3. Sūcilomasuttavaṇṇanā
237. Gayāya
M1.309 avidūre bhavo gāmo ‘‘ gayā ’’ ti vuttoti āha ‘‘ gayāyan ’’ ti , tenāha ‘‘ gayāya avidūre niviṭṭhagāmaṃ upanisāyāti attho ’’ ti .
Gocaragāmanidassanaṃ hetaṃ .Idaṃ upari idaṃ heṭṭhāti natthi uppaṭipāṭiyo mañcapādānaṃ dvīsu passesu dīghabhāvena .
Balikammatthāya kataṃ devatādhiṭṭhānanti adhippāyena devaṭṭhāne ṭhapenti .
Aṭṭhapādamañcasadiso kira so heṭṭhupariparivattetabbato .
Kathinasibbanasūci kathinasūci .
Apaccattharitvāti kiñci saṅghikasenāsanassa
V1.271 upari paṭicchadanaṃ apaccattharitvā .Gavacchivijjhitaṃ viyāti tehi sūcilomehi gavacchijālaṃ viya gataṃ sabbaso samohataṃ .
Idhāpi ‘‘ kharasarīro ’’ ti vatvā kharasarīraṃ kathinasūcisadisatāya lomassāti tassa tathābhāvassa kāraṇaṃ dassento ‘‘ so kirā ’’ tiādimāha .
Attano hatthehīti saṅghikatelasammakkhitehi attano sarīraṃ makkhesi .
Itīti vuttākārena .
Samāgamaṭṭhānan ti yakkhasannipātaṭṭhānaṃ .
Soti sūcilomo yakkho .
Man ti ca tameva vadati .
Uṭṭhāpetvāti uddhaggā katvā .
Apanāmesīti yathā so attano kāyaṃ upanetuṃ na sakkoti , tathā karonto thokaṃ apanāmesi .
Amanuññoti pharusatikkhatāya na manuñño .
Cittaṃ vā te khipissāmīti mayhaṃ ānubhāvena tava cittavikkhepaṃ vā karissāmi .
Yathā pana so cittavikkhepaṃ kareyya , taṃ dassetuṃ ‘‘ yesañhī ’’ tiādi vuttaṃ .
Bheravaṃ vāti vuttākārena aññathā vā bhayānakaṃ dassanamatteneva sattānaṃ bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetuṃ samatthaṃ .
‘‘ Kathentānaṃyevā ’’ ti vā pāṭho .
Taṃ dvīsu pādesu gahetvā pāraṃ gaṅgāya khipissāmīti yojanā .
Kutonidānāti kasmā kāraṇā ?
Aṭṭhakathāyaṃ pana samāsapadametaṃ , vibhattialopena niddesoti dassetuṃ ‘‘ kiṃnidānā kiṃpaccayā ’’ ti ?
Attho vutto .
Cittaṃ ossajantīti kusalacittaṃ pavattituṃ appadānavasena
M1.310 purato khipanti .
Kuto samuṭṭhāyāti micchāvitakkānaṃ samuṭṭhānaṃ pucchati ?
Kāmarāgādayo subhanimittādīsu ayonisomanasikārahetū .Kāmo pana ayonisomanasikāro ca niyakajjhattapariyāpannoti āha ‘‘ ayaṃ attabhāvo nidānaṃ etesanti itonidānā ’’ tiādi .
Evamevāti aṭṭhakathāyaṃ kīḷāpasutakumārakā viya micchāvitakkā daṭṭhabbā , tesaṃ uppattiṭṭhānabhūto loko viya ayaṃ attabhāvaloko .
Tehi ossajiyamānaṃ dhaṅkaṃ viya cittaṃ , tassa pāde baddhadīghasuttakaṃ viya taṃ dūrānubandhaṃ saṃyojananti evaṃ upamāya saṃsandanaṃ daṭṭhabbaṃ .
Pāpavitakkānaṃ taṃsampayuttakilesānañca taṇhā visesapaccayo tadabhāvena tesaṃ abhāvatoti
V1.272 āha ‘‘ taṇhāsinehato jātā ’’ ti .Attabhāvapariyāpannattā ‘‘ attani sambhūtā ’’ ti vuttaṃ .
Tena nesaṃ anaññahetukataṃ dasseti , nigrodhasseva khandhajātīti iminā pana puthubhāvañca , visattātiādinā dubbinissaṭatañca .
Vatthukāmesu rūpārammaṇādīsu puthūsu .
Puthū kilesakāmā kāmarūpataṇhādayo .
Tehi kilesakāmehi karaṇabhūtehi .
Attabhāvaṃ khandhapañcakaṃ .
Ye vipassanāya yuttapayuttā yāthāvato jānanti .
Yatoti paccatte nissakkavacananti āha ‘‘ yaṃ nidānamassā ’’ ti .
‘‘ Vinodentī ’’ ti kattuniddesena yena na vinodenti , taṃ kāraṇaṃ bādhitamevāti āha ‘‘ maggasaccena vinodentī ’’ ti .
Vinodanañcettha santānato nīharaṇaṃ bahikaraṇaṃ sabbaso pahānaṃ , pahīne ca tasmiṃ kilese oghaṃ tarantīti dassento ‘‘ duttaran ’’ tiādimāha .
Etasmiṃ adhigate na puna bhavoti apunabbhavo , nibbānan ti āha ‘‘ apunabbhavasaṅkhātassā ’’ tiādi .
Yasmā ettha ‘‘ ye naṃ pajānanti , yatonidānan ’’ ti padadvayena dukkhasamudayasaccāni , vinodanaggahaṇena maggasaccaṃ , apunabbhavaggahaṇena nirodhasaccaṃ pakāsitaṃ , tasmā vuttaṃ ‘‘ cattāri saccāni pakāsento ’’ ti .
Tasmiṃyevāti yattha ṭhito ‘‘ rāgo ca doso cā ’’ tiādinā pañhaṃ pucchi , tasmiṃyeva padese ṭhito .
Desanānusārenāti satthu sāmukkaṃsikadhammadesanāya anussaraṇena .
Ñāṇaṃ pesetvāti vipassanāpaṭipāṭiyā
M1.311 nibbānaṃ pati anubodhañāṇaṃ pesetvā pavattetvā .
Sotāpattiphale patiṭṭhitoti sahassanayapaṭimaṇḍitassa paṭhamamaggassa adhigamena paṭhamaphale patiṭṭhito paṭilabhatīti yojanā .Na kiliṭṭhattabhāve tiṭṭhan ti mahānubhāvattā ariyadhammassa .
Setakaṇḍupīḷakasūciyoti setabhāvaṃ patvā kaṇḍupīḷakā lomasūciyo sabbā anavasesā patitā paribhaṭṭhā apagatā .
Bhummadevatāparihāran ti bhummadevattabhāvanti .
Sūcilomasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .