Vedanāpaccayātaṇhāpadavitthārakathāvaṇṇanā
644. Idhāti imasmiṃ loke , imasmiṃ vā sāsane cha taṇhā dīpitā .
Idhāti vā imasmiṃ vedanāpaccayā taṇhāpade .
Tatthāti tāsu chasu taṇhāsu .
Ekekāya sassatadiṭṭhisahagatāya , ucchedadiṭṭhisahagatāya ca taṇhāya tadabhinandanānuguṇo rūpādīsu pavattiākāro , kevalaṃ kāmassādavasena pavattiyā visiṭṭhākārattā vuttappavattiākārato taṇhāya tividhatā .
Mamattenāti sampiyāyanena , assādanataṇhāya icceva vuttaṃ hoti .
Tattha putto viya vedanā daṭṭhabbā , khīrādayo viya vedanāya paccayabhūtā rūpādayo , khīrādidāyikā dhāti viya rūpādichaḷārammaṇadāyakā cittakārādayo cha .
Tattha sukhasamphassavatthadāyako tantavāyo , vejjo rasāyatanojāvasena , tadupatthambhitajīvitavasena ca dhammārammaṇassa dāyakoti daṭṭhabbo .
Sabbāpesā aṭṭhasatappabhedāpi .
Ārammaṇapaccayo uppajjamānāya ārammaṇamattameva hoti , na upanissayo viya uppādakoti uppādakassa upanissayasseva vasena ‘‘ ekadhāvā ’’ ti
M2.326 vuttaṃ .Upanissayena vā ārammaṇūpanissayo
V2.306 saṅgahito .Tena ca ārammaṇabhāvena taṃsabhāgo aññopi ārammaṇapaccayabhāvo dīpito hotīti upanissayavaseneva paccayabhāvo vuttoti veditabbo .
‘‘ Yasmā vā ’’ tiādinā na kevalaṃ vipākasukhavedanā eva , tissopi pana vedanā vipākā visesena taṇhāya upanissayapaccayo , avisesena itarā cāti dasseti .
Upekkhā pana santattā , sukhamicceva bhāsitāti tasmā sāpi bhiyyo icchanavasena taṇhāya upanissayoti adhippāyo .
Upekkhā pana akusalavipākabhūtā aniṭṭhattā dukkhe avarodhetabbā , itarā iṭṭhattā sukheti sā dukkhaṃ viya , sukhaṃ viya ca upanissayapaccayo hotīti sakkā vattuṃ .
‘‘ Vedanāpaccayā taṇhā ’’ ti vacanena sabbassa vedanāvato paccayassa atthitāya taṇhuppattippasaṅge tannivāraṇatthamāha ‘‘ vedanāpaccayā cāpī ’’ tiādi .
Nanu ‘‘ anusayasahāyā vedanā taṇhāya paccayo ’’ ti vacanassa abhāvā atippasaṅganivattiṃ na sakkā kātunti ?
Na , vaṭṭakathāya pavattattā .
Vaṭṭassa ca anusayavirahe abhāvato anusayasahitāva paccayoti atthato vuttamevetaṃ hotīti .
Atha vā ‘‘ avijjāpaccayā ’’ ti anuvattamānattā anusayasahitāva paccayoti viññāyati .
Vedanāpaccayā taṇhāti cettha vedanāpaccayā eva taṇhā , na vedanāya vināti ayaṃ niyamo icchito , na vedanāpaccayā taṇhā hotiyevāti , tasmā atippasaṅgo ettha natthi evāti .
Vusīmatoti vusitavato , vusitabrahmacariyavāsassāti attho .
Vussatīti vā vusīti maggo vuccati , so etassa vuttho atthīti vusīmā , ukkaṭṭhaniddesena arahā .
Aggaphalaṃ vā pariniṭṭhitavāsattā ‘‘ vusī ’’ ti vuccati , taṃ etassa atthīti vusīmā .
Taṇhāpaccayāupādānapadavitthārakathāvaṇṇanā