Dutiyamaggañāṇakathāvaṇṇanā
813. Kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvāyāti etesaṃ kilesānaṃ tanubhāvatthaṃ .
Tattha dvīhi kāraṇehi tanubhāvo adhiccuppattiyā , pariyuṭṭhānamandatāya ca .
Sakadāgāmissa hi vaṭṭānusārimahājanassa
V2.458 viya kilesā abhiṇhaṃ na uppajjanti , kadāci kadāci viraḷākārā hutvā uppajjanti .
Tathā uppajjantāpi maddantā chādentā andhakāraṃ karontā na uppajjanti , dvīhi pana maggehi pahīnattā mandamandā tanukākārā hutvā uppajjanti .
Keci pana ‘‘ sakadāgāmissāpi kilesā cirena uppajjanti , uppajjantāpi bahalāva uppajjanti .
Tathā hissa puttadhītaro dissantī ’’ ti , taṃ akāraṇaṃ vatthupaṭisevanena vināpi gabbhaggahaṇasabbhāvato .
Tasmā vuttanayeneva dvīhi kāraṇehi tesaṃ tanubhāvo veditabbo .
Dutiyāyāti gaṇanavasenapi dutiyāya , uppattivasenapi dutiyāya bhūmiyā .
Pattiyāti sāmaññaphalassa paṭilābhāya .
Tañhi sampayuttānaṃ nissayabhāvato te dhammā bhavanti etthāti bhūmi .
Yasmā vā samānepi lokuttarabhāve sayampi bhavati uppajjati , na nibbānaṃ viya apātubhūtaṃ , tasmāpi ‘‘ bhūmī ’’ ti vuccati .
Yogaṃ karotīti vipassanābhiyogaṃ karoti .‘‘ Navahākārehi indriyāni tikkhāni bhavantī ’’ tiādinā ( visuddhi .2.699) vuttanayeneva yadaggena indriyānaṃ tikkhataṃ sampādeti , tadaggena balāni , bojjhaṅgāni ca paṭutarabhāvaṃ āpādento indriyabalabojjhaṅgāni samodhānetvā lakkhaṇattayatīraṇavasena ñāṇena parimaddati .
Tattha aparāparaṃ ñāṇaṃ cārento parivatteti .
Tenāha ‘‘ vipassanāvīthiṃ ogāhatī ’’ ti .
Vuttanayenevāti udayabbayañāṇādīnaṃ uppādane vuttanayena .
Gotrabhuanantaran ti ettha gotrabhu viya gotrabhu .
Paṭhamamaggapurecārikañāṇañhi puthujjanagottābhibhavanato , ariyagottabhavanato ca nippariyāyato gotrabhūti vuccati , idaṃ pana taṃsadisatāya pariyāyato gotrabhu .
Ekaccasaṃkilesavisuddhiyā
M2.488 , pana accantavisuddhiyā ārammaṇakaraṇato ca vodānanti vuccati .
Tenāha paṭṭhāne ‘‘ anulomaṃ vodānassa anantarapaccayena paccayo ’’ ti ( paṭṭhā 1.1.417).
Yasmā pana paṭisambhidāmagge uppādādiabhibhavanatthaṃ upādāya ‘‘ aṭṭha gotrabhudhammā samādhivasena uppajjanti , dasa gotrabhudhammā vipassanāvasena uppajjantī ’’ tiādīsu ( paṭi . ma .1.60) gotrabhunāmenevetaṃ āgataṃ , tasmā idhāpi ‘‘ gotrabhuanantaran ’’ ti vuttanti daṭṭhabbaṃ .Dutiyañāṇaṃ niṭṭhitaṃ .