4. Soṇadaṇḍasuttavaṇṇanā
300. Sundarabhāvena
V1.277M1.313P1.408 sātisayāni aṅgāni etesaṃ atthīti aṅgā , rājakumārāti āha ‘‘ aṅgā nāma aṅgapāsādikatāyā ’’ tiādi .Idhāpi adhippetā , na ambaṭṭhasutte eva .
Āgantuṃ na dassantīti āgamane ādīnavaṃ dassetvā paṭikkhipanavasena āgantuṃ na dassanti , nānujānissantīti adhippāyo .
Nīlāsokakaṇikārakoviḷārakundarājarukkhehi sammissatāya taṃ campakavanaṃ ‘‘ nīlādipañcavaṇṇakusumapaṭimaṇḍitan ’’ ti daṭṭhabbaṃ .
Na campakarukkhānaṃyeva nīlādipañcakusumatāyāti vadanti .
‘‘ Bhagavā kusumagandhasugandhe campakavane viharatī ’’ ti iminā na māpanakāle eva tasmiṃ nagare campakarukkhā ussannā , atha kho aparabhāge pīti dasseti .
Māpanakāle hi campakānaṃ ussannatāya sā nagarī ‘‘ campā ’’ ti nāmaṃ labhi .
Issarattāti adhipatibhāvato .
Senā etassa atthīti seniko , seniko eva seniyo , atthitā cettha bahubhāvavisiṭṭhāti vuttaṃ ‘‘ mahatiyā senāya samannāgatattā ’’ ti .
301-2.
Saṃhatāti sannipatitā ,‘‘ saṅghino ’’ ti vattabbe ‘‘ saṅghī ’’ ti puthutthe ekavacanaṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ adhippetattā , tenāha ‘‘ etesan ’’ ti .
Rājarājaññādīnaṃ bhaṇḍadharā purisā khatā , nesaṃ
P1.409 tāyanato khattā .So hi yehi yattha pesito , tattha tesaṃ dosaṃ pariharanto yuttapattavasena pucchitamatthaṃ katheti , tenāha ‘‘ pucchitapañhe byākaraṇasamattho ’’ ti .
Kulāpadesādinā mahatī mattā etassāti mahāmatto .
Soṇadaṇḍaguṇakathāvaṇṇanā
303. Visiṭṭhaṃ rajjaṃ virajjaṃ , virajjameva verajjaṃ yathā ‘‘ vekataṃ vesayan ’’ ti , nānāvidhaṃ verajjaṃ nānāverajjaṃ , tattha jātātiādinā sabbaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ .
Uttamabrāhmaṇoti
V1.278 abhijanasampattiyā vittasampattiyā vijjāsampattiyā uggatataro , uḷāro vā brāhmaṇo .Asannipātoti lābhamaccharena nippīḷitatāya asannipāto viya bhavissati .
‘‘ Aṅgeti
M1.314 gameti ñāpetīti aṅgaṃ , hetūti āha ‘‘ imināpi kāraṇenā ’’ ti .‘‘ Ubhato sujāto ’’ ti ettake vutte yehi kehici dvīhi bhāgehi sujātatā viññāyeyya .
Sujāta-saddo ca ‘‘ sujāto cārudassano ’’ tiādīsu ( theragā .818) ārohasampattipariyāyoti jātivaseneva sujātataṃ vibhāvetuṃ ‘‘ mātito ca pitito cā ’’ ti vuttaṃ .
Anorasaputtavasenāpi loke mātupitusamaññā dissati , idha panassa orasaputtavaseneva icchitāti dassetuṃ ‘‘ saṃsuddhagahaṇiko ’’ ti vuttaṃ .
Gabbhaṃ gaṇhāti dhāretīti gahaṇī , gabbhāsayasaññito mātukucchippadeso .
Yathābhuttassa
P1.410 āhārassa vipācanavasena gaṇhanato achaḍḍanato gahaṇī , kammajatejodhātu .Pitā ca mātā ca pitaro , pitūnaṃ pitaro pitāmahā , tesaṃ yugo dvando pitāmahayugo , tasmā , yāva sattamā pitāmahayugā pitāmahadvandāti evamettha attho daṭṭhabbo .
Evañhi pitāmahaggahaṇeneva mātāmahopi gahitoti .
So aṭṭhakathāyaṃ visuṃ na uddhaṭo .
Yuga-saddo cettha ekasesanayena daṭṭhabbo ‘‘ yugo ca yugo ca yugā ’’ ti .
Evañhi tattha tattha dvandaṃ gahitameva hoti , tenāha ‘‘ tato uddhaṃ sabbepi pubbapurisā pitāmahaggahaṇeneva gahitā ’’ ti .
Purisaggahaṇañcettha ukkaṭṭhaniddesavasena katanti daṭṭhabbaṃ .
Evañhi ‘‘ mātito ’’ ti pāḷivacanaṃ samatthitaṃ hoti .
Akkhittoti appattakhepo .
Anavakkhittoti saddhathālipākādīsu na avakkhitto na chaḍḍito .
Jātivādenāti hetumhi karaṇavacananti dassetuṃ ‘‘ kena kāraṇenā ’’ tiādi vuttaṃ .
Ettha ca ‘‘ ubhato … pe … pitāmahayugā ’’ ti etena brāhmaṇassa yonidosābhāvo dassito saṃsuddhagahaṇikabhāvakittanato ,‘‘ akkhitto ’’ ti iminā kiriyāparādhābhāvo .
Kiriyāparādhena hi sattā khepaṃ pāpuṇanti .
‘‘ Anupakkuṭṭho ’’ ti iminā ayuttasaṃsaggābhāvo .
Ayuttasaṃsaggampi hi paṭicca sattā akkosaṃ labhanti .
Issaroti ādhipateyyasaṃvattaniyakammabalena īsanasīlo , sā panassa issaratā vibhavasampattipaccayā pākaṭā jātāti aḍḍhatāpariyāyabhāveneva vadanto ‘‘ aḍḍhoti issaro ’’ ti āha .
Mahantaṃ dhanaṃ assa bhūmigatañceva vehāsaṭṭhañcāti mahaddhano .
Tassāti tassa tassa
M1.315P1.411 .Vadanti ‘‘ anvayato , byatirekato ca anupasaṅkamanakāraṇaṃ kittemā ’’ ti .
Adhikarūpoti
V1.279 visiṭṭharūpo uttamasarīro .Dassanaṃ arahatīti dassanīyo , tenāha ‘‘ dassanayoggo ’’ ti .
Pasādaṃ āvahatīti pāsādiko , tenāha ‘‘ cittappasādajananato ’’ ti .
Vaṇṇassāti vaṇṇadhātuyā .
Sarīran ti sannivesavisiṭṭhaṃ karacaraṇagīvāsīsādiavayavasamudāyaṃ , so ca saṇṭhānamukhena gayhatīti ‘‘ paramāya vaṇṇapokkharatāyāti … pe … sampattiyā cā ’’ ti vuttaṃ .
Sabbavaṇṇesu suvaṇṇavaṇṇova uttamoti vuttaṃ ‘‘ seṭṭhena suvaṇṇavaṇṇena samannāgato ’’ ti .
Tathā hi buddhā , cakkavattino ca suvaṇṇavaṇṇāva honti .
Brahmavacchasīti uttamasarīrābho , suvaṇṇābho icceva attho .
Imameva hi atthaṃ sandhāya ‘‘ mahābrahmuno sarīrasadiseneva sarīrena samannāgato ’’ ti vuttaṃ , na brahmujugattataṃ .
Akhuddāvakāso dassanāyāti ārohapariṇāhasampattiyā , avayavapāripūriyā ca dassanāya okāso na khuddako , tenāha ‘‘ sabbānevā ’’ tiādi .
Yamaniyamalakkhaṇaṃ sīlamassa atthīti sīlavā .
Taṃ panassa rattaññutāya vuddhaṃ vaḍḍhitaṃ atthīti vuddhasīlī .
Tena ca sabbadā sammāyogato vuddhasīlena samannāgato .
Sabbametaṃ pañcasīlamattameva sandhāya vadanti tato paraṃ sīlassa tattha abhāvato , tesañca ajānanato .
Ṭhānakaraṇasampattiyā , sikkhāsampattiyā ca katthacipi anūnatāya parimaṇḍalapadāni byañjanāni akkharāni etissāti parimaṇḍalapadabyañjanā .
Atha vā pajjati attho
P1.412 etenāti padaṃ , nāmādi .Yathādhippetamatthaṃ byañjetīti byañjanaṃ , vākyaṃ .
Tesaṃ paripuṇṇatāya parimaṇḍalapadabyañjanā .
Atthañāpane sādhanatāya vācāva karaṇanti vākkaraṇaṃ , udāhāraghoso .
Guṇaparipuṇṇabhāvena tassa brāhmaṇassa , tena vā bhāsitabbaatthassa .
Pūre puṇṇabhāve .
Pūreti ca purimasmiṃ atthe ādhāre bhummaṃ , dutiyasmiṃ visaye .
‘‘ Sukhumālattanenā ’’ ti iminā tassā vācāya mudusaṇhabhāvamāha .
Apalibuddhāya pittasemhādīhi .
Sandiṭṭhaṃ sabbaṃ dassetvā viya ekadesaṃ kathanaṃ .
Vilambitaṃ saṇikaṃ cirāyitvā kathanaṃ .
‘‘ Sandiddhavilambitādī ’’ ti vā pāṭho .
Tattha sandiddhaṃ sandehajanakaṃ .
Ādi -saddena dukkhalitānukaḍḍhitādiṃ
M1.316 saṅgaṇhāti .‘‘ Ādimajjhapariyosānaṃ pākaṭaṃ katvā ’’ ti iminā tassā vācāya atthapāripūriṃ vadanti .
‘‘ Jiṇṇo ’’ tiādīni padāni suviññeyyāni , heṭṭhā vuttatthāni ca .
Dutiyanaye pana jiṇṇoti nāyaṃ jiṇṇatā vayomattena , atha kho kulaparivaṭṭena purāṇatāti āha ‘‘ jiṇṇoti porāṇo ’’ tiādi , tena tassa brāhmaṇassa kulavasena uditoditabhāvamāha .
Jātivuddhiyā ‘‘ vayoanuppatto ’’ ti vakkhamānattā , guṇavuddhiyā tato sātisayattā ca ‘‘ vuddhoti sīlācārādiguṇavuddhiyā yutto ’’ ti āha .
Tathā jātimahallakatāya
P1.413 vakkhamānattā ‘‘ mahallako ’’ tiV1.280 padena vibhavamahattatā yojitā .Maggapaṭipannoti brāhmaṇānaṃ paṭipattivīthiṃ upagato taṃ avokkamma caraṇato .
Antimavayan ti pacchimavayaṃ .
Buddhaguṇakathāvaṇṇanā
304. Tādisehi mahānubhāvehi saddhiṃ yugaggāhavasenapi dahanaṃ na mādisānaṃ anucchavikaṃ , kuto pana ukkaṃsananti idaṃ brāhmaṇassa na yuttarūpanti dassento āha ‘‘ na kho pana metaṃ yuttan ’’ tiādi .
Sadisāti ekadesena sadisā .
Na hi buddhānaṃ guṇehi sabbathā sadisā kecipi guṇā aññesu labbhanti .
Itareti attano guṇehi asadisaguṇe .
Idan ti idaṃ atthajātaṃ .
Gopadakan ti gāviyā pade ṭhitaudakaṃ .
Saṭṭhikulasatasahassan ti saṭṭhisahassādhikaṃ kulasatasahassaṃ kulapariyāyenāti suddhodanamahārājassa kulānukkamena āgataṃ .
Tesupīti tesupi catūsu nidhīsu .
Gahitagahitan ti gahitaṃ gahitaṃ ṭhānaṃ pūratiyeva dhanena paṭipākatikameva hoti .
Aparimāṇoyevāti ‘‘ ettako eso ’’ ti kenaci paricchindituṃ asakkuṇeyyatāya aparicchinno eva .
Tatthāti mañcake .
Sīhaseyyaṃ kappesīti yathā rāhu asurindo āyāmato , vitthārato ubbedhato ca bhagavato rūpakāyassa paricchedaṃ gahetuṃ na sakkoti , tathā rūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharonto sīhaseyyaṃ kappesi .
Kilesehi
M1.317 ārakattā parisuddhaṭṭhena ariyan ti āha ‘‘ ariyaṃ uttamaṃ parisuddhan ’’ ti .Anavajjaṭṭhena kusalaṃ , na sukhavipākaṭṭhena .
Katthaci
P1.414 caturāsītipāṇasahassāni , katthaci aparimāṇāpi devamanussā yasmā catuvīsatiyā ṭhānesu asaṅkhyeyyā aparimeyyā devamanussā maggaphalāmataṃ piviṃsu , koṭisatasahassādiparimāṇenapi bahū eva , tasmā anuttarācārasikkhāpanavasena bhagavā bahūnaṃ ācariyo .Teti kāmarāgato aññe bhagavato pahīnakilese .
Keḷanāti keḷāyanā dhanāyanā .
Apāpapurekkhāroti apāpe pure karoti , na vā pāpaṃ purato karotītipi apāpapurekkhāroti imamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ apāpe navalokuttaradhamme ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha apāpeti pāpapaṭipakkhe , pāparahite ca .
Brahmani seṭṭhe buddhe bhagavati bhavā tassa dhammadesanāvasena ariyāya
V1.281 jātiyā jātattā , brahmuno vā bhagavato hitā garukaraṇādinā , yathānusiṭṭhapaṭipattiyā ca , brahmaṃ vā seṭṭhaṃ ariyamaggaṃ jānātīti brahmaññā , ariyasāvakasaṅkhātā pajā , tenāha ‘‘ sāriputtā ’’ tiādi .Pakatibrāhmaṇajātivasenāpi ‘‘ brahmaññāya pajāyā ’’ ti padassa attho veditabboti dassetuṃ ‘‘ apicā ’’ tiādi vuttaṃ .
Tiroraṭṭhā tirojanapadāti ettha rajjaṃ raṭṭhaṃ , rājanti rājāno etenāti , tadekadesabhūtā padesā pana janapado , janā pajjanti ettha sukhajīvikaṃ pāpuṇantīti .
Pucchāya vā dosaṃ sallakkhetvāti sambandho .
Asamatthatan ti attano asamatthataṃ .
Bhagavā vissajjeti tesaṃ upanissayasampattiṃ , ñāṇaparipākaṃ , cittācārañca ñatvāti adhippāyo .
‘‘ Ehi
P1.415 svāgatavādī ’’ ti iminā sukhasambhāsapubbakaṃ piyavāditaṃ dasseti ,‘‘ sakhilo ’’ ti iminā saṇhavācataṃ ,‘‘ sammodako ’’ ti iminā paṭisandhārakusalataṃ ,‘‘ abhākuṭiko ’’ ti iminā sabbattheva vippasannamukhataṃ ,‘‘ uttānamukho ’’ ti iminā sukhālāpataṃ ,‘‘ pubbabhāsī ’’ ti iminā dhammānuggahassa okāsakaraṇato hitajjhāsayataṃ bhagavato vibhāveti .Yattha kirāti kira -saddo arucisūcanattho , tena bhagavatā adhivutthapadese na devatānubhāvena manussānaṃ anupaddavatā , atha kho buddhānubhāvenāti dasseti .
Tenāha ‘‘ apicā ’’ tiādi .
Anusāsitabboti
M1.318 vineyyajanasamūho gayhatīti nibbattitaṃ ariyasaṅghameva dassetuṃ ‘‘ sayaṃ vā ’’ tiādi vuttaṃ , anantarassa vidhi paṭisedho vāti katvā .‘‘ Tādisovā ’’ ti iminā ‘‘ sayaṃ vā ’’ tiādinā vuttavikappo eva paccāmaṭṭhoti .
‘‘ Purimapadasseva vā ’’ ti vikappantaraggahaṇaṃ .
Bahūnaṃ titthakarānan ti pūraṇādīnaṃ anekesaṃ titthakarānaṃ , niddhāraṇe cetaṃ sāmivacanaṃ .
Kāraṇenāti appicchasantuṭṭhatādisamāropanalakkhaṇena kāraṇena .
Āgantukā navakāti abhinavā āgantukā abbhāgatā .
Pariyāpuṇāmīti paricchindituṃ jānāmi sakkomi , tenāha ‘‘ jānāmī ’’ ti .
‘‘ Kappampi ce aññamabhāsamāno ’’ ti abhūtaparikappanavacanametaṃ tathā bhāsamānassa abhāvato .
305. Alaṃ-saddo
P1.416 arahattopi hoti ‘‘ alameva nibbinditun ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .1.124) viyātiV1.282 āha ‘‘ alamevāti yuttamevā ’’ ti .Puṭena netvā asitabbato paribhuñjitabbato puṭosaṃ vuccati pātheyyaṃ .
Puṭaṃsena purisena .
Soṇadaṇḍaparivitakkavaṇṇanā
307. Ubhatopakkhikāti micchādiṭṭhisammādiṭṭhīnaṃ vasena ubhayapakkhikā .
Kerāṭikāti saṭhā .
Brāhmaṇapaññattivaṇṇanā
309. Vighātan ti cittadukkhaṃ .
311-3.
Sujan ti homadabbiṃ paggaṇhantesūti juhanatthaṃ gaṇhanakesu , irubbijjesūti attho .
Paṭhamo vāti tattha sannipatitesu yajanakiriyāyaṃ sabbapadhāno vā .
Dutiyo vāti tadanantaro vā .
‘‘ Sujan ’’ ti karaṇe etaṃ upayogavacananti āha ‘‘ sujāyā ’’ ti .
Aggihuttapamukhatāya yaññassa yaññe diyyamānaṃ sujāmukhena dīyatīti āha ‘‘ sujāya diyyamānan ’’ ti .
Porāṇāti aṭṭhakathācariyā .
Visesatoti vijjācaraṇavisesato , na brāhmaṇehi icchitavijjācaraṇamattato .
Uttamabrāhmaṇassāti anuttaradakkhiṇeyyatāya ukkaṭṭhabrāhmaṇassa .
Brāhmaṇasamayan ti brāhmaṇasiddhantaṃ .
Mā bhindi mā vināsesi .
316. Samasamoti
M1.319 samoyeva hutvā samo .Hīnopamavasenapi samatā vuccatīti taṃ nivattento ‘‘ ṭhapetvā ekadesasamattan ’’ tiādimāha .
Kulakoṭiparidīpanan ti kulaādiparidīpanaṃ athāpi
P1.417 siyāti athāpi tumhākaṃ evaṃ parivitakko siyā .Brāhmaṇabhāvaṃ sādheti vaṇṇo .
Mantajātīsu pi eseva nayo .
Sīlameva sādhessati brāhmaṇabhāvaṃ .
Kasmāti ce ?
Āha ‘‘ tasmiñhissā ’’ tiādi .
Sammohamattaṃ vaṇṇādayoti vaṇṇamantajātiyo hi brāhmaṇabhāvassa aṅganti sammohamattametaṃ asamavekkhitābhimānabhāvato .
Sīlapaññākathāvaṇṇanā
317. Kathito brāhmaṇena pañhoti ‘‘ sīlavā ca hotī ’’ tiādinā dvinnameva aṅgānaṃ vasena
V1.283 yathāpucchito pañho yāthāvato vissajjito etthāti etasmiṃ yathāvissajjite atthe .Tassāti soṇadaṇḍassa .
Sīlaparisuddhāti sīlasampattiyā sabbaso suddhā anupakkiliṭṭhā .
Kuto dussīle paññā asamāhitattā tassa .
Jaḷe eḷamūge kuto sīlan ti jaḷe eḷamūge duppaññe kuto sīlaṃ sīlavibhāgassa , sīlaparisodhanūpāyassa ca ajānanato .
Pakaṭṭhaṃ ukkaṭṭhaṃ ñāṇaṃ paññāṇanti , pākatikaṃ ñāṇaṃ nivattetuṃ ‘‘ paññāṇan ’’ ti vuttanti tayidaṃ pakārehi jānanato paññāvāti āha ‘‘ paññāṇanti paññā yevā ’’ ti .
Sīlenadhotāti samādhipadaṭṭhānena sīlena sakalasaṃkilesamalavisuddhiyā dhotā visuddhā , tenāha ‘‘ kathaṃ panā ’’ tiādi .
Tattha dhovatīti sujjhati .
Mahāsaṭṭhivassatthero viyāti saṭṭhivassamahāthero viya .
Vedanāpariggahamattampīti ettha vedanāpariggaho nāma yathāuppannaṃ vedanaṃ sabhāvarasato upadhāretvā ‘‘ ayaṃ vedanā phassaṃ paṭicca , so phasso anicco dukkho vipariṇāmadhammo ’’ ti lakkhaṇattayaṃ āropetvā pavattitavipassanā .
Evaṃ vipassantena
P1.418 ‘‘ sukhena sakkā sā vedanā adhivāsetuṃ ‘‘ vedanā eva vediyatī ’’ ti .Vedanaṃ vikkhambhetvāti yathāuppannaṃ dukkhaṃ vedanaṃ ananuvattitvā vipassanaṃ ārabhitvā vīthiṃ paṭipannāya vipassanāya taṃ vinodetvā .
Saṃsumārapatitenāti kumbhīlena viya bhūmiyaṃ
M1.320 urena nipajjanena .Paññāya sīlaṃ dhovitvāti akhaṇḍādibhāvāpādanena sīlaṃ ādimajjhapariyosānesu paññāya suvisodhitaṃ katvā .
318.‘‘ Kasmā āhā ’’ ti uparidesanāya kāraṇaṃ pucchati .
Lajjā nāma ‘‘ sīlassa jātiyā ca guṇadosapakāsanena samaṇena gotamena pucchitapañhaṃ vissajjesī ’’ ti parisāya paññātatā .
Ettakaparamāti ettakaukkaṃsakoṭikā pañca sīlāni , vedattayavibhāvanaṃ paññañca lakkhaṇādito niddhāretvā jānanaṃ natthi , kevalaṃ tattha vacīparamā mayanti dassetīti āha ‘‘ sīlapaññāṇanti vacanameva paramaṃ amhākan ’’ ti .
‘‘ Ayaṃ pana viseso ’’ ti idaṃ niyyātanāpekkhaṃ sīlaniddese , tenāha ‘‘ sīlamicceva niyyātitan ’’ ti .
Sāmaññaphale pana ‘‘ sāmaññaphala ’’ micceva niyyātitaṃ , paññāniddese pana jhānapaññaṃ adhiṭṭhānaṃ katvā vipassanāpaññāvaseneva paññāniyyātanaṃ kataṃ , tenāha ‘‘ paṭhamajjhānādīnī ’’ ti .
Soṇadaṇḍaupāsakattapaṭivedanākathāvaṇṇanā
321-2.
Nattāti puttaputto .
Agāravaṃ nāma natthi , na cāyaṃ bhagavati agāravena ‘‘ ahañceva
V1.284 kho panā ’’ tiādimāha , atha kho attalābhaparihānibhayena .Ayañhi yathā tathā attano mahājanassa sambhāvanaṃ uppādetvā kohaññena
P1.419 pare vimhāpetvā lābhuppādaṃ nijigisanto vicarati , tasmā tathā avoca , tenāha ‘‘ iminā kirā ’’ tiādi .Taṅkhaṇānurūpāyāti yādisī tadā tassa ajjhāsayappavatti , tadanurūpāyāti attho .
Tassa tadā tādisassa vivaṭṭasannissitassa ñāṇassa paripākassa abhāvato kevalaṃ abbhudayanissito eva attho dassitoti āha ‘‘ diṭṭhadhammikasamparāyikamatthaṃ sandassetvā ’’ ti , paccakkhato vibhāvetvāti attho .
Kusale dhammeti tebhūmake kusale dhamme ,‘‘ catubhūmake ’’ tipi vattuṃ vaṭṭatiyeva , tenevāha ‘‘ āyatiṃ nibbānatthāya vāsanābhāgiyā vā ’’ ti .
Tatthāti kusaladhamme yathā samādapite .
Nan ti brāhmaṇaṃ samuttejetvāti sammadeva uparūpari nisānetvā puññakiriyāya tikkhavisadabhāvaṃ āpādetvā .
Taṃ pana atthato tattha ussāhajananaṃ hotīti āha ‘‘ saussāhaṃ katvā ’’ ti
M1.321 .Evaṃ puññakiriyāya saussāhatā , evarūpaṃ guṇasamaṅgitā ca niyamato diṭṭhadhammikā atthasampādanīti evaṃ saussāhatāya , aññehi ca tasmiṃ vijjamānaguṇehi sampahaṃsetvā sammadeva haṭṭhatuṭṭhabhāvaṃ āpādetvā .
Yadi bhagavā dhammaratanavassaṃ vassi , atha kasmā so visesaṃ nādhigacchatīti āha ‘‘ brāhmaṇo panā ’’ tiādi .
Yadi evaṃ kasmā bhagavā tassa tathā dhammaratanavassaṃ vassīti āha ‘‘ kevalamassā ’’ tiādi .
Na hi bhagavato niratthakā desanā hotīti .
Soṇadaṇḍasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā .