Issues
Select Version
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā
(SN) Sagāthāvagga-aṭṭhakathā

Accentisuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

4. Accentisuttavaṇṇanā

4. Evaṃ gāthāttayena saṅkhepato sakalaguṇasaṃkittanamukhena ratanattayassa paṇāmaṃ katvā idāni taṃ nipaccakāraṃ yathādhippete payojane pariṇāmentoM1.14 ‘‘ iti me ’’ tiādimāha . Tattha ratijananaṭṭhena ratanaṃ , buddhadhammasaṅghā . Tesañhi ‘‘ itipi so bhagavā ’’ tiādinā yathābhūtaguṇe āvajjentassa amatādhigamahetubhūtaṃ anappakaṃ pītipāmojjaṃ uppajjati . Yathāha – ‘‘ Yasmiṃ , mahānāma , samaye ariyasāvako tathāgataṃ anussarati , nevassa tasmiṃ samaye rāgapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti , na dosapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti , na mohapariyuṭṭhitaṃ cittaṃ hoti , ujugatamevassa tasmiṃ samaye cittaṃ hoti tathāgataṃ ārabbha . Ujugatacitto kho pana , mahānāma , ariyasāvako labhati atthavedaṃ , labhati dhammavedaṃ , labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjaṃ , pamuditassa pīti jāyatī ’’ tiādi ( a . ni .6.10;11.11). CittīkatādibhāvoV1.13 vā ratanaṭṭho . Vuttañhetaṃ – ‘‘ Cittīkataṃ mahagghañca , atulaṃ dullabhadassanaṃ ; Anomasattaparibhogaṃ , ratanaṃ tena vuccatī ’’ ti .( dī . ni . aṭṭha .2.33; khu . pā . aṭṭha .6.3; su . ni . aṭṭha .226; mahāni . aṭṭha .50)– Cittīkatabhāvādayo ca anaññasādhāraṇā buddhādīsu eva labbhantīti . Vandanāva vandanāmayaṃ yathā ‘‘ dānamayaṃ sīlamayan ’’ ti . Vandanā cettha kāyavācācittehi tiṇṇaṃ ratanānaṃ guṇaninnatā , thomanā vā . Pujjabhavaphalanibbattanato puññaṃ , attano santānaṃ punātīti vā . Suvihatantarāyoti . Suṭṭhu vihatantarāyo . Etena attano pasādasampattiyā , ratanattayassa ca khettabhāvasampattiyā taṃ puññaṃ atthappakāsanassa upaghātakaupaddavānaṃ vihanane samatthanti dasseti . Hutvāti pubbakālakiriyā . Tassa ‘‘ atthaṃ pakāsayissāmī ’’ ti etena sambandho . Tassāti yaṃ ratanattayavandanāmayaṃ puññaṃ , tassa . Ānubhāvenāti balena .
4. KālayantiV1.59 khepentīti kālā . Purebhattādayo hi kālā dhammappavattimattatāya paramatthato avijjamānāpi lokasaṅketamattasiddhā tassāyeva dhammappavattiyā gatagatāya anivattanato taṃ taṃ dhammappavattiṃ khepentā vināsayantā viya sayañca tāhi saddhiṃ accentā viya honti . Tenāha – ‘‘ kālo ghasati bhūtāni , sabbāneva sahattanā ’’ ti ( jā .1.2.190).
‘‘ Tarayanti rattiyo ’’ ti etthāpi vuttanayeneva attho veditabbo . ‘‘ Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno ’’ ti vuccamānattā puggalaṃ maraṇūpagamanāya tarayantīti attho vutto .
Vayoguṇāti ettha koṭṭhāsā guṇā . Titthiyānaṃ hi carimacittena sakalacitte vayasamūhe vayasamaññāti āha – ‘‘ paṭhamamajjhimapacchimavayānaṃ guṇā , rāsayoti attho ’’ ti .
Ānisaṃsaṭṭho guṇaṭṭho ‘‘ vākaciraṃ nivāsesiṃ , dvādasaguṇamupāgatan ’’ tiādīsu ( bu . vaṃ .2.30) viya .
‘‘ Tandiguṇāhaṃ karissāmi , diguṇaṃ diguṇaṃ vaddheyyā ’’ ti ca evamādīsu pana tabbhāvavuttiattho guṇaṭṭho .
‘‘ Asaṅkhyeyyāni nāmāni , saguṇena mahesino ; Guṇena nāmamuddheyyaṃ , api nāma sahassato ’’ ti .( dha . sa . aṭṭha .1313; udā .53; paṭi . ma . aṭṭha .1.1.76)– Ādīsu pasaṃsaṭṭho guṇaṭṭho daṭṭhabbo .
‘‘ Vayoguṇā anupubbaṃ jahantī ’’ ti ettha attho ‘‘ accenti kālā ’’ ti ettha vuttanayo eva .
Paṭhamamajjhimavayāti paṭhamaggahaṇañcettha vayassa gatassa apunarāvattidassanatthaṃ kataṃ . Tenevāha – ‘‘ maraṇakkhaṇe pana tayopi vayā jahantevā ’’ ti .
EtthaM1.67 ca pāḷiyaṃ ‘‘ accenti kālā ’’ ti sāmaññato kālassa apagamanaṃ dassitaṃ , puna taṃ visesatopi dassetuṃ itaradvayaṃ vuttaṃ .
Aṭṭhakathāyaṃ pana mudindriyassa vasena ‘‘ vayoguṇā anupubbaṃ jahantī ’’ ti vuttaṃ , majjhimindriyassa vasena ‘‘ tarayanti rattiyo ’’ ti vuttanti adhippāyena ‘‘ kālāti purebhattādayo kālā ’’ ti vuttaṃ . Tasmā tattha ādi -saddena pacchābhattapaṭhamayāma-muhuttakālādi-kālakoṭṭhāso eva aṇupabhedo kālavibhāgo gahitoti veditabbo .
Sesan ti idha dvīsu gāthāsu pacchimaddho . So hi idha atthato adhigatattā anantarasutte ca vuttattā atidisito .
Accentisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
5. Katichindasuttavaṇṇanā