariyaṃ .
Attani vijjamānaṃ nihīnataṃ , sadisataṃ vā atikkamitvā maññanaṃ .
Paresaṃ sampattiyā asahanaṃ khīyanaṃ .
Attasampattiyā nigūhanavasena , parehi sādhāraṇabhāvāsahanavasena ca vividhā icchā ruci etassāti vivicchā .
Kadariyatāya
P2.291 mudukaṃ macchariyaṃ .Yattha katthacīti sakasantake , parasantake , hīnātike cāti yattha katthaci ārammaṇe .
Lubbhanaṃ ārammaṇassa gahaṇaṃ abhigijjhanaṃ .
Majjanaṃ seyyādivasena madanaṃ sampaggaho .
Muyhanaṃ ārammaṇassa anavabodho .
Etesūti etesu yathāvuttesu kodhādīsu sattasantānassa kilissanato vibādhanato , upatāpanato ca kilesasaññitesu pāpadhammesu .
Yuttā payuttā sampayuttā avirahitā .
Ettha
M2.229 cāyaṃ brahmā mahāsattena āmagandhe supuṭṭho attano yathāupaṭṭhite pāpadhamme cuddasahi padehi vibhajitvā kathesi , te pana tādisaṃ pavattivisesaṃ upādāya vuttāpi keci puna vuttā , āmagandhasutte ( su . ni .242) pana vuttāpi keci idha sabbaso na vuttā , evaṃ santepi lakkhaṇahāranayena , tadekaṭṭhatāya vā tesaṃ pettha saṅgaho daṭṭhabbo .Tenāha ‘‘ idaṃ pana suttan ’’ tiādi .
Tattha āmagandhasuttena dīpetvāti idha sarūpato avutte āmagandhepi vuttehi ekalakkhaṇatādinā āmagandhasuttena pakāsetvā kathetabbaṃ tattha nesaṃ sarūpato kathitattā .
Āmagandhasuttampi iminā dīpetabbaṃ idha vuttānampi kesañci āmagandhānaṃ tattha avuttabhāvato .
Yasmā āmagandhasutte vuttāpi āmagandhā atthato idha saṅgahaṃ samosaraṇaṃ gacchanti , tasmā idha vutte pariharaṇavasena dassentena yasmā cettha keci abhidhammanayena akilesasabhāvāpi sattasantānassa
V2.211 vibādhanaṭṭhena ‘‘ kilesā ’’ ti vattabbataṃ arahanti , tasmā ‘‘ cuddasasu kilesesū ’’ ti vuttaṃ .Nimmādaṃ milāpanaṃ khepananti āha ‘‘ nimmādetabbā pahātabbā ’’ ti .
Buddhatantīti buddhabhāvīnaṃ paveṇī , buddhabhāvinopi ‘‘ buddhā ’’ ti vuccanti yathā ‘‘ agamā rājagahaṃ buddho ’’ ti .
Mahāpurisassa daḷhīkammaṃ katvāti mahāpurisassa ‘‘ pabbajissāmahan ’’ ti
P2.292 pavattacittuppādassa daḷhīkammaṃ katvā .