Atītādivibhāgakathāvaṇṇanā
493. Bhagavatā pana evaṃ khandhā vitthāritāti sambandho .
Tasmā imāyapi pāḷiyā vasena khandhānaṃ saṃvaṇṇanaṃ karissāmāti adhippāyo .
Yaṃ kiñcīti ettha yan ti sāmaññena aniyamadassanaṃ .
Kiñcīti pakārabhedaṃ āmasitvā aniyamadassanaṃ .
Ubhayenāpi atītaṃ vā … pe … santike vā appaṃ vā bahuṃ vā yādisaṃ vā tādisaṃ vā napuṃsakaniddesārahaṃ sabbaṃ byāpetvā gaṇhātīti āha ‘‘ anavasesapariyādānan ’’ ti .
Evaṃ pana aññesupi napuṃsakaniddesārahesu pasaṅgaṃ disvā tattha adhippetatthaṃ aticca pavattanato atippasaṅgassa niyamanatthaṃ rūpanti vuttanti dassento ‘‘ rūpanti atippasaṅganiyamanan ’’ ti āha .
Yaṃ kiñcīti ca yaṃ -saddaṃ ekaṃ padaṃ , sanipātaṃ kiṃ -saddañca ekaṃ padanti gahetvā aniyamekatthadīpanato ‘‘ padadvayenāpī ’’ ti vuttaṃ .
Assāti rūpassa .
Atītādinā vibhāgaṃ ārabhati atītānāgatapaccuppannantiādinā .
494. Addhāsantatisamayakhaṇavasenāti ettha cutipaṭisandhiparicchinne kāle addhā -saddo vattatīti ‘‘ ahosiṃ nu kho ahamatītamaddhānan ’’ tiādisuttavasena ( ma . ni .1.18; saṃ . ni .2.20) viññāyati .
Tathā hi bhaddekarattasutte pi ‘‘ atītaṃ nānvāgameyyā ’’ tiādinā ( ma . ni .3.272,275,276,277) addhāvaseneva atītādibhāvo vutto .
‘‘ Tayome ,
M2.155 bhikkhave , addhā , katame tayo ?
Atīto addhā anāgato addhā paccuppanno addhā ’’ ti ( dī . ni .3.305; itivu .63) pana paramatthato paricchijjamāno addhā niruttipathasutta vasena khaṇaparicchinno vutto .
Tattha hi ‘‘ yaṃ , bhikkhave , rūpaṃ jātaṃ … pe … pātubhūtaṃ .
Atthīti tassa saṅkhā ’’ ti ( saṃ . ni .3.62) vijjamānassa paccuppannatā , tato pubbe , pacchā ca atītānāgatatā vuttā .
Tadaññasuttesu pana yebhuyyena cutipaṭisandhiparicchinno atītādiko addhā vuttoti so eva idhāpi ‘‘ addhāvasenā ’’ ti vutto .Sītaṃ sītassa sabhāgo , tathā uṇhaṃ uṇhassa .
Yaṃ pana sītaṃ , uṇhaṃ vā sarīre sannipatitaṃ
V2.145 santānavasena pavattamānaṃ anūnaṃ anadhikaṃ ekākāraṃ , taṃ eko utūti vuccatīti sabhāgautuno anekattā eka -ggahaṇaṃ kataṃ , evaṃ āhārepi .Ekavīthiekajavanasamuṭṭhānan ti pañcachaṭṭhadvāravasena vuttaṃ .
Santatisamayakathā vipassakānaṃ upakāratthāya aṭṭhakathāsu kathitā .
Janako hetu , upathambhako paccayo , tesaṃ uppādanaṃ , upatthambhanañca kiccaṃ .
Yathā bījassa aṅkuruppādanaṃ , pathavīādīnañca tadupatthambhanaṃ , kammassa kaṭattārūpavipākuppādanaṃ , āhārādīnaṃ tadupatthambhanaṃ , evaṃ ekekassa kalāpassa , cittuppādassa ca janakānaṃ kammānantarādipaccayabhūtānaṃ , upatthambhakānañca sahajātapurejātapacchājātānaṃ kiccaṃ yathāsambhavaṃ yojetabbaṃ .
Evaṃ utuādīnaṃ sabhāgavisabhāgatāsambhavato taṃsamuṭṭhānānaṃ rūpānaṃ santativasena atītādivibhāgo vutto , kammassa pana ekabhavanibbattakassa sabhāgavisabhāgatā natthīti taṃsamuṭṭhānānaṃ rūpānaṃ santativasena atītādivibhāgaṃ avatvā upatthambhakavaseneva vutto .
Yadā pana liṅgaparivattanaṃ hoti , tadā balavatā akusalena purisaliṅgaṃ antaradhāyati , dubbalena kusalena itthiliṅgaṃ pātubhavati .
Dubbalena ca akusalena itthiliṅgaṃ antaradhāyati , balavatā kusalena purisaliṅgaṃ pātubhavatīti kammasamuṭṭhānarūpānampi attheva visabhāgatāti tesampi santativasena atītādivibhāgo sambhavati , so pana na sabbakālikoti na gahito .
Taṃtaṃsamayan ti ekamuhuttādiko so so samayo etassāti taṃtaṃsamayaṃ , rūpaṃ , taṃtaṃsamayavantanti attho .
Tato
M2.156 pubbeti tato khaṇattayassa pariyāpattito pubbe .
Anuppannattā anāgataṃ .
Pacchāti tato pacchā .
Khaṇattayaṃ atikkantattā atītaṃ .Yassa hetukiccaṃ , paccayakiccañca niṭṭhitattā atikkantaṃ , taṃ atītaṃ uppādakkhaṇe hetukiccaṃ , uppannaphalattā niṭṭhitañcāti daṭṭhabbaṃ .
Tīsupi khaṇesu paccayakiccaṃ .
Pathavīādīnaṃ sandhāraṇādikaṃ , phassādīnaṃ phusanādikañca attano kiccaṃ sakiccaṃ , sakiccassa karaṇakkhaṇo sakiccakkhaṇo , saha vā kiccena sakiccaṃ , yasmiṃ khaṇe sakiccaṃ rūpaṃ vā arūpaṃ vā hoti , so sakiccakkhaṇo , tasmiṃ khaṇe paccuppannaṃ .
Ettha ca khaṇādikathāyaṃ ‘‘ tato pubbe anāgataṃ , pacchā atītan ’’ ti vacanaṃ addhādīsu viya bhedābhāvato nippariyāyaṃ .
Addhādivasena hi aññeva dhammā atītā aññe anāgatā aññe paccuppannā labbhanti , khaṇādivasena pana natthi dhammato bhedo , kālato eva bhedo .
Uppādato pubbe anāgato
V2.146 , khaṇattaye vattamāno , tato paraṃ atītoti nippariyāyā , addhāpaccuppannādi viya kenaci pariyāyena atītamanāgatanti ca vattabbatābhāvato . 495. Heṭṭhā vuttaṃ ajjhattikabāhirabhedaṃ sandhāya ‘‘ vuttanayo evā ’’ ti vatvā tena aparitussamānena yadipi tattha ajjhattameva ajjhattikanti saddattho labbhati , tathāpi attheva ajjhattaajjhattikasaddānaṃ , bahiddhābāhirasaddānañca aññamaññaṃ atthabhedo .
Tathā hi ajjhattikasaddo saparasantānikesu cakkhādīsu rūpādīsu bāhirasaddo viya pavattati , ajjhattasaddo pana tassa tassa sattassa sasantānikesveva cakkhurūpādīsu tato aññesu bahiddhāsaddo viya pavattati .
Tasmā tamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha idhāti imasmiṃ suttantanaye .
Niyakajjhattampi na pubbe vuttaajjhattikameva , parapuggalikampi na pubbe vuttabāhiramevāti adhippāyo .
496. Hīnapaṇītabhedo pariyāyato , nippariyāyato ca veditabboti sambandho .
Tadeva sudassīnaṃ rūpaṃ .
Yatthāti yasmiṃ ārammaṇabhūte .
Yaṃ ārammaṇaṃ katvā akusalavipākaviññāṇaṃ uppajjati , taṃ hīnaṃ aniṭṭhabhāvato .
Yaṃ kusalavipākaṃ , taṃ paṇītaṃ iṭṭhabhāvato .
Yathā hi akusalavipāko sayaṃ aniṭṭho aniṭṭhe eva uppajjati , na iṭṭhe , evaṃ kusalavipākopi sayaṃ iṭṭho iṭṭhe eva uppajjati , na aniṭṭhe .
Tathā hi vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ –
‘‘ Akusalakammajavasena
M2.157 aniṭṭhā pañca kāmaguṇā vibhattā , kusalakammajaṃ pana aniṭṭhaṃ nāma natthi , sabbaṃ iṭṭhameva .
Kusalakammajavasena iṭṭhā pañca kāmaguṇā vibhattā .
Kusalakammajañhi aniṭṭhaṃ nāma natthi , sabbaṃ iṭṭhamevā ’’ ti ( vibha . aṭṭha .6) ca .
Tattha manāpānipi kānici hatthirūpādīni akusalakammanibbattāni santi , na pana tāni tesaṃyeva hatthiādīnaṃ sukhassa hetubhāvaṃ gacchanti .
Tassa tasseva hi sattassa attanā katena kusalena nibbattaṃ sukhassa paccayo hoti , akusalena nibbattaṃ dukkhassa .
Tasmā kammajānaṃ iṭṭhāniṭṭhatā kammakārakasattassa vasena yojanārahā siyā .
Tattha yaṃ vuttaṃ ‘‘ kusalakammajaṃ aniṭṭhaṃ nāma natthī ’’ ti , na ca vuttaṃ ‘‘ akusalakammajaṃ iṭṭhaṃ nāma natthī ’’ ti , tenaV2.147 akusalakammajampi sobhanaṃ parasattānaṃ iṭṭhaṃ atthīti anuññātaṃ bhavissati , kusalakammajaṃ pana sabbesaṃ iṭṭhamevāti .
Tiracchānagatānaṃ pana kesañci manussarūpaṃ amanāpaṃ , yato te disvāva palāyanti , manussā ca devatārūpaṃ passitvā bhāyanti , tesampi vipākaviññāṇaṃ taṃ rūpaṃ ārabbha kusalavipākameva uppajjati , tādisassa pana puññassa abhāvā na tesaṃ tattha abhirati hoti .
Kusalakammajassa pana aniṭṭhassa abhāvo viya akusalakammajassa ca iṭṭhassa abhāvo vattabbo .
Hatthiādīnampi hi akusalakammajaṃ manussānaṃ akusalavipākasseva ārammaṇaṃ , kusalakammajaṃ pana pavatte samuṭṭhitaṃ kusalavipākassa .
Iṭṭhārammaṇena pana vomissakattā appakaṃ akusalakammajaṃ bahulaṃ akusalavipākuppattiyā kāraṇaṃ na bhavissatīti sakkā viññātuṃ , vipākaṃ pana na sakkā vañcetunti vipākavasena iṭṭhāniṭṭhārammaṇavavatthānaṃ suṭṭhu yujjati .
Yaṃ pana vuttaṃ ‘‘ aniṭṭhā pañca kāmaguṇā ’’ ti , taṃ rūpādibhāvasāmaññato kāmaguṇasadisatāya taṃsadisesu tabbohārena vuttaṃ .
Iṭṭhāneva hi rūpādīni ‘‘ kāmaguṇā ’’ ti pāḷiyaṃ ( ma . ni .1.164-165,177-178,287;2.155,280;3.57,190; saṃ . ni .5.30) vuttāni .
Kāmaguṇavisabhāgā vā rūpādayo ‘‘ kāmaguṇā ’’ ti vuttā asive sivoti vohāro viya , sabbāni vā iṭṭhāniṭṭhāni rūpādīni taṇhāvatthubhāvato kāmaguṇā eva .
Vuttañhi ‘‘ rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpan ’’ tiādi ( dī . ni .2.400; ma . ni .1.133).
Atisayena pana kamanīyattā suttesu kāmaguṇāti iṭṭharūpādīni vuttāni .Vuttanayamevāti
M2.158 abhidesena lakkhaṇato dūrasantikaṃ dassitanti āha ‘‘ okāsatopettha upādāyupādāya dūrasantikatā veditabbā ’’ ti .Tattha kittakato paṭṭhāya rūpaṃ okāsavasena santike nāma , kittakato pana paṭṭhāya dūre nāma ?
Pakatikathāya kathentānaṃ dvādasa hatthā savanūpacāro nāma , tassa orato santike , parato dūre .
Tattha sukhumarūpaṃ dūre hontaṃ lakkhaṇatopi okāsatopi dūre hoti , santike hontaṃ pana okāsatova santike hoti , na lakkhaṇato .
Oḷārikarūpaṃ santike hontaṃ lakkhaṇatopi okāsatopi santike hoti , dūre hontaṃ okāsatova hoti , na lakkhaṇato .
‘‘ Upādāyupādāyā ’’ ti pana vuttattā attano rūpaṃ santike nāma , antokucchigatassāpi parassa dūre .
Antokucchigatassa santike , bahi ṭhitassa dūreti
V2.148 evaṃ antogabbhapamukhapariveṇasaṅghārāmasīmāgāmakhettajanapadarajjasamuddacakkavāḷesu tadantogatabahigatānaṃ vasena dūrasantikatā veditabbā . 497. Tadekajjhan ti taṃ ekajjhaṃ ekato .
Abhisaṃyūhitvāti saṃharitvā , samūhaṃ vā katvā .
Abhisaṅkhipitvāti saṅkhipitvā saṅkhepaṃ katvā .
‘‘ Sabbampi rūpaṃ … pe … dassitaṃ hotī ’’ ti iminā rūpakhandhasaddānaṃ samānādhikaraṇasamāsabhāvaṃ dasseti .
Tenevāha ‘‘ na hi rūpato añño rūpakkhandho nāma atthī ’’ ti .
498. Rāsibhāvūpagamanena vedanākkhandhādayoti dassitā hontīti ānetvā sambandhitabbaṃ .
Santativasena , khaṇādivasena cāti ettha addhāsamayavasena atītādivibhāgassa avacanaṃ sukhādivasena bhinnāya atītādibhāvavacanato .
Na hi sukhā eva addhāvasena , samayavasena ca atītādikā hoti , tathā dukkhā eva , adukkhamasukhā eva ca kāyikacetasikādibhāvena bhinnā , tena vedanāsamudāyo addhāsamayavasena atītādibhāvena vattabbataṃ arahati samudāyassa tehi paricchinditabbattā , vedanekadesā pana gayhamānā santatikhaṇehi paricchedaṃ arahanti tathā paricchinditvā gahetabbato .
Ekasantatiyaṃ pana sukhādīsu anekabhedabhinnesu yo bhedo paricchinditabbabhāvena gahito , tassa ekappakārassa
M2.159 pākaṭassa paricchedikā taṃsahitadvārālambanappavattā , avicchedena taduppādakekavidhavisayasamāyogappavattā ca santati bhavituṃ arahatīti tassā bhedantaraṃ anāmasitvā paricchedakabhāvena gahaṇaṃ kataṃ , lahuparivattino vā arūpadhammā parivattaneneva paricchedena paricchindanaṃ arahantīti santatikhaṇavaseneva paricchedo vutto .Ekavidhavisayasamāyogappavattā divasampi buddharūpaṃ passantassa , dhammaṃ suṇantassa pavattasaddhādisahitavedanā paccuppannā .
‘‘ Pubbantāparantamajjhattagatā ’’ ti etena hetupaccayakiccavasena vuttanayaṃ dasseti .
499. Sabyāpārasaussāhasavipākatā kusalādīhi tīhipi sādhāraṇāti asādhāraṇameva dassetuṃ ‘‘ sāvajjakiriyahetuto ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha sāvajjakiriyahetutoti pāṇātipātādigārayhakiriyānimittato .
Kilesasantāpabhāvatoti kilesapariḷāhena sadarathabhāvato
V2.149 .
Vūpasantasabhāvāya kusalāya vedanāya oḷārikā .
Sabyāpāratoti saīhato .
Tena yathā pavattamānāyassā vipākena bhavitabbaṃ , tathā pavattiṃ vadanto vipākuppādanayogyatamāha .
Saussāhatoti sasattito , tena vipākuppādanasamatthataṃ .
Savipākatoti vipākasabbhāvato , tena paccayantarasamavāyenassā vipākanibbattanaṃ .
Tīhipi padehi vipākadhammataṃyeva dasseti .
Kāyakammādibyāpārasabbhāvato vā sabyāpārato , javanussāhavasena saussāhato , vipākuppādanasamatthatāvasena savipākatoti evamettha attho veditabbo .
Vipākaṃ anuppādentīpi kiriyā kusalā viya sabyāpārā , saussāhā eva ca hotīti tadubhayaṃ anāmasitvā kiriyābyākatavāre ‘‘ savipākato ’’ icceva vuttaṃ .
Sabyābajjhatoti kilesadukkhena sadukkhato .
Vuttavipariyāyatoti anavajjakiriyahetuto , kilesasantāpābhāvato , abyābajjhato ca vūpasantavuttīti evaṃ akusalāya vuttavipallāsato .
Yathāyogan ti yogānurūpaṃ .
Tīsu kāraṇesu yaṃ yaṃ yassā yassā yujjati , tadanurūpanti attho .
Kusalākusalavedanāhi vipākabyākatāya tīhipi kāraṇehi oḷārikā .
Kiriyābyākatāya savipākato savipākatāvisiṭṭhasabyāpārasaussāhato vāti .
Vuttapariyāyenāti vipākabyākatā abyāpāratoM2.160 , anussāhato , avipākato ca tāhi kusalākusalavedanāhi sukhumā .
Kiriyābyākatā avipākato , avipākatāvisiṭṭhasabyāpārasaussāhato vāti evaṃ kusalākusalāya vuttavipallāsena .
Kammavegakkhittā hi kammapaṭibimbabhūtā ca kāyakammādibyāpāravirahato nirussāhā vipākā .
Saussāhā ca kiriyā avipākadhammā .
Savipākadhammā hi sagabbhā viya oḷārikāti . 500. Nirassādatoti assādābhāvato sukhapaṭikkhepato .
Savipphāratoti saparipphandato , anupasantatoti attho .
Abhibhavanatoti ajjhottharaṇato .
Sukhāya majjhattatā natthi , upekkhāya sātatā .
Santatādayo pana sabbattha sukhupekkhāsu labbhantīti ‘‘ yathāyogan ’’ ti vuttaṃ .
Pākaṭatoti sukhito dukkhitoti disvāpi jānitabbattā vibhūtabhāvato .
Sā adukkhamasukhā vedanā .
501. Asamāpannasamāpanna -ggahaṇena cettha bhūmivasenāpi vedanānaṃ oḷārikasukhumatā vuttāti veditabbā .
Itarā samāpannassa vedanā .
Oghaniyatoti
V2.150 oghehi ārammaṇaṃ katvā atikkamitabbato .
Tathā yoganiyato , ganthaniyato cāti etthāpi ganthova ganthanaṃ , tassa hitaṃ ārammaṇabhāvena sambandhanatoti ganthaniyaṃ .
Evaṃ nīvaraṇiyaṃ , upādāniyañca veditabbaṃ .
Saṃkilese niyuttā , saṃkilesaṃ vā arahantīti saṃkilesikā .Sā anāsavā .
502. Tatthāti yathāvuttāya oḷārikasukhumatāya .
Sambhedoti saṅkaro .
‘‘ Oḷārikā , sukhumā ’’ ti ca vuttānampi jātiādivasena puna sukhumoḷārikabhāvāpattidoso yathā na hoti , tathā pariharitabbo .
Jātivasena sukhumāya vedanāya sabhāvapuggalalokiyavasena oḷārikataṃ pāḷivasena dassetuṃ ‘‘ vuttañhetan ’’ tiādi vuttaṃ .
Evaṃ sukhādayopīti ettha akusalā vedanā jātivasena oḷārikā , sabhāvavasena sukhumā .
Kusalajjhānasahagatā sukhā vedanā jātivasena oḷārikā , samāpannassa vedanāti katvā puggalavasena sukhumāti evamādinā yojetabbā .
‘‘ Na parāmasitabbo ’’ ti etena jātiādayo
M2.161 cattāro koṭṭhāsā aññamaññaṃ avomissakā eva gahetabbā .
Evaṃ sambhedassa parihāro , na aññathāti dasseti .Yathā abyākatamukhena , evaṃ kusalākusalamukhenapi , yathā ca jātimukhena , evaṃ sabhāvādimukhenapi dassetabbanti imamatthaṃ ‘‘ esa nayo sabbatthā ’’ ti atidisati .
Idāni jātiādikoṭṭhāsesupi mitho akusalādīnaṃ upādāyupādāya oḷārikasukhumataṃ dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi āraddhaṃ .
‘‘ Nissayadahanato ’’ ti iminā dosasahagatāya pākaṭaṃ kurūrappavattiṃ dasseti .
Niyatāti micchattaniyāmena niyatā , ānantariyabhāvappattā kappatiṭṭhanakavipākatāya kappaṭṭhitikā devadattādīnaṃ viya .
Asaṅkhārikā sabhāvatikhiṇatāya oḷārikā .
Diṭṭhisampayuttā mahāsāvajjatāya oḷārikā .
Sāpi diṭṭhisampayuttā niyatā oḷārikā , tato kappaṭṭhitikā , tato asaṅkhārikāti tividhāpi heṭṭhā vuttanayattā ekajjhaṃ vuttā visuṃ visuṃyeva yojetabbā .
Tenāha ‘‘ itarā sukhumā ’’ ti .
Avisesenāti dosasahagatā , lobhasahagatāti abhedena .
Akusalā bahuvipākā dosussannatāya oḷārikā .
Tathā kusalā appavipākā .
Mandadosattā akusalā appavipākā sukhumā .
Tathā kusalā bahuvipākā .
Oḷārikasukhumanikantivatthubhāvato kāmāvacarādīnaṃ oḷārikasukhumatā , lokuttarā pana ekantasukhumāva .
Tatthāpi ca vibhāgaṃ parato vakkhati .
Bhāvanāmayāpīti bhāvanāmayāya bhedanena
V2.151 dānasīlamayānampi bhedanaṃ nayato dassitanti veditabbaṃ .Bhāvanāya paguṇabalavakālādīsu kadāci ñāṇavippayuttacittenapi manasikāro hotīti vuttaṃ ‘‘ bhāvanāmayāpi duhetukā ’’ ti .
Taṃtaṃbhūmivipākakiriyāvedanāsūti ettha ‘‘ kāmāvacaravipākā oḷārikā , rūpāvacarā sukhumā ’’ tiādinā yāva arahattaphalā netabbaṃ .
‘‘ Kāmāvacarakiriyā oḷārikā , rūpāvacarakiriyā sukhumā ’’ tiādinā kāmāvacarā ca ‘‘ dānākārappavattā oḷārikā , sīlākārappavattā sukhumā ’’ tiādinā yāva nevasaññānāsaññāyatanā netabbaṃ .
Yathā ca jātikoṭṭhāse ayaṃ vibhāgo , evaṃ sabhāvakoṭṭhāsādīsupīti dassetuṃ ‘‘ dukkhādī ’’ tiādi vuttaṃ .
Sabbo
M2.162 cāyaṃ vibhāgo lakkhaṇasannissito vuttoti katvā āha ‘‘ okāsavasena cāpī ’’ tiādi .Sukhāpīti pi -saddena adukkhamasukhaṃ sampiṇḍeti .
Sabbatthāti sabbāsu bhūmīsu .
Yathānurūpan ti yā yā vedanā yattha yattha labbhati , tadanurūpaṃ .
Vatthuvasenāti yaṃ vatthuṃ ārabbha vedanā pavattati , tassa vasenāpi .
Hīnavatthukāti hīnaṃ vatthuṃ ārammaṇaṃ katvā kaṅgubhattaṃ bhuñjantassa vedanā hīnavatthukatāya oḷārikā .
Sālimaṃsodanaṃ bhuñjantassa paṇītavatthukatāya sukhumāti .
503. Ādinā nayenāti sabbaṃ pāḷigatiṃ āmasati .
Jātiādivasena asamānakoṭṭhāsatā visabhāgatā .
Dukkhavipākatādivasena asadisakiccatā asaṃsaṭṭhatā , na asampayogo .
Yadi siyā , dūravipariyāyena santikaṃ hotīti saṃsaṭṭhatā santikatā āpajjati , na ca vedanāya vedanāsampayogo atthi .
Santikapadavaṇṇanāya ca ‘‘ sabhāgato ca sarikkhato cā ’’ ti vakkhatīti vuttanayeneva attho veditabbo .
Asadisasabhāvatā asarikkhatā .
Sabbavāresūti oḷārikasukhumabhede vuttanayānusārena vattabbesu sabbesu vāresu .
Jātiādivasena samānakoṭṭhāsatā sabhāgatā , dukkhavipākatādivasena pana sadisasabhāvatā sarikkhatā .
Tenāha ‘‘ akusalā pana … pe … santike ’’ ti .
Iti vedanākkhandhassa atītādivibhāge vitthārakathāmukhavaṇṇanā .