Issues
Select Version
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā

Tapokammasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

1. Tapokammasuttavaṇṇanā

137. UruvelāyaV1.176M1.201 samīpe gāmo uruvelagāmo , taṃ uruvelagāmaṃ abhimukhabhāvena sammadeva sabbadhamme bujjhatīti abhisambodhi , sabbaññutaññāṇaṃ , tena samannāgatattā ca bhagavā abhisambuddhoti vuccati . Tassa pañcacattālīsāya vassesu ādito pannarasa vassāni paṭhamabodhi , idha pana sattāhabbhantarameva adhippetanti āha ‘‘ abhisambuddho hutvā antosattāhasmiṃ yevā ’’ ti .
Asukhabhāvena aññehi kātuṃ asakkuṇeyyattā dukkaraṃ karotīti dukkarakāro , so eva itthiliṅgavasena dukkarakārikā . Tāya mutto vatamhīti cintesi . Yadi evaṃ kasmā taṃ lokanātho chabbassāni samanuyuñjati ? Kammapīḷitavasena . Vuttañhetaṃ apadāne ( apa . thera 1.39.92-94)– ‘‘ Avacāhaṃ jotipālo , sugataṃ kassapaṃ tadā ; Kuto nu bodhi muṇḍassa , bodhi paramadullabhā . ‘‘ Tena kammavipākena , acariṃ dukkaraṃ bahuṃ ; Chabbassānuruvelāyaṃ , tato bodhimapāpuṇiṃ . ‘‘ Nāhaṃ etena maggena , pāpuṇiṃ bodhimuttamaṃ ; Kummaggena gavesissaṃ , pubbakammena vārito ’’ ti .
Māretīti vibādheti . Vipattiādisaṃyojanañhi sādhūnaṃ paramatthato maraṇaṃ saccapaṭivedhamāraṇattā , pāpatarattā pāpatamoti pāpimā . Sā cassa pāpatamatā pāpavuttitāyāti āha ‘‘ pāpeV1.177 niyutto ’’ ti . Adhipatīti kāmādhipati . Appahīnakāmarāge attano vase vattetīti vasavattī . Tesaṃyeva kusalakammānaṃ antaṃ karotīti antako . Vaṭṭadukkhato aparimuttapaccayattā namuci . Mattānaṃ pamattānaṃ bandhūti pamattabandhu .
TapokammātiM1.202 attakilamathānuyogato .
Aparaddhoti virajjhasi . ‘‘ Aparādho ’’ tipi atthi , soyeva attho .
Kāyakilamathaṃ anuyuñjanto yebhuyyena amaratthāya anuyuñjati , so ca kammavādīhi anuyuñjiyamāno devatthāya siyāti āha ‘‘ amarabhāvatthāyā ’’ ti .
Sabbaṃ tapan ti sabbaṃ attaparitāpanaṃ . Atthāvahaṃ na bhavati bodhiyā anupāyattā . Kiñcassāti kiñci siyāti attho .
Phiyārittaṃva dhammanīti dhammaṃ vuccati vaṇṇu , so idha ‘‘ dhamman ’’ ti vutto , dhammani vaṇṇupadeseti attho . Tenāha ‘‘ araññe ’’ ti . Ubhosu passesu phiyāhi ākaḍḍheyya ceva arittehi uppīḷeyya ca .
Sammāvācākammantājīvā gahitā maggasīlassa adhippetattā . Samādhino hi gahaṇena sammāvāyāmasatisamādhayo gahitā upakārabhāvato . Paññāyāti etthāpi eseva nayo .
Bujjhati etenāti bodho . Maggoti āha ‘‘ bodhāyāti maggatthāyā ’’ ti . Kathaṃ pana maggaṃ maggatthāya bhāvetīti āha ‘‘ yathā hī ’’ tiādi . Tena yathā yāgupacanārambho yāvadeva yāguattho , evaṃ maggabhāvanārambho maggādhigamatthāyāti dasseti . Ārambhoti ca ariyamaggabhāvanāya bandhāpanaṃ daṭṭhabbaṃ . Keci pana ‘‘ magganti ariyamaggaṃ , bodhāyāti arahattasambodhāya , evañca katvā ‘ pattosmi paramasuddhin ’ ti idampi vacanaṃ samatthitan ’’ ti vadanti , apare pana ‘‘ sabbaññutaññāṇasambodhāyāti . So hi sabbasmāpi bodhito uttaritaro ’’ ti .
Nihato nibbisevanabhāvaṃ pāpito . Tenāha ‘‘ parājito ’’ ti .
Tapokammasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Hatthirājavaṇṇasuttavaṇṇanā