Issues
Select Version
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā

Yaññasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

9. Yaññasuttavaṇṇanā

120. Thūṇan tiM1.179 yaññūpatthambhaṃ . Upanītāni yaññaṃ yajituṃ ārambhāya .
Ettāvatāti ‘‘ idha , bhante … pe … rudamānā parikammāni karontī ’’ ti ettakena pāṭhena .
Sanniṭṭhānan ti ‘‘ naṃ itthiṃ labhissāmi nu kho , na nu kho labhissāmī ’’ ti nicchayaṃ avindanto na ñāyanto .
Pheṇuddehakan ti yathā yattha kuthite pheṇaṃ uddehati na upadhīyati , evaṃ anekavāraṃ pheṇaṃ uṭṭhāpetvā .
Taṃ divasan ti tasmiṃ raññā niddaṃ alabhitvā dukkhaseyyadivase . Ālokaṃ oloketvāti lohakumbhimukhavaṭṭisīse patte tattha mahantaṃ ālokaṃ oloketvā . Attāno vacanaṃ rañño pavattiñāpanatthaṃ .
Mahāsaddo udapādi ‘‘ evarūpaṃ yaññaṃ rājā kārāpetī ’’ ti .
Vattukāmo ahosi , vattuñca pana avisahanto ‘‘ sa ’’ iti vatvā lohakumbhiyaṃ nimuggo . Imaṃ gāthaṃ vattukāmo ahosīti ayaṃ panettha sambandho .
Esa nayo sesapadadvayepi .
Dhammabheriṃ carāpesuṃ ‘‘ kociV1.157 kañci pāṇaṃ mā hanatū ’’ ti .
So itthisāmiko puriso sotāpattiphale patiṭṭhahi attano upanissayasampattiyā sattu ca desanāvilāsasampattiyā , rājā pana mahābodhinirujjhanasabhāvattā kiñci visesaṃ nādhigacchi .
Saṅgahavatthūnīti lokassa saṅgahakāraṇāni .
Nipphannasassato navabhāge kassakassa datvā raññaṃ ekabhāgaggahaṇaṃ dasamabhāgaggahaṇaṃ . Evaṃ kassakā haṭṭhatuṭṭhā sassāni sampādentīti āha ‘‘ sassasampādane medhāvitāti attho ’’ ti . Tato orabhāge kira chabhāgaggahaṇaṃ jātaṃ .
Chamāsikan ti channaṃ channaṃ māsānaṃ pahonakaṃ .
Pāsetīti pāsagate viya karoti .
Vācāya piyassa piyakarassa kammaṃ vācāpeyyaṃ .
Sabbaso raṭṭhassa iddhādibhāvato khemaṃ . Nirabbudaṃ coriyābhāvato .
Idañhi raṭṭhaṃ acoriyaṃ niraggaḷanti vuccati apārutagharabhāvato .
Uddhaṃmūlakaṃ katvāti ummūlaṃ katvā .
Dvīhi pariyaññehīti mahāyaññassa pubbabhāge pacchā ca pavattetabbehi dvīhi parivārayaññehi . Sattavīsati … pe … nassāti sattavīsādhikānaṃ tiṇṇaṃ pasusatānaṃ dvāvīsatiyā assādīhi ca saṭṭhiadhikadvisataāraññakapasūhi ca saddhiṃ sampiṇḍitānaṃ panaM1.180 navādhikachasatapasūnaṃ māraṇena bheravassa pāpabhīrukānaṃ bhayāvahassa . Tathā hi vadanti – ‘‘ Chasatāni niyujjanti , pasūnaṃ majjhime hani , Assamedhassa yaññassa , adhikāni navāpi cā ’’ ti .
Samman ti yugacchidde pakkhipitabbadaṇḍakaṃ . Pāsentīti khipanti . Saṃhārimehīti sakaṭehi vahitabbehi yūpehi . Pubbe kira eko rājā sammāpāsaṃ yajanto sarassatinadītīre pathaviyā vivare dinne nimuggoyeva ahosi . Andhabālabrāhmaṇā gatānugatigatā ‘‘ ayaṃ tassa saggagamanamaggo ’’ ti saññāya tattha sammāpāsayaññaṃ paṭṭhapenti . Tena vuttaṃ ‘‘ nimuggokāsato pabhutī ’’ ti . Ayūpo appakadivaso yāgo , sayūpo bahudivasaṃ sādheyyo satrayāgo .
Mantapadābhisaṅkhatānaṃ sappimadhūnaṃ vāja miti samaññā , hiraññasuvaṇṇagomahiṃ sādi sattarasakadakkhiṇassa .
Sāragabbhakoṭṭhāgārādīsu natthettha aggaḷanti niraggaḷo . Tattha kira yaññe attano sāpateyyaṃ anavasesato anigūhitvā niyyātīyati .
Mahārambhāti bahupasughātakammā . Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ vividhā yattha haññare ’’ ti vakkhamānattā ‘‘ mahākiccā ’’ ti attho vutto , idha ‘‘ mahārambhāti papañcavasena ajeḷakā ’’ tiādi vuttanti ‘‘ bahupasughātakammā ’’ ti attho vutto .
NirārambhātiV1.158 etthāpi vuttanayena attho veditabbo .
Anugataṃ kulanti anukulaṃ , kulānugatanti attho veditabbo . Tenāha ‘‘ yaṃ niccabhattādi … pe … attho ’’ ti .