Jiṇṇapurisavaṇṇanā
44. Gopānasivaṅkan ti
V2.40M2.45 vaṅkagopānasī viya .Vaṅkānañhi vaṅkabhāvassa nidassanatthaṃ avaṅkagopānasīpi gayhati .
Ābhoggavaṅkan ti ādito paṭṭhāya abbhuggatāya kuṭilasarīratāya vaṅkaṃ .
Tenāha ‘‘ khandhe ’’ tiādi .
Daṇḍaparaṃ daṇḍaggahaṇaparaṃ ayanaṃ gamanaṃ etassāti daṇḍaparāyanaṃ , daṇḍo vā paraṃ āyanaṃ gamanakāraṇaṃ etassāti daṇḍaparāyanaṃ .
Ṭhānādīsu daṇḍo gati avassayo etassa tena vinā appavattanatoti daṇḍagatikaṃ , gacchati etenāti vā gati , daṇḍo gati gamanakāraṇaṃ etassāti daṇḍagatikaṃ .
Daṇḍapaṭisaraṇan ti etthāpi eseva nayo .
Jarāturan ti jarāya kilantaṃ assavasaṃ .
Yadā ratho purato hotīti dvedhāpathe sampatte purato gacchante balakāye tattha ekaṃ saṇṭhānaṃ āruḷho majjhe gacchanto bodhisattena āruḷho ratho itaraṃ saṇṭhānaṃ gacchanto yadā purato hoti .
Pacchā balakāyoti tadā pacchā hoti sabbo balakāyo .
Tādise okāseti tādise vuttappakāre maggappadese .
Taṃ purisan ti taṃ jiṇṇapurisaṃ .
Suddhāvāsāti siddhatthādīnaṃ tiṇṇaṃ sammāsambuddhānaṃ sāsane brahmacariyaṃ caritvā suddhāvāsabhūmiyaṃ nibbattabrahmāno .
Te hi tadā tattha tiṭṭhanti .
‘‘ Kiṃ
P2.59 paneso jiṇṇo nāmā ’’ ti eso tayā vuccamāno kiṃ atthato , taṃ me niddhāretvā kathehīti dasseti .Aniddhāritasarūpattā hi tassa attano bodhisatto liṅgasabbanāmena taṃ vadanto ‘‘ kin ’’ ti āha .
‘‘ Yathā kiṃ te jātan ’’ ti dvayameva hi loke yebhuyyato jāyati itthī vā puriso vā , tathāpi taṃ liṅgasabbanāmena vuccati , evaṃ sampadamidaṃ veditabbaṃ .
‘‘ Kiṃ vuttaṃ hotī ’’ tiādi tassa aniddhāritasarūpataṃyeva vibhāveti .
‘‘ Tena hī ’’ tiādi ‘‘ ayañca jiṇṇabhāvo sabbasādhāraṇattā mayhampi upari āpattito evā ’’ ti mahāsattassa saṃvijjanākāravibhāvanaṃ .
Rathaṃ sāretīti sārathi .
Kīḷāvihāratthaṃ uyyuttā yanti upagacchanti etanti uyyānaṃ .
Alan ti paṭikkhepavacanaṃ .
Nāmāti garahaṇe nipāto ‘‘ kathañhināmā ’’ tiādīsu ( pārā .39,42,87,88,90,166,170; pāci .1,13,36) viya .
Jātiyā ādīnavadassanatthaṃ taṃmūlassa ummūlanaṃ viya hotīti , tassa ca avassitabhāvato ‘‘ jātiyā mūlaṃ
M2.46 khaṇanto nisīdī ’’ ti āha .Siddhe hi kāraṇe phalaṃ siddhameva hotīti .
Pīḷaṃ janetvā antotudanavasena sabbapaṭhamaṃ hadayaṃ anupavissa ṭhitattā paṭhamena sallena hadaye viddho viya nisīdīti yojanā .