Saññākkhandhakathāvaṇṇanā
457. Sañjānanalakkhaṇaṃ nāma saññāvātiādīsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ vedanākkhandhaniddese vuttanayeneva veditabbaṃ .
Kāmaṃ vedanāyapi vippayuttaṃ viññāṇaṃ natthi , tassā pana sabhāvato bhinnattā kāyaci vedanāya sampayuttampi kāyaci vippayuttaṃ hoti .
Saññāya pana īdisaṃ natthīti āha ‘‘ na hi taṃ viññāṇaṃ … pe … saññāyā ’’ ti .
Sabbāvāti catubhūmikāpi .
Atha vā yathā vedanā bhinnasabhāvattā bhedanalakkhaṇādito vuttā , na evamayaṃ , ayaṃ pana sabbāva sañjānanalakkhaṇā
M2.139 .
Nīlādibhedassa ārammaṇassa sañjānanaṃ saññaṃ katvā jānanaṃ lakkhaṇaṃ etissāti sañjānanalakkhaṇā .
Tathā hi sā abhiññāṇena sañjānanatoV2.130 paccābhiññāṇarasāti vuccati .
Nimittena hi puna sañjānanakiccā paccābhiññāṇarasā .
Tassā vaḍḍhakissa dārumhi abhiññāṇaṃ katvā tena abhiññāṇena paccābhijānanakāle pavatti veditabbā .
Tenāha ‘‘ tadevetan ’’ tiādi .
Puna sañjānanassa paccayo punasañjānanapaccayo , tadeva nimittaṃ puna … pe … nimittaṃ , tassa karaṇaṃ , puna … pe … karaṇaṃ , punasañjānanapaccayabhūtaṃ vā nimittakaraṇaṃ puna … pe … karaṇaṃ , tadassā kiccanti punasañjānanapaccayanimittakaraṇarasā .
Punasañjānananimittakaraṇaṃ nimittakārikāya , nimittena sañjānanantiyā ca sabbāya saññāya samānaṃ yojetabbaṃ .
Abhinivesakaraṇaṃ ‘‘ idameva saccan ’’ ti ( ma . ni .2.187,202,203,427; ma . ni .3.27-29) saññābhinivesamatteneva daṭṭhabbaṃ .
Yathāupaṭṭhitavisayapadaṭṭhānā avikappasabhāvattā .
Ñāṇasampayuttā pana saññā ñāṇameva anuvattati , tasmā abhinivesakārikā , viparītaggāhikā ca na hoti .
Eteneva samādhisampayuttatāya aciraṭṭhānatā ca na hotīti veditabbā .
Evaṃ rāgadiṭṭhimānādisampayuttāya saññāya rāgādianuvattikabhāvoti .Iti saññākkhandhe vitthārakathāmukhavaṇṇanā .