Sīhanādakathāvaṇṇanā
402. Anaññasādhāraṇatāya
P1.466 , anaññasādhāraṇatthavisayatāya ca anuttaraṃ buddhasīhanādaṃ nadanto .Ativiya accantavisuddhatāya paramavisuddhaṃ .
Paraman ti ukkaṭṭhaṃ , tenāha ‘‘ uttaman ’’ ti .
Sīlameva lokiyasīlattā .
Yathā anaññasādhāraṇaṃ bhagavato lokuttarasīlaṃ savāsanaṃ paṭipakkhaviddhaṃsanato , evaṃ lokiyasīlampi tassa anucchavikabhāvena sambhūtattā , samena samanti samasaman ti ayamettha atthoti āha ‘‘ mama sīlasamena sīlena mayā saman ’’ ti .
‘‘ Yadidaṃ adhisīlan ’’ ti lokiyaṃ , lokuttarañcāti duvidhampi buddhasīlaṃ ekajjhaṃ katvā vuttaṃ .
Tenāha ‘‘ sīlepī ’’ ti .
Iti iman ti evaṃ imaṃ sīlavisayaṃ .
Paṭhamaṃ pavattattā paṭhamaṃ .
Tapatīti santappati , vidhamatīti attho .
Jigucchatīti hīḷeti lāmakato ṭhapeti .
Niddosattā ariyā ārakā kilesehīti .
Maggaphalasampayuttā vīriyasaṅkhātā tapojigucchāti ānetvā sambandho .
Paramā nāma sabbukkaṭṭhabhāvato .
Yathā yuvino bhāvo yobbanaṃ , evaṃ jigucchino bhāvo jegucchaṃ .
Kilesānaṃ samucchindanapaṭippassambhanāni samucchedapaṭipassaddhivimuttiyo .
Nissaraṇavimutti nibbānaṃ .
Atha vā sammāvācādīnaṃ adhisīlaggahaṇena , sammāvāyāmassa adhijegucchaggahaṇena , sammādiṭṭhiyā adhipaññāggahaṇena gahitattā aggahitaggahaṇena sammāsaṅkappasatisamādhayo maggaphalapariyāpannā samucchedapaṭipassaddhivimuttiyo daṭṭhabbā .
Nissaraṇavimutti pana nibbānameva .
403. Yaṃ kiñci janavivittaṃ ṭhānaṃ idha ‘‘ suññāgāran ’’ ti adhippetaṃ .
Tattha nadantena vinā nādo natthīti āha ‘‘ ekatova nisīditvā ’’ ti .
Aṭṭhasu parisāsūti khattiyaparisā , brāhmaṇaparisā , gahapatiparisā , samaṇaparisā , cātumahārājikaparisā , tāvatiṃsaparisā , māraparisā , brahmaparisāti
P1.467 imāsu aṭṭhasu parisāsu .Vesārajjānīti
V1.317M1.357 visāradabhāvā ñāṇappahānasampadānimittaṃ kutoci asantassanabhāvā nibbhayabhāvāti attho .Āsabhaṃ ṭhānan ti seṭṭhaṃ ṭhānaṃ , uttamaṃ ṭhānanti attho .
Āsabhā vā pubbabuddhā , tesaṃ ṭhānanti attho .
Apica usabhassa idanti āsabhaṃ , āsabhaṃ viyāti āsabhaṃ .
Yathā hi nisabhasaṅkhāto usabho attano usabhabalena catūhi pādehi pathaviṃ uppīḷetvā acalaṭṭhānena tiṭṭhati , evaṃ tathāgatopi dasahi tathāgatabalehi samannāgato catūhi vesārajjapādehi aṭṭhaparisāpathaviṃ uppīḷetvā sadevake loke kenaci paccatthikena akampiyo acalena ṭhānena tiṭṭhati .
Evaṃ tiṭṭhamānova taṃ āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti upagacchati na paccakkhāti attani āropeti .
Tena vuttaṃ ‘‘ āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānātī ’’ ti .
Sīhanādaṃ nadatīti yathā migarājā parissayānaṃ sahanato , vanamahiṃsamattavāraṇādīnaṃ hananato ca ‘‘ sīho ’’ ti vuccati , evaṃ tathāgato lokadhammānaṃ sahanato , parappavādānaṃ hananato ca ‘‘ sīho ’’ ti vuccati .
Evaṃ vuttassa sīhassa nādaṃ sīhanādaṃ .
Tattha yathā sīho sīhabalena samannāgato sabbattha visārado vigatalomahaṃso sīhanādaṃ nadati , evaṃ tathāgatasīhopi dasahi tathāgatabalehi samannāgato aṭṭhasu parisāsu visārado vigatalomahaṃso ‘‘ iti rūpan ’’ tiādinā ( saṃ . ni .3.78; a . ni .8.2) nayena nānāvilāsasampannaṃ sīhanādaṃ nadati .
Pañhaṃ abhisaṅkharitvāti ñātuṃ icchitamatthaṃ attano ñāṇabalānurūpaṃ abhiracitvā taṅkhaṇaṃyevāti pucchitakkhaṇeyeva
P1.468 ṭhānuppattikapaṭibhānena vissajjeti .Cittaṃ paritosetiyeva ajjhāsayānurūpaṃ vissajjanato .
Sotabbañcassa maññanti aṭṭhakkhaṇavajjitena navamena khaṇena labbhamānattā .
‘‘ Yaṃ no satthā bhāsati , taṃ no sossāmā ’’ ti ādaragāravajātā mahantena ussāhena sotabbaṃ sampaṭicchitabbaṃ maññanti .
Suppasannā pasādābhibuddhiyā vigatupakkilesatāya kallacittā muducittā honti .
Pasannakāran ti pasannehi kātabbasakkāraṃ , dhammāmisapūjanti attho .
Tattha āmisapūjaṃ dassento ‘‘ paṇītānī ’’ tiādimāha .
Dhammapūjā pana ‘‘ tathattāyā ’’ ti iminā dassitā .
Tathābhāvāyāti yathattāya yassa vaṭṭadukkhanissaraṇatthāya
M1.358 dhammo desito , tathābhāvāya , tenāha ‘‘ dhammānudhammapaṭipattipūraṇatthāyā ’’ ti .Sā ca dhammānudhammapaṭipatti yāya anupubbiyā paṭipajjitabbā , paṭipajjantānañca sati ajjhattikaṅgasamavāye ekaṃsikā tassā pāripūrīti taṃ anupubbiṃ dassetuṃ ‘‘ keci saraṇesū ’’ tiādi vuttaṃ .
Imasmiṃ
V1.318 panokāse ṭhatvāti ‘‘ paṭipannā ca ārādhentī ’’ ti etasmiṃ sīhanādakiccapāripūridīpane pāḷipadese ṭhatvā .Samodhānetabbāti saṅkalitabbā .
Eko sīhanādo asādhāraṇo aññehi appaṭivattiyo seṭṭhanādo abhītanādoti katvā .
Esa nayo sesesupi .
Purimānaṃ dasannan tiādito paṭṭhāya yāva ‘‘ vimuttiyā mayhaṃ sadiso natthī ’’ ti etesaṃ purimānaṃ dasannaṃ sīhanādānaṃ , niddhāraṇe cettha sāmivacanaṃ , tenāha ‘‘ ekekassā ’’ ti .
‘‘ Parisāsu ca nadatī ’’ ti ādayo parivārā ‘‘ ekaccaṃ tapassiṃ niraye nibbattaṃ passāmī ’’ ti sīhanādaṃ nadanto bhagavā parisāyaṃ nadati visārado nadati yāva ‘‘ paṭipannā ārādhentī ’’ ti atthayojanāya sambhavato
P1.469 .Tathā sesesupi navasu .
‘‘ Evan ’’ tiādi yathāvuttānaṃ tesaṃ saṅkaletvā dassanaṃ .
Te dasāti te ‘‘ parisāsu ca nadatī ’’ ti ādayo sīhanādā .
Purimānaṃ dasannan ti yathāvuttānaṃ purimānaṃ dasannaṃ .
Parivāravasenāti paccekaṃ parivāravasena yojiyamānā sataṃ sīhanādā .
Purimā ca dasāti tathā ayojiyamānā purimā ca dasāti evaṃ dasādhikaṃ sīhanādasataṃ hoti .
Evaṃ vādīnaṃ vādan ti evaṃ pavattavādānaṃ titthiyānaṃ vādaṃ .
Paṭisedhetvāti tathābhāvābhāvadassanena paṭikkhipitvā .
Yaṃ bhagavā udumbarikasutte ‘‘ idha nigrodha tapassī ’’ tiādinā ( dī . ni .3.33) upakkilesavibhāgaṃ , pārisuddhivibhāgañca dassento saparisassa nigrodhassa paribbājakassa purato sīhanādaṃ nadi , taṃ dassetuṃ ‘‘ idāni parisati naditapubbaṃ sīhanādaṃ dassento ’’ tiādi vuttaṃ .