Issues
Editor
Settings
Versions
Select Version
公开
中文
胜嗣Jinadāyāda
中文
miuthi-မိုးထိ
မြန်မာဘာသာ
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā

Ādittasuttavaṇṇanā

Author： _System_commentary_ @ Administrator

1. Ādittasuttavaṇṇanā

41. Sīsan ti desanāpadeso , desanāya aññesupi vattabbesu kassacideva sīsabhāgena apadisanaṃ . Tenāha ‘‘ rāgādīhī ’’ tiādi .
Dānenāti attano santakassa paresaṃ pariccajanena . Taṃ pana pariccajanaṃ cetanāya hotīti āha ‘‘ dānacetanāyā ’’ ti dānapuññacetanāti dānamayā puññacetanā dāyakasseva hoti taṃsantatipariyāpannattā . Nīhatabhaṇḍakan ti ādittagehato bahi nikkhāmitaṃ bhaṇḍakaṃ . Etan ti ‘‘ dinnaṃ hotī ’’ tiādivacanaṃ .
Adinneti dānamukhe aniyuñjite bhoge .
‘‘ Antenā ’’ ti jīvitassa anto adhippetoti āha ‘‘ maraṇenā ’’ ti .
Mamāti pariggahitattā pariggahā , bhogā . Tepi kenaci ākārena vināsaṃ anupagatā maraṇena pahīyantiV1.105 nāmāti vuttaṃ ‘‘ corādīnaṃ vasena avinaṭṭhabhoge ’’ ti .
Sobhanā aggabhūtā rūpādayo etthāti saggo , taṃ saggaṃ .
Ādittasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

2. Kiṃdadasuttavaṇṇanā

42. Dve tīṇi bhattāni abhutvāti dve tayo vāre bhattāni abhuñjitvā . Uṭṭhātuṃ na sakkotīti uṭṭhātumpi na sakkotī , pageva aññaṃ sarīrena kātabbakiccaṃ dubbalabhāvato . Dubbalopi hutvāti bhuñjanato pubbe dubbalo hutvā balasampanno hoti . Evaṃ byatirekato anvayato ca āhārassa sarīre balavataṃ āha . Yasmā annadoM1.119 dāyako paṭiggāhakassa balado hoti , tasmā so āyatiṃ attano sarīre balado avināsavasena balassa rakkhako ca hoti . Tenāha bhagavā – ‘‘ balaṃ kho pana datvā balassa bhāgī hotī ’’ ti ( a . ni .5.37) sesapadesupi eseva nayo .
Surūpopīti abhirūpopi . Virūpo hotīti bībhaccharūpo kopīnassa acchannattā .
Idañca yānan ti sāmaññato vuttaṃ . Upāhanāti sarūpato dasseti . Adukkhappatto hutvā yāti vattati etenāti yānan ti chattādīnampi yānabhāvo vutto . Tenāha ‘‘ yānado sukhado hotī ’’ ti .
Cakkhudo nāma hoti cakkhunā kātabbakicce sahakārīkāraṇabhāvato dīpassa .
‘‘ Sabbesaṃyeva balādīnaṃ dāyako hotī ’’ ti saṅkhepato vuttaṃ atthaṃ vitthārato dassetuṃ ‘‘ dve tayo gāme ’’ tiādi vuttaṃ .
Nisajjādivasena patissayitabbato patissayo , vihāro . Pakkhittaṃ viya hoti parissamassa vinoditattā .
Bahi vicarantassāti patissayaṃ alabhitvā bahi vivaṭaṅgaṇe vicarantassa . Jhāyatīti jhāyantaṃ hoti , kilamatīti attho . Sītuṇhādivirodhipaccayavasena sasantāne visabhāgasantati , tabbipariyāyato sabhāgasantati veditabbā .
Sukhaṃ nāma dukkhapaccayaparihārato sukhapaccayuppannato ca hoti , tadubhayaṃ patissayavasena labhatīti dassento ‘‘ bahi vicarantassa pāde ’’ tiādimāha . Dhammapītisukhan ti dhammapaccavekkhaṇena uppannapītisukhaṃ . Upasamasukhan ti kilesānaṃ vūpasamena pavattasukhaṃ .
Nivātaṃ pihitavātapānaṃ patissayaṃ pavisitvā dvāraṃ pidhāya ṭhitassa andhakāro hotīti vuttaṃ ‘‘ kūpe otiṇṇo viya hotī ’’ ti . Tenāha ‘‘ mañcapīṭhādīni na paññāyantī ’’ ti . Tayidaṃ bahisamāpannaparissamadosena , na ca patissayadosena .
Tenāha ‘‘ muhuttan ’’ tiādi .
NaV1.106 marati etenāti amaraṇaṃ , nibbānādhigamādayo . Tassa dānaṃ dhammūpadeso , taṃ deti .
Tenāha ‘‘ yo dhammaṃ anusāsatī ’’ ti . Tayidaṃ dhammānusāsanaṃ kathaṃ hotīti āha ‘‘ aṭṭhakathan ’’ tiādi . Aṭṭhakathaṃ kathetīti avivaṭapāṭhassa pāḷiyā atthasaṃvaṇṇanaṃ karotīti attho . Anadhītino pana pāḷiṃ vāceti . Tattha tattha gataṭṭhāne pucchitapañhaṃ vissajjeti , ayaṃ tāva ganthadhuro , paṭipattivāsadhure pana kammaṭṭhānaṃ ācikkhati , ubhayesampiM1.120 dhammassavanaṃ karoti .
Sabbadānan ti yathāvuttaāmisadānaṃ abhayadānaṃ . Dhammadānan ti dhammadesanā . Dhammaratīti samathavipassanādhamme abhirati . Dhammarasoti saddhammasannissayaṃ pītipāmojjaṃ .
Kiṃdadasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

3. Annasuttavaṇṇanā

43. Patthentīti pihenti .
Yatthassa upagamanaṃ loke pākaṭataraṃ ahosi , te udāharaṇavasena dassento ‘‘ cittagahapatisīvalittherādike viyā ’’ ti āha .
Annan ti annasaññito catubbidhopi paccayo . Sabbepi dāyake ekajjhaṃ gahetvā sāmaññato ekavasena ‘‘ dāyakamevā ’’ ti vuttaṃ , yathā cāha ‘‘ ko nāma so yakkho , yaṃ annaṃ nābhinandatī ’’ ti ? Tattha yakkhoti satto . Sāmaññajotanā ca nāma yasmā puthuatthavisayā , tasmā ‘‘ ye naṃ dadanti saddhāya , vippasannena cetasā . Tameva annaṃ bhajatī ’’ ti vuttaṃ . Tattha ma -kāro padasandhikaro , te evāti attho . Dāyakaṃ apariccajanameva anugacchati cakkaṃ viya kubbaraṃ .
Annasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

4. Ekamūlasuttavaṇṇanā

44. Patiṭṭhaṭṭhena avijjāsaṅkhātaṃ ekaṃ mūlaṃ etissāti ekamūlā . Taṃ ekamūlaṃ . Yathā saṃyojanīyesu assādānupassanāvasena taṇhāsamuppādo , evaṃ taṇhābhibhavavasena anavabodhoti avijjā taṇhāya mūlaṃ , taṇhā ca avijjāya mūlaṃ . Ayañhi nayo upanissayatāvasena vutto , sahajātavasena cāyaṃ aññamaññaṃ mūlabhāvo pākaṭoyeva . Idha pana imissaṃ gāthāyaṃ adhippetā ‘‘ ekamūlan ’’ ti sā taṇhā .
Tattha yā bhavataṇhā , sā sassatadiṭṭhivasena āvaṭṭati parivattati , vibhavataṇhāM1.121 ucchedadiṭṭhivasena , evaṃ dvirāvaṭṭaṃ .
Sahajātakoṭiyāti sahajātakoṭiyāpi , pageva sammuyhaṃ āpannassa pana vattamānāya taṇhāya balavabhāvena malīnatā siyā . Upanissayakoṭiyāti upanissayakoṭiyāva sahajātakoṭiyā asambhavato .
Pattharaṇaṭṭhānāti vitthatā hutvā pavattiṭṭhānabhūmiV1.107 . Tenāha ‘‘ tesu sā pattharatī ’’ ti .
Samuddanaṭṭhena samuddo .
Uttarituṃ asakkuṇeyyatāya patāya alaṃ pariyattoti pātālo , ayaṃ pana pātālo viyāti pātālo . Tenāha ‘‘ appatiṭṭhaṭṭhenā ’’ ti . Agādhagambhīratāyāti attho .
Ekamūlasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

5. Anomasuttavaṇṇanā

45. Anomanāman ti anūnanāmaṃ . Guṇanemittikāni eva hi bhagavato nāmāni . Guṇānañcassa paripuṇṇatāya anūnanāmanti āha ‘‘ sabbaguṇasamannāgatattā ’’ tiādi . Apica tathā tevijjo , chaḷabhiññotiādīni nāmāni anomanāmāni na honti paricchinnavisayattā , bhagavato pana satthā , sabbaññū , sammāsambuddhotiādīni nāmāni anomanāmāni nāma mahāvisayattā anūnabhāvato . Tenāha ‘‘ avekallanāman ’’ ti .
Khandhantarādayoti khandhavisesādike . Ñāṇena yāthāvato araṇīyaṭṭhena atthe .
Anvayapaññādhigamāyāti lokuttarapaññāpaṭilābhāya . Paṭipadan ti samathavipassanāpaṭipadaṃ .
Kilesakāmānaṃ vasena allīyitabbaṭṭhena kāmā eva ālayo .
Atītakāleyeva kamanataṃ gahetvā vuttaṃ ‘‘ kamamānan ’’ ti . Na etarahi tadabhāvatoti āha ‘‘ atītaṃ pana upādāya idaṃ vuttan ’’ ti .
Mahānubhāvatādinā mahantānaṃ .
Anomasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

6. Accharāsuttavaṇṇanā

46.‘‘ Accharāgaṇasaṅghuṭṭhan ’’ ti gāthā devaputtena yenādhippāyena gāyitā , so anupubbikathāya vinā na paññāyatīti taṃ āgamanato paṭṭhāyaM1.122 kathento ‘‘ ayaṃ kira devaputto ’’ tiādimāha . Tattha sāsaneti imasseva satthusāsane . Kammākamman ti kammavinicchayaṃ . Atthapurekkhāratāya appakiccatāya ca sallahukavuttiko . Sayanassa koṭṭhāsoti divasaṃ purimayāmañca bhāvanānuyogavasena kilantakāyassa samassāsanatthaṃ seyyāya upagamanabhāgo anuññāto .
Abbhantareti kucchiyaṃ bhattassa parittatāya satthakavātāti tikkhabhāvena satthakā viya kantanakā vātā .
Dhurasmiṃyevāti kilesamārena yuddhe eva .
Vimuttāyatanasīse ṭhatvā dhammaṃ desento vā .
Upanissayamandatāya aparipakkañāṇatāya āsavakkhayaṃ appatto kālaṃ katvāti yojanā .
Upari ṭhitan ti parikkhārabhāvena dibbadussūpari ṭhitaṃ .
Tatheva aṭṭhāsīti tāhi tathā vuttepiV1.108 yathā tato pubbe , tatheva aṭṭhāsi .
Suvaṇṇapaṭṭan ti nibbuddhe paṭijinitvā laddhabbasuvaṇṇapaṭṭaṃ .
Vītikkamassa akatattā asambhinneneva sīlena .
Yasmā tasmiṃ satthu santikaṃ āgacchante tāpi tena saddhiṃ āgamaṃsu tasmā ‘‘ accharāsaṅghaparivuto ’’ ti vuttaṃ .
Saṅghositan ti saṅgamma ghositaṃ , tattha tattha accharānaṃ gītasaddavasena ghositaṃ .
Pisācagaṇaṃ katvā vadati acchandarāgatāya . Niyāmacittatāyāti sammattaniyāme ninnacittatāya . Garubhāvenāti tāsaṃ vase avattanato garuṭṭhānabhāvena .
Yātrāti nibbānaṃ pati yātrā . Taṃ pana vaṭṭato niggamanaṃ hotīti āha ‘‘ kathaṃ niggamanaṃ bhavissatī ’’ ti .
Atisallekhatevāti ativiya kilesānaṃ sallekhitavuttiko .
Akatābhinivesassāti bhāvanamananuyuttassa anāraddhavipassakassa .
Kārakassāti sugatovādakārakassa sammāpaṭipajjato . Suññatāvipassanan ti suññatādīpanaṃ vipassanaṃ duccaritataṇhāya dūrīkaraṇena ekavihāritāya . Eko maggo assāti lokuttaramaggo eva assa anāgato , pubbabhāgamaggo pana kataparicayoti attho .
Kāyavaṅkādīnan ti kāyaduccaritādīnaṃ abhāvato samucchindanena anupalabbhanato .
Natthi ettha bhayaṃ , asmiṃ vā adhigate puggalassa natthi bhayantiM1.123 abhayaṃ nāma .
Saṃsārakantāraṃ atikkamitvā nibbānasaṅkhātaṃ khemaṃ amataṭṭhānaṃ gamane sugatasārathinā susajjitayānabhāvato ratho akūjanoti aṭṭhaṅgiko maggova adhippeto .
Dhammato anapetatāya aparāparuppattiyā ca dhammacakkehi .
Ottappampi gahitameva avinābhāvā .
Apālamboti avassayo .
Parivāroti parikkhāro abhisaṅkharaṇato .
Maggassa karaṇaṭṭhāne dhammo tappariyāpannā sammādiṭṭhi .
Aniccādivasenāti aniccānupassanādivasena . Sodhitesu vajjhamānesu . Bhūmiladdhavaṭṭan ti bhūmiladdhasaṅkhātaṃ vaṭṭaṃ . Tattha vipassanāya pavattiṭṭhānabhāvato pañcakkhandhā bhūmi nāma , vaṭṭamayakammabhāvato tattha uppajjanārahaṃ kilesajātaṃ bhūmiladdhavaṭṭaṃ . Parijānamānāti paricchindanavasena samatikkamavasena jānamānā paṭivijjhantī .
Kasmā devaputto sotāpattiphaleyeva patiṭṭhāsi , nanu ca sā desanā bhagavatā catumaggappadhānabhāvena pavattitāti āha ‘‘ yathā hī ’’ tiādi .
Accharāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Vanaropasuttavaṇṇanā
47. Kesan tiV1.109 sāmivasena vuttakasaddo ‘‘ dhammaṭṭhā sīlasampannā ’’ ti ettha paccattabahuvacanavasena pariṇāmetabbo . Atthavasena hi vibhattivipariṇāmo . Ke janāti ettha vā vuttakesaddo sīhavilokananayena ānetvā yojetabboti āha ‘‘ ke dhammaṭṭhā , ke sīlasampannā ’’ ti ? Pucchatīti iminā tattha kāraṇamāha .
Phalādisampattiyā āramanti ettha sattāti ārāmo . Ārāme ropenti nipphādentīti ārāmaropā . Vanīyati chāyāsampattiyā bhajīyatīti vanaṃ . Tattha yaṃ upavanalakkhaṇaṃ vanaṃ , taṃ ārāmaggahaṇeneva gahitanti tapovanalakkhaṇaṃ , taṃ dassento ‘‘ sīmaṃ parikkhipitvā ’’ tiādimāha . Visameti udakacikkhallena visame padese . Pānīyaṃ pivanti etthāti papā , taṃ papaṃ . Udakaṃ pīyati etthāti vā papā . Taḷākādīti ādi -saddena mātikaṃ saṅgaṇhāti . ImamatthaṃM1.124 sandhāyāti iminā kammappathappattaṃ paṭikkhipati . Attanā katañhi puññaṃ anussarato taṃ ārabbha bahuṃ puññaṃ pasavati , na pana yathā kataṃ puññaṃ sayameva pavaḍḍhati .
Tasmiṃ dhamme ṭhitattāti tasmiṃ ārāmaropanādidhamme patiṭṭhitattā . Tenapi sīlena sampannattāti tena yathāvuttadhamme katasīle ṭhatvā ciṇṇena tadaññenapi kāyavācasikasaṃvaralakkhaṇena sīlena samannāgatattā . Dasa kusalā dhammā pūrenti duccaritaparivajjanato . Sesaṃ vuttanayameva .

Vanaropasuttavaṇṇanā niṭṭhitā . 8. Jetavanasuttavaṇṇanā

48. Esitaguṇattā esiyamānaguṇattā ca isī , asekkhā sekkhakalyāṇaputhujjanā ca . Isīnaṃ saṅgho isisaṅgho . Isisaṅghena nisevitaṃ . Tenāha ‘‘ bhikkhusaṅghanisevitan ’’ ti . Taṃ kārentassa gandhakuṭipāsādakūṭāgārādivasena siniddhasandacchāyarukkhalatāvasena bhūmibhāgasampattiyā ca anaññasādhāraṇaṃ atiramaṇīyaṃ taṃ jetavanaṃ cittaṃ toseti , tathā ariyānaṃ nivāsabhāvenapīti āha ‘‘ evaṃ paṭhamagāthāya jetavanassa vaṇṇaṃ kathetvā ’’ ti . Tenāha bhagavā – ‘‘ yattha arahanto viharanti , taṃ bhūmirāmaṇeyyakan ’’ ti ( dha . pa .98; theragā .991).
Apacayagāmicetanā sattānaṃ visuddhiṃ āvahati kammakkhayāya saṃvattanatoti āha ‘‘ kammanti maggacetanā ’’ ti .
Catunnaṃ ariyasaccānaṃ viditakaraṇaṭṭhena kilesānaṃ vijjhanaṭṭhena ca vijjāV1.110 . Maggapaññā sammādiṭṭhīti āha ‘‘ vijjāti maggapaññā ’’ ti . Samādhipakkhikā dhammā sammāvāyāmasatisamādhayo . Yathā hi vijjāpi vijjābhāgiyā , evaṃ samādhipi samādhipakkhiko .
Sīlaṃ etassa atthīti sīlan ti āha ‘‘ sīle patiṭṭhitassa jīvitaṃ uttaman ’’ ti .
Diṭṭhisaṅkappāti sammādiṭṭhisaṅkappā . Tattha sammāsaṅkappassa sammādiṭṭhiyā upakārabhāvena vijjābhāvo vutto . Tathā hi so paññākkhandhasaṅgahitoti vuccati . Yathā ca sammāsaṅkappādayo paññākkhandhasaṅgahitā , evaṃ vāyāmasatiyoM1.125 samādhikkhandhasaṅgahitāti āha ‘‘ vāyāmasatisamādhayo ’’ ti .
Dhammoti hi idha samādhi adhippeto ‘‘ evaṃdhammā te bhagavanto ahesun ’’ tiādīsu ( dī . ni .2.13; ma . ni .3.197; saṃ . ni .5.378) viya .
Vācākammantājīvāti sammāvācākammantājīvā . Maggapariyāpannā eva hete saṅgahitā . Tenāha ‘‘ etena aṭṭhaṅgikamaggenā ’’ ti .
Upāyena vidhinā ariyamaggo bhāvetabbo . Tenāha ‘‘ samādhipakkhiyadhamman ’’ ti . Sammāsamādhipakkhiyaṃ vipassanādhammañceva maggadhammañca . ‘‘ Ariyaṃ vo , bhikkhave , sammāsamādhiṃ desessāmi saupanisaṃ saparikkhāran ’’ ti ( ma . ni .3.136) hi vacanato sammādiṭṭhiādayo maggadhammā sammāsamādhiparikkhārā . Vicineyyāti vīmaṃseyya , bhāveyyāti attho .
Tatthāti hetumhi bhummavacanaṃ . Ariyamaggahetukā hi sattānaṃ visuddhi . Tenāha ‘‘ tasmiṃ ariyamagge visujjhatī ’’ ti .
Pañcakkhandhadhammaṃ vicineyyāti paccuppanne pañcakkhandhe vipasseyya . Tesu vipassiyamānesu vipassanāya ukkaṃsagatāya yadaggena dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhena paṭivijjhīyati , tadaggena samudayasaccaṃ pahānapaṭivedhena paṭivijjhīyati , nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhena , maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhena paṭivijjhīyatīti evaṃ tesu catūsu saccesu visujjhatīti imasmiṃ pakkhe nimittatthe eva bhummaṃ , tesu saccesu paṭivijjhiyamānesūti attho .
Avadhāraṇavacanan ti vavatthāpanavacanaṃ , avadhāraṇanti attho . ‘‘ Sāriputtovā ’’ ti ca avadhāraṇaṃ sāvakesu sāriputtova seyyoti imamatthaṃ dīpeti tassevukkaṃsabhāvato .
Kilesaupasamenāti iminā mahātherassa tādiso kilesavūpasamoti dasseti .
Tassa sāvakavisaye paññāya pāramippatti ahosi . Yadi evaṃ ‘‘ yopi pāraṅgato bhikkhu , etāvaparamo siyā ’’ ti idaṃ tesaṃ buddhānaṃ ñāṇavisaye paññāpāramippattānaṃ vaseneva vuttanti daṭṭhabbaṃ . Avadhāraṇampi vimuttiyā nānattā tīhi vimuttīhi pāraṅgate sandhāyetaṃ vuttaṃ . Tenāha – ‘‘ pāraṃ gatoti nibbānaṃV1.111 gato ’’ tiādi . Na therena uttaritaro nāma atthi labbhati , labbhati ce , evameva labbheyyāti adhippāyo .
Jetavanasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

9. Maccharisuttavaṇṇanā

49. MaccharinotiM1.126 maccheravanto maccherasamaṅginoti āha ‘‘ maccherena samannāgatā ’’ ti . Maccheraṃ macchariyanti atthato ekaṃ .
Na vandatīti vandanamattampi na karoti , kuto dānanti adhippāyo .
Upaṭṭhānaṃ kātun ti madhurapaṭisanthāraṃ karotīti yojanā .
Idaṃ tāva mudumacchariyaṃ na hadayaṃ viya attānaṃ dassentassa macchariyanti katvā .
Kiṃ tuyhaṃ pādā rujjanti nanu tuyhaṃyeva āgatagamanesu pādā rujjanti , kinte ime chindantīti adhippāyo . Sāmīcimpi na karoti kuto dānanti adhippāyo .
Yathākammaṃ taṃtaṃgatiyo aranti upagacchantīti ariyā , sattā . Ime pana kucchitā ariyāti kadariyā , thaddhamaccharino . Macchariyasadisañhi kucchitaṃ sabbahīnaṃ natthi sabbaguṇābhibhūtattā bhogasampattiādisabbasampattīnaṃ mūlabhūtassa dānassa nisedhato .
Itiādīhi vacanehi .
Attano upaghātakoti macchariyānuyogena kusaladhammānaṃ gatisampattiyā ca vināsako .
Puññapāpavasena samparetabbato upagantabbato samparāyo , paraloko .
Kāmaguṇaratīti kāmaguṇasannissayo assādo .
Khiḍḍāti kāyikakhiḍḍā vācasikakhiḍḍā cetasikakhiḍḍāti evaṃ tividhā .
Esa vipākoti coḷādīnaṃ kicchalābhoti esa evarūpo vipāko .
Yamalokan ti paralokaṃ . Upapajjareti ettha iti -saddo pakārattho . Tena pāḷiyaṃ vuttaṃ nirayaṃ tiracchānayoniñca saṅgaṇhāti .
Yācanti nāma ariyayācanāya . Vuttañhetaṃ ‘‘ uddissa ariyā tiṭṭhanti , esā ariyāna yācanā ’’ ti ( jā .1.7.59).
Ye saṃvibhajanti , te vadaññū nāma ñatvā kattabbakaraṇato .
Vimānappabhāyāti nidassanamattaṃ , uyyānakapparukkhappabhāhi devatānaṃ vatthābharaṇasarīrappabhāhipi sagge pakāsentiyeva . Pakāsantīti vā pākaṭā honti , na apāyaloke viya apākaṭāti attho .
Parasambhatesūti sayaṃ sambhataṃ anāpajjitvā pareheva sambharitesu sukhūpakaraṇesu .
Tenāha pāḷiyaṃ ‘‘ vasavattīva modare ’’ ti , paranimmitabhogesu vasavattī devaputtā viya sukhasamaṅgitāya modantīti attho . Evaṃ vuttasamparāyoti ete saggāti evaṃ heṭṭhāM1.127 vuttasamparāyo .
Ubhinnan ti etesaṃ yathāvuttānaṃ ubhinnaṃ dukkaṭasukaṭakammakārīnaṃ . Tato cavitvā tato nirayasaggādito cavitvāV1.112 manussesu nibbattati . Tesu yo maccharī manussesu nibbatto , so daliddo hutvā pubbacariyavasena maccharīyeva honto dārādibharaṇatthaṃ macchakacchapādīni hantvā punapi niraye nibbatto . Itaro suddhāsayo samiddho hutvā pubbacariyāvasena punapi puññāni katvā sagge nibbatteyya . Tenāha ‘‘ puna samparāyepi duggatisugatiyeva hotī ’’ ti .
Maccharisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

10. Ghaṭīkārasuttavaṇṇanā

50.‘‘ Upapannāse ’’ ti se-kārāgamaṃ katvā niddeso ,‘‘ upapannā ’’ icceva atthoti āha ‘‘ nibbattivasena upagatā ’’ ti .
Attano sampattito avihānato avihā , tesaṃ brahmaloko avihābrahmaloko , tasmiṃ . Upapattisamanantaramevāti paṭhamakoṭṭhāse eva . Arahattaphalavimuttiyāti asekkhavimuttiyā . Sekkhavimuttiyā pana avihūpapattito pageva vimuttā .
Mānusaṃ dehaṃ samatikkamanti cittupakkilesapahānavasenāti phalena hetudassanamidanti āha ‘‘ mānusaṃ dehanti idha … pe … vuttānī ’’ ti .
Divi bhavaṃ dibbaṃ , brahmattabhāvasaññitaṃ khandhapañcakaṃ . Tattha saṃyojanakoti vuttaṃ ‘‘ dibbaṃ yoganti pañca uddhambhāgiyasaṃyojanānī ’’ ti .
Imassāti devaputtassa . ‘‘ Hitvā mānusaṃ dehaṃ , dibbayogaṃ upaccagun ’’ ti tesaṃ tvaṃ kusalaṃ sabbāvajjappahānena anavajjataṃ bhāsatīti kusalī vadesi .
Atthena saddassa abhedopacāraṃ katvā gambhīravacanaṃ vuttanti āha ‘‘ gambhīratthan ’’ ti atthasseva gambhīrato , na saddassa .
Samucchinnakāmarāgatāya sabbaso kāmavisayappahānena nirāmisabrahmacārī nāma anāgāmī .
Nivāsanaṭṭhānabhūto samāno eko gāmo etassāti āha ‘‘ ekagāmavāsī ’’ ti .
Ghaṭīkārasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Ādittavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .