Pañcasikhagītagāthāvaṇṇanā
348. Sāvesīti yathādhippetamucchanaṃ paṭṭhapetvā vīṇaṃ vādento taṃtaṃṭhānuppattiyā pākaṭībhūtamandatāvavatthaṃ dassento sumadhurakomalamadhupānamattamadhukāravirutāpahāsinilakkhaṇo pasannabhānī samaravaṃ tantissaraṃ sāvesi .
‘‘ Sakyaputtova jhānena , ekodi nipako sato ;
Amataṃ muni jigīsāno ….
Yathāpi muni nandeyya , patvā sambodhiṃ uttaman ’’ ti .( dī . ni .2.348);
Ca evaṃ buddhūpasañhitā .
Buddhūpasañhitā pana buddhānaṃ dhammasarīraṃ ārabbha nissayaṃ katvā pavattitāti āha ‘‘ dhammo arahatāṃ ivā ’’ ti .
Dhammūpasañhitā , arahattūpasañhitā ca veditabbā .
Sūriyasamānasarīrāti sūriyasamānappabhāsarīrā .
Tenāha ‘‘ tassā kirā ’’ tiādi .
Yasmā timbaruno gandhabbadevarājassa sūriyavaccha sā
P2.314 aṅke jātā , tasmā āha ‘‘ yaṃ timbaruṃ devarājānaṃV2.231 nissāya tvaṃ jātā ’’ ti .Kalyāṇaṅgatāya ‘‘ kalyāṇī ’’ ti vuttāti āha ‘‘ sabbaṅgasobhanā ’’ ti .
Rāgāvesavasena
M2.249 pubbe vuttā gāthā idānipi tameva ārabbha purato ṭhitaṃ viya ālapanto vadati .Thanudaran ti payodharañca udarañca adhippetanti āha ‘‘ thanavemajjhaṃ udarañcā ’’ ti .
Kiñci kāraṇan ti kiñci pīḷaṃ .
Pakatiṃ jahitvā ṭhitaṃ abhirattabhāvena .
Vāmūrūti ruciraūrū .
Tenāha ‘‘ vāmākārenā ’’ tiādi .
Vāmavikasitarucirasundarābhirūpacārusaddā hi ekatthā daṭṭhabbā .
Na tikhiṇan ti na tikkhaṃ na lūkhaṃ na kakkhaḷaṃ .
Mandan ti mudu siniddhaṃ .
Anekabhāvoti anekasabhāvo , so pana bahuvidho nāma hotīti āha ‘‘ anekavidho jāto ’’ ti .
Anekabhāgoti anekakoṭṭhāso .
Tayā saddhiṃ vipaccatan ti tayā sahitaṃyeva me taṃ kammaṃ vipaccatu , tayā saheva tassa kammassa phalaṃ anubhaveyyanti adhippāyo .
Tayā saddhimevāti yathā cakkavattisaṃvattaniyakammaṃ tassa nissandaphalabhūtena itthiratanena saddhiṃyeva vipākaṃ deti , evaṃ taṃ me kammaṃ tayā saddhiṃyeva mayhaṃ vipākaṃ detu .
Ekodīti ekodibhāvaṃ gato , samāhitoti attho .
Jigīsānoti jigīsamāno hoti .
Tathābhūtova jigīsati nāmāti tathā paṭhamavikappo vutto .
Dutiyavikappe pana ‘‘ vicaratī ’’ ti kiriyāpadaṃ āharitvā attho vutto .
Nandeyyan ti samāgamaṃ patthento vadati atisassirikarūpasobhāya .
349. Saṃsandatīti
P2.315V2.232 sameti , yāya mucchanāya , yena ca ākārena tantissaro pavatto , taṃ mucchanaṃ anativattento , teneva ca ākārena gītassaropi pavattoti attho .Yena ajjhāsayena bhagavā pañcasikhassa gandhabbe vaṇṇaṃ kathesi , yadatthañca kathesi , taṃ sabbaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ kasmā ’’ tiādimāha .
Natthi bodhimūle eva samucchinnattā .
Upekkhako bhagavā anupalittabhāvato .
Suvimuttacitto bhagavā chandarāgato , sabbasmā
M2.250 ca kilesā .Yadi evaṃ kasmā pañcasikhassa gandhabbe vaṇṇaṃ kathesīti āha ‘‘ sace panā ’’ tiādi .
Ganthitāti sandahitā , tā pana nirantaraṃ kathiyamānā rāsikatā viya hontīti āha ‘‘ piṇḍitā ’’ ti .
Vohāravacanan ti bhagavato , bhikkhūnañca purato vattabbaṃ upacāravacanaṃ .
Upanaccantiyāti upagantvā naccantiyā .