Issues
Select Version
Visuddhimaggo(Dutiyo bhāgo)
Visuddhimaggo(Dutiyo bhāgo)

Dutiyamaggañāṇakathāvaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Dutiyamaggañāṇakathāvaṇṇanā

813. Kāmarāgabyāpādānaṃ tanubhāvāyāti etesaṃ kilesānaṃ tanubhāvatthaṃ . Tattha dvīhi kāraṇehi tanubhāvo adhiccuppattiyā , pariyuṭṭhānamandatāya ca . Sakadāgāmissa hi vaṭṭānusārimahājanassaV2.458 viya kilesā abhiṇhaṃ na uppajjanti , kadāci kadāci viraḷākārā hutvā uppajjanti . Tathā uppajjantāpi maddantā chādentā andhakāraṃ karontā na uppajjanti , dvīhi pana maggehi pahīnattā mandamandā tanukākārā hutvā uppajjanti . Keci pana ‘‘ sakadāgāmissāpi kilesā cirena uppajjanti , uppajjantāpi bahalāva uppajjanti . Tathā hissa puttadhītaro dissantī ’’ ti , taṃ akāraṇaṃ vatthupaṭisevanena vināpi gabbhaggahaṇasabbhāvato . Tasmā vuttanayeneva dvīhi kāraṇehi tesaṃ tanubhāvo veditabbo . Dutiyāyāti gaṇanavasenapi dutiyāya , uppattivasenapi dutiyāya bhūmiyā . Pattiyāti sāmaññaphalassa paṭilābhāya . Tañhi sampayuttānaṃ nissayabhāvato te dhammā bhavanti etthāti bhūmi . Yasmā vā samānepi lokuttarabhāve sayampi bhavati uppajjati , na nibbānaṃ viya apātubhūtaṃ , tasmāpi ‘‘ bhūmī ’’ ti vuccati . Yogaṃ karotīti vipassanābhiyogaṃ karoti .
‘‘ Navahākārehi indriyāni tikkhāni bhavantī ’’ tiādinā ( visuddhi .2.699) vuttanayeneva yadaggena indriyānaṃ tikkhataṃ sampādeti , tadaggena balāni , bojjhaṅgāni ca paṭutarabhāvaṃ āpādento indriyabalabojjhaṅgāni samodhānetvā lakkhaṇattayatīraṇavasena ñāṇena parimaddati . Tattha aparāparaṃ ñāṇaṃ cārento parivatteti . Tenāha ‘‘ vipassanāvīthiṃ ogāhatī ’’ ti .
Vuttanayenevāti udayabbayañāṇādīnaṃ uppādane vuttanayena . Gotrabhuanantaran ti ettha gotrabhu viya gotrabhu . Paṭhamamaggapurecārikañāṇañhi puthujjanagottābhibhavanato , ariyagottabhavanato ca nippariyāyato gotrabhūti vuccati , idaṃ pana taṃsadisatāya pariyāyato gotrabhu . EkaccasaṃkilesavisuddhiyāM2.488 , pana accantavisuddhiyā ārammaṇakaraṇato ca vodānanti vuccati . Tenāha paṭṭhāne ‘‘ anulomaṃ vodānassa anantarapaccayena paccayo ’’ ti ( paṭṭhā 1.1.417). Yasmā pana paṭisambhidāmagge uppādādiabhibhavanatthaṃ upādāya ‘‘ aṭṭha gotrabhudhammā samādhivasena uppajjanti , dasa gotrabhudhammā vipassanāvasena uppajjantī ’’ tiādīsu ( paṭi . ma .1.60) gotrabhunāmenevetaṃ āgataṃ , tasmā idhāpi ‘‘ gotrabhuanantaran ’’ ti vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Dutiyañāṇaṃ niṭṭhitaṃ .