Issues
Select Version
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā

Jarāmaraṇasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Jarāmaraṇasuttavaṇṇanā

114. AññatraM1.175 jarāmaraṇāti jarāmaraṇena vinā . Jarāmaraṇavirahito jāto nāma atthi nu khoti pucchati .
Pāḷiyaṃ jātassāti paccatte sāmivacanaṃ . Mahāsālāti iminā ra -kārassa la -kāraṃ katvā ‘‘ mahāsālā ’’ ti vuttanti dasseti yathā ‘‘ puratthiyoti pulatthiyo ’’ ti . Mahāsārappattāti mahantaṃ vibhavasāraṃ pattā . Koṭisataṃ dhanaṃ , ayameva vā pāṭho . ‘‘ Kumbhaṃ nāma dasa ambaṇānī ’’ ti vadanti .
Issarāti vibhavissariyena issarā .
Suvaṇṇarajatabhājanādīnan ti ādi -saddena vatthaseyyāvasathādiṃ saṅgaṇhāti .
Asādhāraṇadhanānaṃ nidhānagatattā ‘‘ anidhānagatassā ’’ ti vuttaṃ .
Tuṭṭhikaraṇassāti pāsādasivikādisukhasādhanassa .
Ārakā kilesehīti niruttinayena saddasiddhimāha . Ārakāti ca sabbaso samucchinnattā tehi dūreti attho . Rāgādīnaṃ hatattā , pāpakaraṇe rahābhāvato , anuttaradakkhiṇeyyatādipaccayā ca arahaṃ .
Kāmañcāyaṃ saṃyuttavaṇṇanā , abhidhammanayo eva pana nippariyāyoti āha ‘‘ cattāro āsavā ’’ ti brahmacariyavāsan ti maggabrahmacariyavāsaṃ . Vuṭṭhāti vuṭṭhavanto .
Catūhi maggehi karaṇīyan ti paccekaṃ catūhi maggehi kattabbaṃ pariññāpahānasacchikiriyabhāvanābhisamayaṃ . Evaṃ gataṃ soḷasavidhaṃ hoti .
Osīdāpanaṭṭhena bhārā viyāti bhārā . Tenāha ‘‘ bhārā have pañcakkhandhā ’’ tiādi ( saṃ . ni .3.22).
Attapaṭibaddhatāya attano avijahanato paramatthadesanāya ca paramattho arahattaṃ . Kāmañcāyamattho sabbasamiddhisasantatipariyāpanno anavajjadhammoV1.154 sambhavati akuppasabhāvā , aparihānadhammesu pana aggabhūte arahatte sātisayo , na itaresūti ‘‘ arahattasaṅkhāto ’’ tiādi vuttaṃ .
Orambhāgiyuddhambhāgiyavibhāgaṃ dasavidhampi bhavesu saṃyojanaṃ kilesakammavipākavaṭṭapaccayo hutvā nissarituṃ appadānavasena bandhatīti bhavasaṃyojanaṃ . Satipi hi aññesaṃ tappakkhiyabhāvena vinā saṃyojanāni tesaṃ tappaccayabhāvo atthi , bhavaniyāmo orambhāgiyuddhambhāgiyasaṅgahitoti taṃtaṃbhavanibbattakakammaniyāmo ca hoti , na ca upacchinnasaṃyojanassa katānipi kammāni bhavaṃ nibbattentīti tesaṃyeva saṃyojanaṭṭho daṭṭhabbo .
SammāM1.176 kāraṇehi jānitvāti ñāyena dukkhādīsu so yathā jānitabbo ; tathā jānitvā , pubbakālakiriyāvimuttā hi aparakālakiriyā ca yathā sambhavati , taṃ dassetuṃ ‘‘ maggapaññāyā ’’ tiādi vuttaṃ .
Bhijjanasabhāvo khaṇāyattattā .
Nikkhipitabbasabhāvo maraṇadhammattā .
Ayaṃ kāyo usmāyuviññāṇāpagamo chaḍḍanīyadhammo , yasmiṃ yaṃ patiṭṭhitaṃ , taṃ tassa santānagatavippayuttanti katvā vattabbataṃ arahatīti āha ‘‘ khīṇāsavassa hi ajīraṇadhammopi atthī ’’ tiādi . Tenāha bhagavā ‘‘ imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññapemi lokasamudayañca lokanirodhañcā ’’ tiādi ( saṃ . ni .1.107; a . ni .4.45).
Assa khīṇāsavassa ,‘‘ jīraṇadhamman ’’ ti yathāvuttaṃ ajīraṇadhammaṃ ṭhapetvā jīraṇadhammaṃ dassento ‘‘ tesaṃpāyaṃ kāyo bhedanadhammo ’’ ti evamāha . Jaraṃ pattasseva hissa bhedananikkhipitabbatāniyate atthe suttadesanā pavattā .
Atthassa uppatti aṭṭhuppatti , sā etassa atthīti aṭṭhuppattiko . Kira -saddo anussavattho , tena anussavāgatoyamattho , na aṭṭhakathāgatoti dīpeti . Tenāha ‘‘ vadantī ’’ ti . Yenāyaṃ attho hetunā aṭṭhuppattiko , taṃ dassetuṃ ‘‘ sivikasālāyaṃ nisīditvā kathitan ’’ ti vuttaṃ . ‘‘ Viharati jetavane ’’ ti nidānavacanena yathā na virujjhati , tathā veditabbaṃ . Nanu imassa suttassa pucchāvasiko nikkhepoti ? Saccametaṃ , suttekadesaṃ pana sandhāya aṭṭhuppattikatāvacanaṃ . Keci pana ‘‘ yānaṃ āruhitvā rājā āgato , rañño ārohanīyarathaṃ dassetvā vuttan ’’ tipi vadanti .
Sarīre pheṇapiṇḍasame kiṃ vattabbaṃ ?
Sabbhi saddhin ti sādhūhi saha pavedayanti . Na hi kadāci sādhūnaṃ sādhūhi saha kattabbā honti , tasmā sīdanasabhāvānaṃ kilesānaṃ bhijjanappattattā nibbānaṃ sabbhīti vuccati .
Purimapadassāti ‘‘ satañca dhammo na jaraṃ upetī ’’ ti padassa . Kāraṇaṃ dassento byatirekavasena .
Sataṃ dhammo nibbānaṃ kilesehi saṃsīdanabhijjanasabhāvo na hoti , tasmā taṃ āgamma jaraṃ na upeti . Kilesā pana tannimittakā ,V1.155 evamayaṃ vuttakāraṇato jaraṃ na upetīti . Tenāha ‘‘ idan ’’ tiādi .
Sundarādhivacanaṃ vā etaṃ ‘‘ sabbhī ’’ ti padaṃ apāpatādīpanato , sabbhidhammabhūtantiM1.177 attho . Tenāha ‘‘ virāgo tesaṃ aggamakkhāyati ( itivu .90; a . ni .4.34), na tena dhammena samatthi kiñcī ’’ ti ( khu . pā .6.4; su . ni .227) ca .