552. YaṃV2.191 vuttamidhāti idha saccaniddese yaṃ sarūpato vuttaṃ . Avuttan ti aññattha dukkhakkhandhabālapaṇḍitasuttā dīsu vuttampi idha sarūpato avuttaṃ .

Tañca sabbaṃ ime upādānakkhandhe vinā na labbhatīti tattha khandhasannissayameva dukkhaṃ khandhe vibādhatīti dassetuṃ ‘‘ indanamiva pāvako ’’ ti vuttaṃ . YathāM2.203 vā lakkhaṃ paharaṇapahārassa vatthu , evaṃ khandhā saṃsāradukkhassa . Yathā ca gorūpaṃ ḍaṃsamakasādivibādhāya , yathā ca khettaṃ nipphannasassalāyanassa , gāmo ca gāmaghātakavibādhāya , evaṃ khandhā jātiādidukkhassa vatthūti dassetuṃ ‘‘ lakkhamivā ’’ tiādi vuttaṃ . Yebhuyyena loke vibādhakā vibādhetabbādhīnā na honti , ime pana vibādhetabbādhīnā evāti dassetuṃ ‘‘ tiṇalatādīnī ’’ ti vuttaṃ .

Kāmaṃ anādimati saṃsāre ādi nāma kassaci natthi , ekabhavaparicchinnassa pana khandhasantānassa vasena vuttaṃ ‘‘ ādidukkhaṃ jātī ’’ ti . Tenevāha ‘‘ pariyosānadukkhaṃ maraṇan ’’ ti . Na hettha samucchedamaraṇameva adhippetaṃ . Maraṇassa antike āsanne jātaṃ dukkhaṃ māraṇantikadukkhaṃ . Paridayhanaṃ cittasantāpo . Lālappanaṃ ativiya vippalāpo . Anutthunanaṃ anto nijjhāyanaṃ .

Ekamekan ti jātiādīnaṃ antarabhedabhinnānaṃ , jātiādīnameva vā upādānakkhandhapañcakānaṃ vā ekamekaṃ . Saṅkhipitvāti samāsetvā , sāmaññaniddesena vā saṅkhepaṃ katvā .

Iti dukkhaniddesakathāvaṇṇanā .