Issues
Select Version
Visuddhimaggo(Dutiyo bhāgo)
Visuddhimaggo(Dutiyo bhāgo)

Anulomañāṇakathāvaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Anulomañāṇakathāvaṇṇanā

804. AdhimokkhasaddhātiM2.479 pasādabhūto vatthugato nicchayo adhimokkho . Tasmā tathābhūtā bhāvanāvisesena kiccato adhimattatāya balavatarā nibbattati . Supaggahitan ti suṭṭhu paggahitaṃ . Asallīnaṃ paṭutarabhāvena paṭipakkhavidhamanasamatthaṃ vīriyaṃ hoti . Sūpaṭṭhitāti tikkhataratāya ārammaṇābhimukhabhāvena suṭṭhu upaṭṭhitā sati hoti . Susamāhitan ti passaddhisukhānaṃ sātisayatāya suṭṭhu samāhitaṃ ārammaṇe sammadeva ṭhapitaṃ appitaṃ viya hoti . Tikkhatarāti anulomañāṇuppattiyā paccayo bhavituṃ samatthabhāvena sātisayaṃ tikkhā sūrā . Saṅkhārānaṃ vicinanepi majjhattabhūta saṅkhārupekkhā paññā uppajjati .
Aniccāti vā … pe … sammasitvā bhavaṅgaṃ otaratīti aniccādīsu ekenākārena sammasantī sattakkhattuṃ pavattitvā bhijjantī bhavaṅgaṃ otiṇṇā nāma hoti tato paraṃ bhavaṅgassa vāroti katvā .
Saṅkhārupekkhāya katanayenevāti aniccādinā ālambanakaraṇanayeneva , na sammasitanayena . Tenāha ‘‘ ārammaṇaṃ kurumānan ’’ ti . Āvaṭṭetvāti nivattetvā cittassa bhavaṅgavasena vattituṃ adatvā . Visadisacittapavattisaṅkhātāya vīciyā abhāvena avīcikā , cittasantati . Kiriyamanodhātuyā hi bhavaṅge āvaṭṭite kiriyamayacittapavattivipākacittuppattiyā savīcikā santarā , na evaṃ manodvārāvajjanenāti vuttaṃ ‘‘ avīcikaṃ cittasantatiṃ anuppabandhamānan ’’ ti . Tathevāti yathā atītāsu dvattiṃsajavanavīthīsu saṅkhārupekkhā ‘‘ aniccā ’’ ti vā ‘‘ dukkhā ’’ ti vā ‘‘ anattā ’’ ti vā saṅkhāre ārammaṇamakāsi , tatheva .
Parikammanti vuccati maggassa parikammattā paṭisaṅkhārakattāV2.451 .
Upacāranti vuccati maggassa āsannattā , samīpacārikattā vā .
Anulomattaṃ sayameva vadati .
Ayañca nayo kāmaṃ maggavīthiyaṃ paṭhamajavanassa paṭisaṅkharaṇaṭṭho , dutiyassa tato āsannaṭṭho , tatiyassa heṭṭhimuparimānaṃ anulomaṭṭho ca yuttoti vutto , tathāpi sabbesampi imā samaññā sambhavantīti dassetuṃ ‘‘ avisesena panā ’’ tiādi vuttaṃ . Tattha āsevanan ti ādarena sevanaṃ .
Purimabhāgapacchimabhāgānan ti heṭṭhimānaṃ , uparimānañca dhammakoṭṭhāsānaṃ .
Aṭṭhannan ti udayabbayañāṇādīnaṃ aṭṭhannaṃ .
Sabbāpi vipassanā lakkhaṇattayasammasanakiccāvaM2.480 , idampi tathevāti vuttaṃ ‘‘ tathakiccatāyā ’’ ti .
Uparīti magge . Bodhipakkhiyadhammānaṃ tathakiccatāya anulometi sammosādipaṭipakkhavidhamanato . Idāni anulomañāṇassa tadubhayakiccānulomaṃ vitthārato dassetuṃ ‘‘ tañhī ’’ tiādi vuttaṃ . Tattha anulomañāṇaṃ saccapaṭicchādakamohakkhandhādīnaṃ sātisayaṃ vidhamanena lokiyañāṇesu ukkaṃsapariyantagataṃ , tato eva heṭṭhā nibbattitaudayabbayañāṇādīnampi kiccaṃ paṭipakkhadūrībhāvena atthato sādhentameva hutvā pavattati , tathāpavattamānañca tesaṃ kiccaṃ anulomentaṃ viya hotīti āha ‘‘ udayabbayavantānaṃ … pe … tathakiccatāya anulometī ’’ ti . Tattha ‘‘ bhayato upaṭṭhitan ’’ ti imināpi ārammaṇasīsena ñāṇabyāpārameva vadati sappaṭibhayānaṃ saṅkhārānaṃ yathāsabhāvadassanadīpanato . Sesesu pana sattasupi ṭhānesu ñāṇabyāpārova dassito . Yasmā etaṃ anulomañāṇaṃ aniccādīsu aññataralakkhaṇavaseneva saṅkhāre ārabbha pavattati , tasmā vuttaṃ ‘‘ aniccalakkhaṇādivasena saṅkhāre ārabbha pavattattā ’’ ti . Tāya paṭipattiyāti yā sā anulomañāṇassa thūlathūlasaccapaṭicchādakasaṃkilesavikkhambhanapaṭipatti , tāya . Na hi anulomañāṇe tathā anuppanne gotrabhuñāṇaṃ nibbānaṃ ālambituṃ sakkoti , gotrabhuñāṇe vā anuppanne maggañāṇaṃ uppajjatīti .
Vuttamatthaṃ opammena pākaṭataraṃ kātuṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādi vuttaṃ . Tattha aṭṭhannaṃ vohārikamahāmattānaṃ agatigamanaṃ pahāya taṃtaṃvinicchayakaraṇaṃ viya aṭṭhannaṃ ñāṇānaṃ yathāsakaṃ paṭipakkhaṃ pahāya saṅkhāresu udayabbayādipaṭipatti , rañño majjhattabhāvo viya anulomañāṇassa purimapacchimadhammakoṭṭhāsassa anukūlatā .
Tenevāti heṭṭhimañāṇānaṃ anulomanamukhena uparibodhipakkhiyānaṃ anulomanatoyeva .
Saccānulomikanti vuccati maggasaccassa anulomikattā .
Anulomañāṇaṃ niṭṭhitaṃ .
Vuṭṭhānagāminīvipassanākathāvaṇṇanā