173. AyaṃM1.238 vitakkoti ayaṃ ‘‘ kintāhaṃ vihareyyan ’’ ti evaṃ pavattitavitakko .

Aññasmin ti parasmiṃ . Attā na hotīti hi añño , paro . So panettha na yo koci adhippeto , atha kho garuṭṭhānīyo . Tenāha ‘‘ kañci garuṭṭhāne aṭṭhapetvā ’’ ti .

Patissavati garuno ‘‘ āmā ’’ ti sampaṭicchatīti patisso , na patissoti appatisso . Patissayarahito garupassayarahitoti attho .

Sadevaketi avayavena viggaho samudāyo samāsattho . Sadevakaggahaṇena pañcakāmāvacaradevaggahaṇaṃ pārisesañāyena itaresaṃ padantarehi saṅgahitattā , samārakaggahaṇena chaṭṭhakāmāvacaradevaggahaṇaṃV1.208 paccāsattiñāyena . Tattha hi māro jāto tannivāsī ca hoti . Sabrahmakavacanena brahmakāyikādibrahmaggahaṇaṃ paccāsattiñāyeneva . ‘‘ Sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāyā ’’ ti sāsanassa paccatthikasamaṇabrāhmaṇaggahaṇaṃ . Nidassanamattañcetaṃ apaccatthikānaṃ asamitapāpānaṃ abāhitapāpānañca samaṇabrāhmaṇānaṃ teneva vacanena gahitattā . Kāmaṃ ‘‘ sadevake ’’ tiādivisesanānaṃ vasena sattavisayo lokasaddoti viññāyati tulyayogavisayattā tesaṃ . ‘‘ Salomako sapakkhako ’’ tiādīsu pana atulyayogepi ayaṃ samāso labbhatīti byabhicāradassanato pajāgahaṇanti pajāvacanena sattalokaggahaṇaṃ .

Devabhāvasāmaññena mārabrahmesu gahitesupi itarehi tesaṃ labbhamānavisesadassanatthaṃ visuṃ gahaṇanti dassento ‘‘ māro nāmā ’’ tiādimāha . Māro brahmānampi vicakkhukammāya pahotīti āha ‘‘ sabbesan ’’ ti . Uparīti uparibhāve . Brahmāti dasasahassibrahmānaṃ sandhāyāha . Tathā cāha ‘‘ dasahi aṅgulīhī ’’ tiādi .

Idha dīghanikāyādayo viya bāhirakānampi ganthanikāyo labbhatīti āha ‘‘ ekanikāyādivasenā ’’ ti . Vatthuvijjādīti ādi -saddena vijjāṭṭhānāni saṅgahitāni .

Yathāsakaṃ kammakilesehi pajātattā nibbattattā pajā , sattanikāyo . Tassā pajāya .

Sadevamanussāyāti vā iminā sammutidevaggahaṇaṃ tadavasiṭṭhamanussalokaggahaṇañca daṭṭhabbaṃ .

Evaṃ bhāgaso lokaṃ gahetvā yojanaṃ dassetvā idāni abhāgaso lokaṃ gahetvā yojanaṃ dassetuṃ ‘‘ apicetthā ’’ tiādi vuttaṃ . Lokavasena vuttāni ‘‘ lokīyanti ettha kammakammaphalānī ’’ tiM1.239 katvā , pajāvasena ‘‘ hetupaccayehi pajāyatī ’’ ti katvā .

Sīlasampannataran ti ettha paripuṇṇasampannatā adhippetā ‘‘ sampannaṃ sālikedāran ’’ tiādīsu ( jā .1.14.1) viya . Tenāha ‘‘ adhikataranti attho ’’ ti . Paripuṇṇampi ‘‘ adhikataran ’’ ti vattabbatamarahati .

Sesesūti ‘‘ samādhisampannataran ’’ tiādīsu .

Kāraṇan tiādīsu kāraṇan ti yuttiṃ . Atthan ti aviparītatthaṃ . Vuḍḍhin ti abhivuḍḍhinimittaṃ .

Iminā vacanenāti imasmiṃ sutte anantaraṃ vuttavacanena . Na kevalaṃ imināva , suttantarampi ānetvā paṭibāhitabboti dassento ‘‘ na me ācariyo atthī ’’ tiādimāha . Ettha yaṃ vattabbaṃ , taṃ sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya ( dī . ni . aṭṭha .3.162) vuttameva .

Saran ti karaṇe etaṃ paccattavacananti āha ‘‘ sarantenā ’’ ti , saran ti vā saraṇahetūti attho .

Gāravasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .