10. Sujanassa cāti ca -saddo sampiṇḍanattho . Tena ‘‘ na kevalaṃ jambudīpavāsīnameva atthāyaV1.16 , atha kho sādhujanatosanatthañcā ’’ ti dasseti . Tena ca ‘‘ tambapaṇṇidīpavāsīnampi atthāyā ’’ ti ayamattho siddho hoti uggahaṇādisukaratāya tesampi bahukārattā . Ciraṭṭhitatthan ti ciraṭṭhitiatthaṃ , cirakālappavattanāyāti attho . Idañhi atthappakāsanaṃ aviparītapadabyañjanasunikkhepassa atthasunayassa ca upāyabhāvato saddhammassa ciraṭṭhitiyā pavattati . Vuttañhetaṃ bhagavatā ‘‘ dveme , bhikkhave , dhammā saddhammassa ṭhitiyā asammosāya anantaradhānāya saṃvattanti . Katame dve ? Sunikkhittañca padabyañjanaṃ attho ca sunīto ’’ ti ( a . ni .2.20). 10. Santakilesānan ti vūpasantakilesapariḷāhānaṃ . Yasmā sīlādiguṇasambhavaṃ tato eva bhayasantañca upādāya paṇḍitā ‘‘ santo ’’ ti vuccanti , tasmā vuttaṃ ‘‘ paṇḍitānaṃ vā ’’ ti . Tenāha ‘‘ santo have ’’ tiādi .

Seṭṭhacārīnan ti seṭṭhacariyaṃ carantānaṃ . Yasmā puthujjanakalyāṇato paṭṭhāya bhikkhu maggabrahmacariyavāsaṃ vasati nāma , tasmā āha ‘‘ maggabrahmacariyavāsaṃ vasantānan ’’ ti .

Ariyānaṃ pana mukhavaṇṇassa pasīdane vattabbameva natthi .

Mūlakammaṭṭhānan ti pārihāriyakammaṭṭhānaṃ .

Visabhāgasantatīti nānārammaṇesu pavattacittasantati . Sā hi vikkhepabyākulatāya appasannā samāhitacittasantatiyā visabhāgasantati .

Okkamatīti samādhisabhāgā cittasantati samathavīthiṃ anupavisati . Cittaṃ pasīdatīti kammaṭṭhānanirataṃ bhāvanācittaṃ sandhāyāha , taṃ pasannaṃ hutvā pavattati .

Lohitaṃ pasīdatīti cittakālussiyassābhāvato lohitaṃ anāvilaṃ hoti . Parisuddhāni honti kāraṇassa parisuddhabhāvato . Tālaphalamukhassa viya mukhassa vaṇṇo hotīti mukha-saddassa ādimhi pamuttapadena yojetabbo . Evañhi cassa pamuttaggahaṇaṃ samatthitaṃ hoti tālaphalamukhassa vaṇṇasampadāsadisattā .

Tibhūmako eva tebhūmako .

Atītaṃ nānusocanti atītaṃ paccayalābhaṃ lakkhaṇaṃ katvā na socanti na anutthunanti .

Jappanataṇhāya vasena na parikappantīti āha ‘‘ na patthentī ’’ tiM1.73 .

Yena kenacīti itarītarena . Taṅkhaṇe laddhenāti sannidhikāraparibhogābhāvamāha .

Tividhenapi kāraṇenāti tippakārena hetunā , tilakkhaṇasantosanimittanti attho .

Vināsan ti vināsanahetuṃ . Vinassanti etehīti vināso , lobhadosā tadekaṭṭhā ca pāpadhammāV1.65 . Arūpakāyassa viya rūpakāyassapi visesato sukkhabhāvakāraṇanti āha ‘‘ etena kāraṇadvayenā ’’ ti .

Lutoti lūno .

Araññasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

Naḷavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .

2. Nandanavaggo