235. AttanoV1.268M1.306 pariṇāyakattena indo nāma mahesakkho , indoti samaññā assāti katvā ‘‘ indako ’’ tipi vuccati , tassa indakassa . Indakūṭe pabbate nivasatīti indakūṭanivāsī , tassa indakūṭanivāsino . Balikammehi yajitabbato pūjitabbato yakkho , tassa yakkhassa . Indassa nivāsaṭṭhānabhūtaṃ kūṭaṃ indakūṭanti yakkhato kūṭena nāmaṃ laddhaṃ . Indakūṭo indo uttarapadalopena yathā ‘‘ kelāsakūṭo kelāso ’’ ti . Indo yakkhoti kūṭato yakkhena nāmaṃ laddhaṃ . Na cettha itarītaranissayadoso aññamaññūpalakkhaṇabhāvato yathā taṃ ‘‘ kāyakammaṭṭhānan ’’ ti .

Rūpan ti sakalaṃ rūpakkhandhamāha , na rūpāyatananti . Imaṃ sarīraṃ pecca ayaṃ kinti paṭilabhatīti codeti . Kuto āgacchatīti parādhārarūpe jīve attani mātukucchimokkante rūpassa sambhavoti kuto nāma ṭhānato āgacchati . Tenāha ‘‘ imāni ca aṭṭhīni imā ca maṃsapesiyo ’’ tiādi .

Kathaṃ nvayan ti ayaṃ kucchisaṅkhāte gabbhare kathaṃ sajjatīti pucchati . ‘‘ Sīhānaṃva nadantānaṃ , dāṭhīnaṃ girigabbhare ’’ tiādinā ( theragā . nidānagāthā ) gabbharo ca kucchivācako āgato . Tenāha ‘‘ gabbharasminti mātukucchismin ’’ ti . Puggalavādīti attavādupādāno . Yathā hi macchamaṃsaṃ bhuttaṃ pheṇaṃ viya hutvā vilīyati , na ca paññāyati sattabhāvena appavattanato , evamevaṃ yadi mātukucchismiṃ gabbhabhāvena uppannaṃ rūpaṃ satto na bhaveyya no vaḍḍheyya , vilīyitvā gaccheyya , paññāyati ca taṃ rūpaṃ , tasmā jīvoti imāya laddhiyā . Evamāhāti ‘‘ rūpaṃ … pe … gabbharasmin ’’ ti evamavoca .

Paṭhaman ti etesaṃ pañcannaṃ paṭhamaṃ . Tenāha ‘‘ paṭhamena paṭisandhiviññāṇena saddhin ’’ ti . ‘‘ Jātiuṇṇaṃsūhīti jātieḷakāya uṇṇaṃsūhī ’’ ti vadanti . ‘‘ Gabbhaṃ phāletvā gahitauṇṇā jātiuṇṇā . Tassā aṃsūhi tīhi katasuttagge ’’ ti saṃyuttabhāṇakānaṃ adhippāyo .

AnāvilotiV1.269 accho , suppasannoti attho . Evaṃvaṇṇappaṭibhāgan ti vuttappamāṇasaṇṭhānasamparicchinnaṃ . Kalalaṃ sampavuccatīti attabhāvo bhūtupādārūpasaṅkhātoM1.307 santānavasena pavattamāno kalalaṃ nāmāti kathīyati .

Kalalāti yathāvuttakalalarūpahetu taṃ nissāya paccayaṃ katvā . Maṃsadhovanaudakavaṇṇan ti vaṇṇato maṃsadhovanaudakavaṇṇaṃ , saṇṭhānato pana vilīnatipusadisaṃ . Paripakkan ti paripākakalalabhāvato paripākaṃ gataṃ suparipākaṃ gataṃ . Samūhatan ti samūhabhūtaṃ saṅgataṃ . Vivaṭṭamānan ti pariṇamantaṃ . Tabbhāvan ti karaṇe etaṃ upayogavacanaṃ , tabbhāvena pariṇamantanti attho . Nissakke vā upayogavacanaṃ , tabbhāvato kalalabhāvato kalalaṃ vipariṇamantaṃ . Abbudaṃ nāma jāyati , abbudaṃ nāma sampajjatīti attho .

Vilīnatipusadisā saṇṭhānavasena , vaṇṇavasena pana sitā arattāva hotīti vadanti . Maṇḍan ti dārikānaṃ tathā pīḷanato nibbattamaricapakkassa sārabhūtaṃ rasaṃ . Sabbabhāgehi muccatīti so maṇḍo kapāle alaggo hutvā tassa sabbabhāgehi mucchitvā piṇḍito hutvā tiṭṭhati . Evarūpā pesi hotīti sā pesi gabbhāsaye katthaci alaggā yathāvuttamaṇḍo viya piṇḍito hutvā tiṭṭhati . Tenāha ‘‘ vilīnatipusadisā ’’ ti .

Pesi nibbattatīti ettha pesīti nissakke paccattavacananti āha ‘‘ tato pesito ’’ ti . Ghanassa saṇṭhānaṃ . Nibbattaṃ kammapaccayāti taṃsaṇṭhānaṃ rūpadhammanibbattiyā jāyati . ‘‘ Jarāmaraṇaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannan ’’ ti ( saṃ . ni .2.20) hi vuttaṃ .

Pīḷakāti pīḷakasadisā maṃsapiṇḍā jāyanti . Sattamādīnīti ādi -saddena aṭṭhamasattāhato paṭṭhāya yāva ekacattālīsā catuttiṃsa sattāhāni saṅgaṇhāti . Pariṇatakālan ti gabbhassa pariṇatakālaṃ . Navamāsato bahi paripakko nāma hoti kesalomādinibbattito . Tenāha ‘‘ dvācattālīse sattāhe etāni jāyantī ’’ ti .

TassātiM1.308 gabbhaseyyakasattassa . Mātuudarapaṭalena ekābaddho hoti yato mātarā paribhuttaāhāroV1.270 āmāsaye patiṭṭhite gabbhassa nābhināḷānusārena gabbhagatassa sarīraṃ sampatvā āhārakiccaṃ karoti . Āhārasamuṭṭhānarūpaṃ samuṭṭhāpetīti gabbhagatassa kāye ojāya paccayo hoti . Sā ca taṃ paccayaṃ labhitvā ojaṭṭhamakaṃ rūpaṃ samuṭṭhāpeti . Evaṃ mātarā paribhuttaāhārapaccayena gabbhagato dasa māse yāpeti attano nābhināḷānusāragateneva tena yāva āhārasamuṭṭhānasattāho , tato paṭṭhāya āharaṇato . Keci pana ‘‘ mātarā paribhuttaāhāro bāhiravaggo viya tassa kāyaṃ abhisanneti parisanneti , tena so yāpetī ’’ ti vadanti .

Kucchigataṃ udarapaṭalena tirohitattā bahi ṭhitanti vattabbataṃ na arahatīti ‘‘ kucchiyā abbhantaragato ’’ ti āha . Mātukucchigato naroti mātu tirokucchigato . Evaṃ khoti iminā yathāvuttākārena ayaṃ satto … pe … nibbattati , tasmā rūpaṃ na jīvo . Na hi diṭṭhigatassa sattāhakkamena vuḍḍhippatto icchito aniccatāpattito .

Indakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

2. Sakkanāmasuttavaṇṇanā