Ambapālīgaṇikāvatthuvaṇṇanā
161. Tadā kira vesālī iddhā phītā sabbaṅgasampannā ahosi vepullappattā , taṃ sandhāyāha ‘‘ khandhake vuttanayena vesāliyā sampannabhāvo veditabbo ’’ ti .
Tasmiṃ kira bhikkhusaṅghe pañcasatamattā bhikkhū navā acirapabbajitā ahesuṃ osannavīriyā ca .
Tathā hi vakkhati ‘‘ tattha kira ekacce bhikkhū osannavīriyā ’’ tiādi ( dī . ni . aṭṭha .2.165).
Satipaccupaṭṭhānatthan ti tesaṃ satipaccupaṭṭhāpanatthaṃ .
Saratīti kāyādike yathāsabhāvato ñāṇasampayuttāya satiyā anussarati upadhāreti .
Sampajānātīti samaṃ pakārehi jānāti avabujjhati .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana parato satipaṭṭhānavaṇṇanāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .2.373; ma . ni . aṭṭha .1.106) āgamissati .
Sabbasaṅgāhakan ti sarīragatassa ceva vatthālaṅkāragatassa cāti sabbassa nīlabhāvassa saṅgāhakaṃ vacanaṃ .
Tassevāti nīlāti sabbasaṅgāhakavasena vuttaatthasseva .
Vibhāgadassanan ti pabhedadassanaṃ .
Yathā te licchavirājāno apītādivaṇṇā eva keci vilepanavasena pītādivaṇṇā khāyiṃsu , evaṃ anīlādivaṇṇā eva keci vilepanavasena nīlādivaṇṇā khāyiṃsūti vuttaṃ ‘‘ na tesaṃ pakativaṇṇo nīlo ’’ tiādi .
Nīlo maṇi etesūti nīlamaṇi , indanīlamahānīlādinīlaratanavinaddhā alaṅkārā .
Te kira suvaṇṇaviracite hi maṇiobhāsehi ekanīlā viya khāyanti .
Nīlamaṇikhacitāti nīlaratanaparikkhittā .
Nīlavatthaparikkhittāti nīlavatthanīlakampalaparikkhepā .
Nīlavammikehīti nīlakaghaṭaparikkhittehi .
Sabbapadesūti ‘‘ pītā hontī ’’ tiādisabbapadesu .
Parivaṭṭesīti
P2.185 paṭighaṭṭesi .Āharanti imasmā rājapurisā balinti āhāro , tappattajanapadoti āha ‘‘ sāhāranti sajanapadan ’’ ti .
Aṅguliphoṭopi aṅguliyā cālanavaseneva
M2.144V2.129 hotīti vuttaṃ ‘‘ aṅguliṃ cālesun ’’ ti .Ambakāyāti mātugāmena .
Upacāravacanaṃ hetaṃ itthīsu , yadidaṃ ‘‘ ambakā mātugāmo jananikā ’’ ti .
Avalokethāti apavattitvā olokanaṃ oloketha .
Taṃ pana apavattitvā olokanaṃ anu anu dassanaṃ hotīti āha ‘‘ punappunaṃ passathā ’’ ti .
Upanethāti ‘‘ yathāyaṃ licchavirājaparisā sobhātisayena yuttā , evaṃ tāvatiṃsaparisā ’’ ti upanayaṃ karotha .
Tenāha ‘‘ tāvatiṃsehi samake katvā passathā ’’ ti .
‘‘ Upasaṃharatha bhikkhave licchaviparisaṃ tāvatiṃsasadisan ’’ ti nayidaṃ nimittaggāhe niyojanaṃ , kevalaṃ pana dibbasampattisadisā etesaṃ rājūnaṃ issariyasampattīti anupubbikathāya saggasampattikathanaṃ viya daṭṭhabbaṃ .
Tesu pana bhikkhūsu ekaccānaṃ tattha nimittaggāhopi siyā , taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ nimittaggāhe uyyojetī ’’ ti .
Hitakāmatāya tesaṃ bhikkhūnaṃ yathā āyasmato nandassa hitakāmatāya saggasampattidassanaṃ .
Tenāha ‘‘ tatra kirā ’’ tiādi .
Osannavīriyāti sammāpaṭipattiyaṃ avasannavīriyā , ossaṭṭhavīriyā vāti attho .
Aniccalakkhaṇavibhāvanatthan ti tesaṃ rājūnaṃ vasena bhikkhūnaṃ aniccalakkhaṇavibhūtabhāvatthaṃ .