4. Bakabrahmasuttavaṇṇanā
175.‘‘ Sassato attā ca loko cā ’’ ti evaṃ pavattā diṭṭhi sassatadiṭṭhi .
Saha kāyenāti saha tena brahmattabhāvena .
Brahmaṭṭhānan ti attano brahmavatthuṃ .
Aniccaṃ ‘‘ niccan ’’ ti vadati aniccatāya attano apaññāyamānattā .
Thiran ti daḷhaṃ , vināsābhāvato sārabhūtanti attho .
Uppādavipariṇāmābhāvato sadā vijjamānaṃ .
Kevalan ti paripuṇṇaṃ .
Tenāha ‘‘ akhaṇḍan ’’ ti .
Kevalan ti vā jātiādīhi asammissaṃ , virahitanti adhippāyo .
Uppādādīnaṃ abhāvato eva acavanadhammaṃ .
Koci jāyanako … pe … upapajjanako vā natthi niccabhāvato
V1.211 ṭhānena saddhiṃ tannivāsīnaṃ .
Niccabhāvañhi so paṭijānāti .Tisso jhānabhūmiyoti dutiyatatiyacatutthajjhānabhūmiyo .
Catutthajjhānabhūmivisesā hi asaññasuddhāvāsāruppabhavā .
Nibbānan ti vā ettha iti -saddo ādiattho , na parisamāpanattho , tasmā ‘‘ sabban ’’ ti iminā ‘‘ asañña … pe … bhavā ’’ ti vuttaṃ saṅgaṇhāti .
Paṭibāhatīti santaṃyeva samānaṃ ajānantova ‘‘ natthī ’’ ti paṭikkhipati .
Eke uttaravihāravāsino .
Heṭṭhūpapattikoti
M1.242 heṭṭhā bhūmīsu uppannaupapattiko .
Idāni tamatthaṃ vivarituṃ ‘‘ anuppanne ’’ tiādi vuttaṃ .Heṭṭhupapattikaṃ katvāti yathāṭhitabhūmito heṭṭhā tatiyajjhānabhūmiyaṃ upapattijhānaṃ katvā , na uparijhānassa viya patthanāmattanti adhippāyo .
Paṭhamakāleti tasmiṃ bhave paṭhamakāle .
Aññāsi āsannabhāvato .
Ubhayan ti taṃ taṃ attanā katakammañceva nibbattaṭṭhānañcāti ubhayaṃ .
Pamussitvā nibbattiṃ anupadhārento .
Avijjāya gatoti avijjāya saha pavatto .
Sahayoge hi idaṃ karaṇavacanaṃ .
Tenāha ‘‘ samannāgato ’’ ti .
Aññāṇīti avidvā .
Paññācakkhuvirahato andhībhūto , andhabhāvaṃ āpannoti attho .
Anāgate saddo hotāyaṃ ‘‘ vakkhatī ’’ ti yatrasaddapayogena , attho pana vattamānakāliko .
Tenāha ‘‘ bhaṇatī ’’ ti .
Tenāha ‘‘ yatrā ’’ tiādi .
Maggacoroti maggaparibundhakacoro .
Santajjiyamānoti ‘‘ avijjāgato vata , bho , bako brahmā ’’ tiādinā santajjiyamāno .
Satiṃ labhitvāti teneva santajjanena yoniso ummujjitvā purimajātivisayaṃ satiṃ labhitvā .
Nippīḷitukāmoti ghaṃsetukāmo dosaṃ dassetukāmo ‘‘ idaṃ passa yāvañca te aparaddhan ’’ ti .
Puññakammāti puññakārino .
Vedehi ñāṇehi gatattā pavattattā .
Antimā brahmupapattīti sabbapacchimā brahmabhāvappatti .
Asmābhijappantīti asme abhijappanti .
Āyuvaṇṇādivasena brūhitaguṇattā brahmā .
Aññehi mahantā brahmā mahābrahmā .
Abhibhūti taṃ brahmalokaṃ jeṭṭhakabhāvena abhibhavitvā ṭhito .
Anabhibhūtoti aññehi na abhibhūto .
Aññadatthūti ekaṃsavacanametaṃ .
Dassanavasena daso , sabbaṃ passatīti adhippāyo .
Vasavattīti sabbajanaṃ vase vatteti .
Issaroti loke issaro .
Kattā nimmātāti lokassa kattā nimmātā .
Seṭṭho sajitāti ayaṃ lokassa uttamo saṃvibhajitā ca .
Vasī pitā bhūtabhabyānan ti āciṇṇavasittā vasī , ayaṃ pitā bhūtānaṃ nibbattānaṃ bhabyānaṃ sambhavesīnanti patthenti vikatthenti pihenti mānenti .
Etan ti
V1.212M1.243 viparītasaññāvasena ‘‘ idaṃ niccaṃ idaṃ dhuvaṃ idaṃ sassatan ’’ tiādinā vuttaṃ etaṃ appaṃ parittakanti taṃ bhagavā paricchinditvā dasseti .Taṃ pana ‘‘ ekasmiṃ kosalake tilavāhe vassasate vassasate ekekatiluddhāre kayiramāne tilāni parikkhayaṃ gacchanti , na tveva abbude āyū ’’ ti evaṃ vutto abbudo , taṃvasena vīsatiguṇaṃ nirabbudo , tesaṃ nirabbudānaṃ vasena nirabbudasatasahassaṃ .
Ayamettha saṅkhepo , vitthārato pana padume āyuno vassagaṇanā imasmiṃyeva saṃyutte parato āgamissati .
Anantadassīti anantassa ñeyyassa anavasesato dassī .
Vatasīlavattan ti samādānavasena vatabhūtaṃ cārittasīlavasena samāciṇṇattā sīlavattaṃ .
Taṃ pana ekamevāti āha ‘‘ sīlamevā ’’ ti .
Apāyesīti ettha yadā so pipāsite manusse pānīyaṃ pāyesi , taṃ samudāgamato paṭṭhāya dassetuṃ ‘‘ tatrā ’’ tiādi āraddhaṃ .
Pubbeti purimajātiyaṃ .
Esa brahmā ‘‘ jarāmaraṇassa antaṃ karissāmī ’’ ti ajjhāsayavasena jhānaṃ nibbattetvā brahmaloke nibbatti , so tattha nibbānasaññī ahosi .
Jhānaratiyā vītināmetīti tadā tassā kiriyāya avicchedato pavattiṃ upādāya vattamānapayogo .
Rattandhakāre purato purato gacchantassa sakaṭassa anussaraṇavasena gacchantānaṃ sakaṭānaṃ nivattanaṃ hotīti ‘‘ sabbasakaṭāni tatheva nivattitvā ’’ ti vuttaṃ .
Kammasajjāti yuddhasajjā .
Vilopan ti viluttabhaṇḍaṃ .
Eṇikūlasmin ti ettha ‘‘ panihatāya niccagaṅgāya nāman ’’ ti keci .
‘‘ Eṇimigabahulatāya so gaṅgāya tīrappadeso eṇikūlanti vuttan ’’ ti apare .
Gaṅgeyyakoti gaṅgāsannivāsī .
Baddhacaroti paṭibaddhacariyo .
Tenāha ‘‘ antevāsiko ’’ ti .
Yasmā buddho sabbaññū , tasmā aññāsi , idha mayhaṃ pamuṭṭhañca sabbaṃ jānāsīti adhippāyo .
Sabbaṃ brahmalokaṃ obhāsayanto sabbampimaṃ brahmalokaṃ bhagavā obhāsaṃ abhibhavitvā anaññasādhāraṇaṃ attano obhāsaṃ obhāsento tiṭṭhati .
Bakabrahmasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .