Vuṭṭhānabalasamāyogakathāvaṇṇanā
827. Vuṭṭhānaṃ nimittato , pavattato ca vuṭṭhānaṃ .
Balasamāyogo samathavipassanābalehi sampayuttatā .
Pariññābhisamayādivasena dukkhādīsu visesadassanaṭṭhena maggapaññāpi vipassanāti vuccatīti ‘‘ lokiyavipassanā ’’ ti visesetvā vuttaṃ .
Tenevāha ‘‘ vuṭṭhānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī ’’ ti ( paṭi . ma .2.5).
Nimittārammaṇattā nevanimittā vuṭṭhāti , pavatti … pe … chindanato na pavattā vuṭṭhātīti yojanā .
Tattha nimittato vuṭṭhānaṃ saṅkhāranimittaṃ nissajjitvā nibbānārammaṇakaraṇaṃ .
Pavattato vuṭṭhānaṃ hetunirodhena āyatiṃ vipākappavattassa
V2.465 anuppavattidhammatāpādanaṃ .
Tenāha ‘‘ samudayassa asamucchindanato pavattā na vuṭṭhātī ’’ ti .Dubhatoti ubhato , da-kārāgamaṃ katvā evaṃ vuttaṃ .
Dubhāti vā padantaramevetaṃ ubhayasaddena samānatthaṃ .
Dassanaṭṭhenāti pariññābhisamayādilakkhaṇena catusaccadassanaṭṭhena .
Micchādiṭṭhiyāti dvāsaṭṭhippabhedāyapi micchādiṭṭhiyā .
Tadanuvattakakilesehīti apāyagamanīyatāya tassā micchādiṭṭhiyā anuvattakehi vicikicchādikilesehi .
Khandhehīti etthāpi tadanuvattakasaddo ānetvā sambandhitabbo .
Te ca micchādiṭṭhiādipaccayā uppajjanārahā veditabbā .
Micchāsaṅkappātiādīsupi tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti .
Bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhātīti pāḷi saṃkhittā .
Yathā micchādiṭṭhimicchāsaṅkappā , evaṃ micchāvācādayopi apāyagamanīyā eva veditabbā .
Micchāvācākammantājīvā cetanāsabhāvā .
Micchāsati tathāpavattā cattāro khandhā .
Uparimaggattaye sammādiṭṭhi taṃtaṃmaggavajjhā
M2.495 mānato vuṭṭhāti .
So hi ‘‘ ahamasmī ’’ ti pavattiyā diṭṭhiṭṭhāniyo , micchāmaggato panettha vuṭṭhānaṃ anuddharitvā taṃtaṃmaggavajjhasaṃyojanānusayeheva vuṭṭhānaṃ uddhaṭaṃ .Aṇusahagatāti aṇubhāvaṃ gatā pattā , tanubhūtāti attho .
828. Evaṃ vuṭṭhānaṃ dassetvā idāni balasamāyogaṃ dassetuṃ ‘‘ lokiyānañcā ’’ tiādi vuttaṃ .
Samathabalaṃ adhikaṃ hoti samādhibhāvanābhāvato .
Vipassanābalaṃ adhikaṃ hoti ñāṇuttarattā vipassanābhāvanāya .
Samānabhāvena yuge naddhā baddhā viya hontīti yuganaddhā .
Tenāha ‘‘ aññamaññaṃ anativattanaṭṭhenā ’’ ti , kiccato anūnādhikabhāvenāti attho .
Tato eva samāyogoti samaparicchedayogoti attho .
Samādhipaṭipakkhadassanatthaṃ ‘‘ uddhaccasahagatakilesehī ’’ ti vuttaṃ , uddhaccapadhānehi kilesehīti adhippāyo .
Avikkhepo samādhīti samucchindanena vikkhepassa ujupaṭipakkhabhūto samādhi .
Nirodhagocaroti nibbānārammaṇo .
Vuṭṭhānaṭṭhenāti vuṭṭhānakabhāvena nimittato , pavattato ca vuṭṭhahamānavasena .
Ekarasāti samānakiccā .