Attapaññattivaṇṇanā
117. Anusandhiyati
M2.108 etenāti anusandhi , heṭṭhā āgatadesanāya anusandhānavasena pavattā uparidesanā , sā paṭhamapadassa dassitā , idāni dutiyapadassa dassetabbāti tamatthaṃ dassento ‘‘ iti bhagavā ’’ tiādimāha .Rūpin ti rūpavantaṃ .
Parittan ti na vipulaṃ , appakanti attho .
Yasmā attā nāma koci paramatthato natthi .
Kevalaṃ pana diṭṭhigatikānaṃ parikappitamattaṃ
V2.96 , tasmā yattha nesaṃ attasaññā , yathā cassa rūpibhāvādiparikappanā hoti , taṃ dassento ‘‘ yo ’’ tiādimāha .Rūpiṃ parittan ti attano upaṭṭhitakasiṇarūpavasena rūpiṃ , tassa avaḍḍhitabhāvena parittaṃ .
Paññapeti nīlakasiṇādivasena nānākasiṇalābhī .
Tan ti attānaṃ
P2.141 .Anantan ti kasiṇanimittassa appamāṇatāya paricchedassa anupaṭṭhānato antarahitaṃ .
Ugghāṭetvāti bhāvanāya apanetvā .
Nimittaphuṭṭhokāsan ti tena kasiṇanimittena phuṭṭhappadesaṃ .
Tesūti catūsu arūpakkhandhesu .
Viññāṇamattamevāti ‘‘ viññāṇamayo attā ’’ ti evaṃvādī .
118.‘‘ Etarahī ’’ ti sāvadhāraṇamidaṃ padanti tadatthaṃ dassento ‘‘ idānevā ’’ ti vatvā avadhāraṇena nivattitamatthaṃ āha ‘‘ na ito paran ’’ ti .
Tattha tattheva sattā ucchijjantīti ucchedavādī , tenāha ‘‘ ucchedavasenetaṃ vuttan ’’ ti .
Bhāvin ti sabbaṃ sadā bhāviṃ avinassanakaṃ .
Tenāha ‘‘ sassatavasenetaṃ vuttan ’’ ti .
Atathāsabhāvan ti yathā paravādī vadanti , na tathā sabhāvaṃ .
Tathabhāvāyāti ucchedabhāvāya vā sassatabhāvāya vā .
Aniyamavacanañhetaṃ vuttaṃ sāmaññajotanāvasena .
Sampādessāmīti tathabhāvaṃ assa sampannaṃ katvā dassayissāmi , patiṭṭhāpessāmīti attho .
Tathā hi vakkhati ‘‘ sassatavādañca jānāpetvā ’’ tiādi .( Dī . ni . aṭṭha .2.118) imināti ‘‘ atathaṃ vā panā ’’ tiādi vacanena , anucchedasabhāvampi samānaṃ sassatavādino mativasenāti adhippāyo .
Upakappessāmīti upecca samatthayissāmi .
Evaṃ samānan ti evaṃ bhūtaṃ samānaṃ .
Rūpakasiṇajjhānaṃ rūpaṃ uttarapadalopena , adhigamanavasena taṃ etassa atthīti rūpīti āha ‘‘ rūpinti rūpakasiṇalābhin ’’ ti .
Parittattānudiṭṭhīti ettha rūpī-saddopiāvuttiādinayena ānetvā vattabbo , rūpībhāvampi hi so diṭṭhigatiko parittabhāvaṃ viya
M2.109 attano abhinivissa ṭhitoti .Arūpin ti etthāpi eseva nayo .
‘‘ Pattapalāsabahulagacchasaṅkhepena ghanagahanajaṭāvitānā
P2.142 nātidīghasantānā valli , tabbiparītā latā ’’ ti vadanti .Appahīnaṭṭhenāti maggena asamucchinnabhāvena .
Kāraṇalābhe sati uppajjanārahatā anusayanaṭṭho .
Arūpakasiṇaṃ nāma kasiṇugghāṭiṃ ākāsaṃ , na paricchinnākāsakasiṇaṃ .
‘‘ Ubhayampi arūpakasiṇamevā ’’ ti keci .
Arūpakkhandhagocaraṃ vāti vedanādayo arūpakkhandhā ‘‘ attā ’’ ti abhinivesassa gocaro etassāti arūpakkhandhagocaro , diṭṭhigatiko , taṃ arūpakkhandhagocaraṃ .
Vā -saddo vuttavikappattho .
Saddayojanā pana arūpaṃ arūpakkhandhā gocarabhūtā etassa atthīti arūpī , taṃ arūpiṃ .
Lābhino cattāroti rūpakasiṇādilābhavasena taṃ taṃ diṭṭhivādaṃ sayameva parikappetvā
V2.97 taṃ ādāya paggayha paññāpanakā cattāro diṭṭhigatikā .Tesaṃ antevāsikāti tesaṃ lābhīnaṃ vādaṃ paccakkhato , paramparāya ca uggahetvā tatheva naṃ khamitvā rocetvā paññāpanakā cattāro .
Takkikā cattāroti kasiṇajjhānassa alābhino kevalaṃ takkanavaseneva yathāvutte cattāro diṭṭhivāde sayameva abhinivissa paggayha ṭhitā cattāro .
Tesaṃ antevāsikā pubbe vuttanayena veditabbā .