1. Puggalasuttavaṇṇanā
132.‘‘ Nīce
V1.170 kule paccājāto ’’ tiādi appakāsanabhāvena tamatīti tamo , tena tamena yuttoti tamo puggalo vuccati , taṃyogato puggalassa tabbohāro yathā ‘‘ maccherayogato macchero ’’ ti .
Tasmā tamoti appakāsanabhāvena tamo tamabhūto andhakāro viya jāto , andhakārattaṃ vā pattoti attho .Vuttalakkhaṇaṃ tamameva paramparato ayanaṃ gati niṭṭhā etassāti tamaparāyaṇo , tamaparāyaṇataṃ vā pattoti attho .
Ñāyenapi tamaggahaṇena khandhatamova kathito , na andhakāratamo .
Khandhatamoti ca sampattirahitā khandhapavattiyeva daṭṭhabbā .
‘‘ Ucce kule paccājāto ’’ tiādi pakāsanabhāvena jotetīti joti , tena jotinā yuttotiādi sabbaṃ tame vuttanayeneva veditabbaṃ .
Itare dveti jotitamaparāyaṇo jotijotiparāyaṇoti itare dve puggale .
Veṇuvettādikehi peḷādikārakā vilīvakārakā .
Migamacchādīnaṃ nisādanato nesādā , māgavikamacchabandhādayo .
Rathesu cammena hananakaraṇato rathakārā cammakārā vuttā .
‘‘ Pu ’’ iti karīsassa nāmaṃ , taṃ kusenti apanentīti pukkusā , pupphachaḍḍakā .
Dubbaṇṇoti virūpo .
Okoṭimakoti
M1.195 ārohābhāvena heṭṭhimakoṭiko , rassakāyoti attho .
Tenāha ‘‘ lakuṇḍako ’’ ti .
Laku viya ghaṭikā viya ḍeti pavattatīti hi lakuṇḍako , rasso .Kaṇati nimīlatīti kāṇo .
Taṃ panassa nimīlanaṃ ekena akkhinā dvīhipi vāti āha ‘‘ ekakkhikāṇo vā ubhayakkhikāṇo vā ’’ ti .
Kuṇanaṃ kuṇo , hatthavekallaṃ , so etassa atthīti kuṇī .
Khañjo vuccati pādavikalo .
Heṭṭhimakāyasaṅkhāto sarīrassa pakkho padeso hato assāti pakkhahato .
Tenāha ‘‘ pīṭhasampī ’’ ti .
Padīpe padīpane etabbaṃ netabbanti padīpeyyaṃ , telakapallādiupakaraṇaṃ .
Vuttan ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Āgamanavipattīti āgamanaṭṭhānavasena vipatti āgamo etthāti katvā .
Pubbuppannapaccayavipattīti paṭhamuppannapaccayavasena vipatti .
Caṇḍālādisabhāvā hissa mātāpitaro paṭhamuppannapaccayā , paṭhamuppattiyā vā paccayā , tehevassa vipatti eva , na sampatti .
Pavattapaccayavipattīti pavatte sukhapaccayavipatti .
Tādise nihīnakule uppannopi koci vibhavasampanno
V1.171 siyā , ayaṃ pana duggato durūpo hoti .Ājīvupāyavipattīti ājīvanupāyavasena vipatti .
Sukhena hi jīvikaṃ pavattetuṃ upāyabhūtā hatthisippādayo imassa natthi , pupphachaḍḍakasilākoṭṭanādikammaṃ pana katvā jīvikaṃ pavatteti .
Tenāha ‘‘ kasiravuttike ’’ ti .
Attabhāvavipattīti upadhivipatti .
Dukkhakāraṇasamāyogoti kāyikacetasikadukkhuppattiyā paccayasamodhānaṃ .
Sukhakāraṇavipattīti sukhapaccayaparihāni .
Upabhogavipattīti upabhogasukhassa vināso anupaladdhi .
Joti ceva jotiparāyaṇabhāvo ca sukkapakkho .
Dasahi akkosavatthūhīti lakkhaṇavacanaṃ etaṃ yathā ‘‘ yadi me byādhitā honti , dātabbamidamosadhan ’’ ti , tasmā dasahi akkosavatthūhi , tattha vā yena kenaci paribhāsatīti attho .
Ekaggacittoti dānaṃ dātuṃ apekkhitatāya samāhitacitto .
Puggalasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .