Issues
Select Version
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā

3. Sādhusuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

33. UdānaṃV1.92 udānesīti pītivegena uggiritabbatāya udānaṃ uggiri uccāresi . Tayidaṃ yasmā pītisamuṭṭhāpitaṃ vacanaṃ , tasmā vuttaṃ ‘‘ udāhāraṃ udāharī ’’ tiM1.104 . Yathā pana taṃ vacanaṃ ‘‘ udānan ’’ ti vuccati , taṃ dassetuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādi vuttaṃ .
Saddhāyāti ettha ya -kāro hetuattho . Pariccāgacetanāya hi saddhā visesapaccayo assaddhassa tadabhāvato . Pi -saddo vuttatthasampiṇḍanattho . ‘‘ Sāhū ’’ ti padaṃ sādhusaddena samānatthaṃ daṭṭhabbaṃ .
Kathan ti dānayuddhānaṃ vipakkhasabhāvāti adhippāyo . Etaṃ ubhayan ti dānaṃ yuddhanti idaṃ dvayaṃ .
Jīvitabhīrukoti jīvitavināsabhīruko . Khayabhīrukoti bhogakkhayassa bhīruko .
Vadantoti jīvite sālayataṃ , tato eva yujjhane asamatthataṃ pavedento .
Chejjan ti hatthapādādichedo . Ussahantoti vīriyaṃ karonto .
Evaṃ bhoge rakkhissāmīti tathā bhoge aparikkhīṇe karissāmīti . Vadantoti idha bhogesu lobhaṃ , tato eva dātuṃ asamatthataṃ pavedento .
Evan ti evaṃ jīvitabhoganirapekkhatāya dānañca yuddhañca samaṃ hoti .
Saddhādisampannoti saddhādhammajīvitāvīmaṃsāsīlādiguṇasamannāgato . So hi deyyavatthuno parittakattā appakampi dadanto attano pana cittasampattiyā khettasampattiyā ca bahuṃ uḷārapuññaṃ pavaḍḍhento bahuvidhaṃ lobha-dosa-issā-macchariya-diṭṭhivicikicchādibhedaṃ tappaṭipakkhaṃ abhibhavati , tato eva ca taṃ mahapphalaṃ hoti mahānisaṃsaṃ . Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ maccheraṃ maddati ’’ cceva vuttaṃ , tassa pana ujuvipaccanīkabhāvato .
Paratthāti paraloke .
Ekasāṭakabrāhmaṇavatthu anvayavasena , aṅkuravatthu byatirekavasena vitthāretabbaṃ .
Dhammo laddho etenāti dhammaladdho , puggalo . Aggiāhitapadassa viya saddasiddhi daṭṭhabbā .
‘‘ Uṭṭhānan ti kāyikaṃ vīriyaṃ , vīriyan ti cetasikan ’’ ti vadanti . Uṭṭhānan ti bhoguppāde yuttapayuttatā . Vīriyan ti tajjo ussāho .
Yamassa āṇāpavattiṭṭhānaṃ . Vetaraṇimpi itare niraye ca atikkamma .
Te pana abbudādīnaṃ vasena avīciṃ dasadhā katvā avasesamahāniraye sattapi āyuppamāṇabhedena tayo tayo katvā ekatiṃsāti vadanti . Sañjīvādinirayasaṃvattanassa kammassa tikkhamajjhamudubhāvena tassa āyuppamāṇassa tividhatā vibhāvetabbā . Apare pana ‘‘ aṭṭha mahānirayā soḷasa ussadanirayā ādito cattāro sitaniraye ekaṃ katvā satta sitanirayāti evaṃ ekatiṃsa mahānirayā ’’ tiM1.105 vadanti . Mahānirayaggahaṇato ādito cattāro sitanirayā eko nirayo katoti .
Tesan tiV1.93 vicinitvā gahitapaccayānaṃ .
Pañcanavutipāsaṇḍabhedā papañcasūdanisaṃvaṇṇanāyaṃ vuttanayena veditabbā .
Tatthāti tesu dvīsu vicinanesu .
Dakkhiṇāvicinanaṃ āha , upamānāni hi nāma yāvadeva upameyyatthavibhāvanatthāni . Etena sukhettagahaṇatopi dakkhiṇeyyavicinanaṃ daṭṭhabbaṃ .
Pāṇesu saṃyamoti iminā dasavidhampi kusalakammapathadhammaṃ dasseti . Yathā hi ‘‘ pāṇesu saṃyamo ’’ ti iminā sattānaṃ jīvitāvoropanato saṃyamo vutto , evaṃ tesaṃ sāpateyyāvahārato paradārāmasanato visaṃvādanato aññamaññabhedanato pharusavacanena saṅghaṭṭanato niratthakavippalapanato parasantakābhijjhānato ucchedacintanato micchābhinivesanato ca saṃyamo hotīti .
Tenāha ‘‘ sīlānisaṃsaṃ kathetumāraddhā ’’ ti .
Parassa upavādabhayenāti pāpakiriyahetu parena attano vattabbaupavādabhayena .
Upavādabhayāti upavādabhayanimittaṃ . ‘‘ Kathaṃ nu kho amhe pare na upavadeyyun ’’ ti āsīsantā pāpaṃ na karonti .
Dhammapadamevāti asaṅkhatadhammakoṭṭhāso eva seyyo seṭṭho . Yasmā sabbasaṅkhataṃ aniccaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammaṃ , tasmā tadadhigamāya ussāho karaṇīyoti dasseti .
Pubbasaddo kālavisesavisayoti āha ‘‘ pubbe ca kassapabuddhādikālepī ’’ tiādi . Puna akālaviseso apāṭiyekko bhummatthavisayovāti āha ‘‘ sabbepi vā ’’ tiādi . Tattha sabbepi vāti ete sabbepi kassapabuddhādayo lokanāthā santo nāma vūpasantasabbakilesasantāpā santasabbhūtaguṇattā .